Kỷ niệm ngày sinh của nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh (1-12-1920): Sống trọn nghĩa, vẹn tình với dân, với Đảng

Trong không khí thắm tình đồng chí, đồng đội, tôi lặng  lẽ ngắm Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam trong bộ quân phục mới, ngực lấp lánh huân, huy chương, đứng uy nghiêm nhận Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng do Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết thay mặt Đảng và Nhà nước trao tặng.

Cho đến bây giờ tôi vẫn luôn tự hỏi: Nguyên nhân nào đã đưa người thanh niên Lê Đức Anh vượt qua được hoàn cảnh số phận của mình để sớm tham gia hoạt động cách mạng? Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản tháng 5-1938, được công nhận là đảng viên chính thức tháng 10-1938. Nguồn nào đã hun đúc ông trở thành một con người dường như sinh ra để gánh vác trọng trách, có tầm nhìn chiến lược sắc sảo, thận trọng và quyết đoán; phải trái phân minh, trắng đen rõ ràng... nhưng lại đầy nhân ái, chân thành độ lượng.

Ông luôn lắng nghe ý kiến mọi người, nhất là thế hệ trẻ, kể cả những lời “nghịch nhĩ”... để tạo nên phẩm chất, tính cách Đại tướng Lê Đức Anh.

Ở ngôi cao càng phải tích thiện, trời đất mới mưa thuận gió hòa, dân mới được nhờ. Đó là một chứng nghiệm.

Phải chăng nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã ngộ ra điều đó, nhất là khi ông cầm quân hay sau này giữ các chức vụ trọng trách của Đảng và Nhà nước.

Trong bài “Đường lối cách mạng của Đảng và tư tưởng của Hồ Chí Minh là nguồn gốc chiến thắng trọn vẹn” của ông đăng trên báo Nhân dân ngày 15-4-2005, Đại tướng Lê Đức Anh đúc kết: “Bởi vậy tôi cho rằng nhân ái là cái gốc, là nhân tố chủ yếu để thắng lợi. Trong hai cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại vừa qua thì thắng lợi là thắng lợi của toàn dân tộc, đã là người Việt Nam thì ai cũng được hưởng vinh quang của chiến thắng”.
 
Đọc đoạn này, tôi càng hiểu thêm vì sao cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt rất quý trọng nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh. Không chỉ vì hai ông có thời gian dài sống, chiến đấu làm việc cùng nhau từ những ngày đầu của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc ở miền Nam hay những năm cả hai ông đều giữ cương vị trọng trách lãnh đạo đất nước.
 
Cái chính hai ông quý trọng nhau, đó là sự gặp gỡ ngay từ điểm xuất phát ban đầu vì nghĩa lớn: chiến đấu giành độc lập tự do cho dân tộc và ở cả cái đích cuối cùng vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân, vì tương lai đất nước. Vì thế mà trong quá trình hoạt động cách mạng, hai ông dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm. Và suốt đời sống trọn nghĩa, vẹn tình với dân với Đảng.
 
Là người trực tiếp chiến đấu, chỉ huy trong những ngày đầu của miền Nam khói lửa, ông được đồng bào cưu mang đùm bọc, Đại tướng Lê Đức Anh được chứng kiến bao công lao đóng góp hy sinh vô bờ bến của đồng bào miền Nam nên trong tổng kết về chiến thắng 30-4-1975, ông viết: “Nếu nói tới chiến thắng 30-4-1975 mà chỉ nói về năm cánh quân năm hướng tấn công, tức là chỉ nói về các quả đấm chủ lực thì không đầy đủ... phải thấy rõ vai trò tiến công và nổi dậy của lực lượng tại chỗ, của lực lượng chính trị quần chúng, trong đó có cả lực lượng của những người bị bắt buộc đứng trong hàng ngũ của địch, cơ sở cách mạng trong hàng ngũ địch”.

Năm 1981, khi làm Tư lệnh Quân khu 7 kiêm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Tư lệnh Quân tình nguyện làm nghĩa vụ quốc tế cao cả giúp bạn Campuchia, rồi làm Trưởng ban lãnh đạo các chuyên gia tại Campuchia, Đại tướng Lê Đức Anh coi giúp bạn là giúp chính mình.
 
Ngay từ khi ông đặt chân lên đất bạn, việc đầu tiên là ông chỉ đạo quân đội và chuyên gia phải tập trung cứu đói, vì đó là việc cấp bách số 1, tiếp theo là khôi phục lại phum sóc, làng xã, chùa chiền, ruộng đất, nhà cửa của ai phải trả cho người ấy. Tiếp đó là khôi phục lại sản xuất.

Chả thế mà đồng chí Lê Đức Anh được Quốc vương Xihanuc, Vua Sãi Tết Vông... đặc biệt là nhân dân Campuchia quý trọng gọi “Bộ đội tình nguyện Việt Nam là Bộ đội nhà Phật” và nhân loại tiến bộ trên thế giới ngày càng đánh giá rất cao sự giúp đỡ vô bờ bến của quân, dân Việt Nam đối với nhân dân Campuchia.
 
Sau này với cương vị là Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam, ông luôn chăm lo đến đời sống thực sự của người dân. Nhiều lần ông về thăm lại chiến trường xưa, nơi bà con đã từng đùm bọc cưu mang ông. Đi trên những chiếc cầu khỉ đến tận những ngôi nhà heo hút ở bưng, đìa của miền Tây Nam bộ, ông đau lòng trước những người dân nghèo đã hết lòng cho cách mạng, giờ bị mất đất hoặc thiếu đất sản xuất.
 
Ông không cầm nổi nước mắt khi nghe chị Danh Thị Mọi khóc tức tưởi: “Có phải con không ráng làm ăn đâu. Mẹ con ốm, con phải cắm đất lấy tiền chữa bệnh cho mẹ. 10 công phải trả tới 130 giạ, hai năm liền như vậy mà không trả nổi, thế là mất hết”...

Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh sớm nhận ra vấn đề ruộng đất của nông dân cứ bị teo dần dưới mọi hình thức, thì sớm muộn cũng gây ra những phức tạp khó lường. Những tiên đoán của ông sau này quả không sai.
 
Là người con hiếu thảo của nhân dân, Đại tướng Lê Đức Anh thấu hiểu những mất mát hy sinh lớn lao của những người vợ, người mẹ suốt cuộc đời cặm cụi thờ chồng, nuôi con đánh giặc. Người hy sinh đã đành, người chịu đựng, chứng kiến những hy sinh đó còn đau khổ gấp nhiều lần. Vì vậy, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã đề xuất việc phong tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” và được Bộ Chính trị đồng ý.

Ngày 29-12-1994, lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng Việt Nam, hàng trăm bà mẹ Việt Nam anh hùng ở tuổi ngoài 70 đã cùng duyệt hàng quân danh dự với người đứng đầu Nhà nước Việt Nam - Chủ tịch nước Lê Đức Anh trong khuôn viên Phủ Chủ tịch. Đi bên cạnh các bà mẹ, nước mắt ông cứ ứa ra, chảy dài trên má.
 
Xuất phát từ lòng nhân ái, từ truyền thống hòa hiếu của dân tộc, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã góp một phần quan trọng trong việc mở rộng quan hệ với nước ngoài và việc bình thường hóa quan hệ với Mỹ.
 
Ông là người mở đột phá khẩu tài tình trong việc thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ bằng con đường tiếp cận khoa học để từ đó đến nay quan hệ Việt - Mỹ ngày càng được mở rộng.
 
Nói về nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh, đồng chí Võ Văn Kiệt viết: “Ngần ấy thời gian biết anh Sáu Nam - Lê Đức Anh, có lúc cùng chiến trường, có lúc ở cấp lãnh đạo Nhà nước, anh là một cán bộ tham mưu tầm cỡ, một vị tướng chỉ huy cương nghị, bản lĩnh và dám chịu trách nhiệm. Một Bộ trưởng Quốc phòng trong thời bình xây dựng có nhiều đổi mới trong tổ chức và bố trí lực lượng quân đội, lực lượng vũ trang nhân dân; một trong những người lãnh đạo quốc gia tầm cỡ trong thời kỳ đổi mới đất nước...” (Võ Văn Kiệt - những kỷ niệm nhỏ về đồng chí Lê Đức Anh).

Đánh giá về Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười khẳng định: “Anh nắm chắc tình hình trong và ngoài nước và tình hình quân đội nên giải quyết chắc chắn. Sinh hoạt và lối sống giản dị, mẫu mực. Tôi cho rằng anh Lê Đức Anh là một trong những nhà chính trị tầm cỡ, nhà quân sự lớn của Đảng và Nhà nước ta” - lời tựa cuốn sách Đại tướng Lê Đức Anh, NXB Quân đội Nhân dân, tháng 9-2005.
 
Tất cả rồi sẽ qua đi... chỉ còn nghĩa tình ở lại. Sống trọn vẹn nghĩa tình với dân với Đảng, nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh là một người như thế!

Hà Nội, ngày 30-11-2008

ÁNH HỒNG