Nhiều luồng ý kiến
Bộ Công thương cho biết, việc sử dụng nhiên liệu sinh học là xu hướng đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm giảm khí thải, đa dạng nguồn cung năng lượng và giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch.
PGS-TS Đàm Hoàng Phúc (giảng viên Trường Cơ khí - Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, xăng E10 đã được sử dụng nhiều năm tại các nước như Mỹ, Brazil, Thái Lan. Phần lớn phương tiện hiện nay đều có thể sử dụng xăng E10 mà không cần cải tạo động cơ. PGS-TS Phạm Hữu Tuyến (Đại học Bách khoa Hà Nội) cũng nhận định, ethanol pha ở tỷ lệ 10% giúp quá trình cháy hoàn thiện hơn, giảm phát thải khí độc hại và không tạo rủi ro lớn đối với động cơ nếu nhiên liệu đạt chuẩn và phương tiện được bảo dưỡng phù hợp.
Bộ Công thương khẳng định, hơn 90% phương tiện đang lưu hành tại Việt Nam tương thích với xăng E10. Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, đến nay cơ quan chức năng chưa ghi nhận khiếu nại chính thức nào về việc xăng E10 gây hư hỏng động cơ. Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và khuyến công (Bộ Công thương), cho rằng phần lớn các tranh luận hiện nay xuất phát từ tâm lý lo ngại khi thay đổi loại nhiên liệu mới, trong khi chưa có dữ liệu kỹ thuật chính thức cho thấy xăng E10 gây ảnh hưởng diện rộng đối với phương tiện.
Mặc dù vậy, trên mạng xã hội và các diễn đàn xe, nhiều người tiêu dùng bày tỏ tâm lý thận trọng. Anh Nguyễn Quốc Anh (TPHCM) chia sẻ, sau khi thử đổ khoảng 2 lít xăng E10 tại một cây xăng, xe có hiện tượng ì máy và hai lần tắt máy khi dừng đèn đỏ. Qua tìm hiểu trên mạng, anh biết thêm, một số người dùng phản ánh tình trạng nóng máy, hao nhiên liệu hoặc chết máy khi sử dụng xăng E10.
Để cơ quan chức năng kịp thời tiếp nhận các phản ánh của người tiêu dùng, một số chuyên gia đề xuất Bộ Công thương hoặc Bộ Xây dựng công bố danh sách các dòng xe được khuyến nghị sử dụng xăng E10, xây dựng hệ thống tiếp nhận phản ánh kỹ thuật độc lập và theo dõi sát phản ứng thị trường trong giai đoạn đầu triển khai.
Tại Hà Nội, anh Vũ Đức Toàn cho hay, sau khi thử xăng E10, có cảm giác xe chạy “bốc” hơn nhưng mức tiêu hao nhiên liệu tăng cao. “Mặc dù giá xăng E10 hiện rẻ hơn xăng RON95, nhưng mức tiêu hao cao hơn khoảng 8-14% do ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng, nên cũng ngốn tiền cao hơn”, anh Toàn nói.
Phần lớn ý kiến trên các hội nhóm dùng mạng xã hội hiện đang cho rằng, xe đời cũ, đặc biệt các dòng xe sản xuất trước năm 2010 hoặc động cơ để lâu ngày, có thể gặp tình trạng khó nổ, nóng máy hoặc hao nhiên liệu hơn. Một số người sử dụng máy nông nghiệp (cắt cỏ, bơm nước) và động cơ nhỏ cũng đang lo ngại ethanol có khả năng hút ẩm, ảnh hưởng đến hệ thống nhiên liệu nếu bảo quản không đúng cách.
Có lộ trình phù hợp
Tuy nhiên, đến nay các phản ánh chủ yếu dừng ở mức chia sẻ cá nhân hoặc thông tin lan truyền trên mạng xã hội. Chưa có kết luận kỹ thuật độc lập hoặc thống kê chính thức xác nhận xăng E10 gây hư hỏng diện rộng đối với phương tiện. Nhiều chuyên gia cho rằng, vấn đề quan trọng không nằm ở việc có nên dùng xăng E10 hay không, mà là triển khai thế nào để tạo được đồng thuận xã hội.
Theo PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên của Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, để người dân tự nguyện chuyển đổi sang xăng E10 cần tạo chênh lệch giá đủ hấp dẫn so với xăng khoáng truyền thống. Nếu giá xăng E10 không có khác biệt đáng kể, người tiêu dùng sẽ khó có động lực thay đổi thói quen. Nhiều người tiêu dùng tại Hà Nội và TPHCM đề xuất duy trì song song xăng E10 và xăng khoáng trong giai đoạn đầu, thay vì chuyển đổi quá nhanh. Trong khi đó, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, khuyến cáo người tiêu dùng không nên tự pha thêm phụ gia vào xăng E10 hoặc sử dụng nhiên liệu không rõ nguồn gốc.
Trước những băn khoăn của người tiêu dùng, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân thông tin, Bộ Công thương sẽ duy trì phân phối xăng E5RON92 đến hết năm 2030 song song với xăng E10. Đại diện Bộ Công thương cũng cho biết, chuyển đổi là xu hướng bắt buộc để thực hiện cam kết Net Zero (phát thải ròng bằng 0). Tuy nhiên, lộ trình này không phải là ép buộc tức thời mà là quá trình chuyển dịch dần dần để thị trường và người dân thích nghi. Bộ Công thương sẽ theo dõi sát phản ứng của thị trường ngay khi bắt đầu triển khai diện rộng từ ngày 1-6. Nếu phát sinh các vấn đề kỹ thuật thực tế (có căn cứ), Bộ Công thương sẽ phối hợp với các nhà sản xuất xe để đưa ra các hướng dẫn xử lý kịp thời.
