“Sự hiểu biết, nhận thức về pháp luật khiếu nại, tố cáo trong cán bộ ở cơ sở và nhân dân là không đầy đủ và đồng bộ là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng khiếu nại, tố cáo diễn biến phức tạp...”. Ông Hoàng Đức Long, Phó Chánh thanh tra Thường trực TPHCM nhận định như vậy trong buổi trao đổi với PV báo SGGP, nhân việc triển khai đề án “Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở phường xã, thị trấn” trên địa bàn TPHCM.
- PV: Thưa ông, các văn bản pháp luật về khiếu nại, tố cáo đã ban hành không thiếu, thế nhưng tình trạng khiếu nại, tố cáo vẫn diễn biến phức tạp, vì sao?
- Ông HOÀNG ĐỨC LONG: Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về khiếu nại, tố cáo như Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998, Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004 –2005 và nhiều văn bản dưới luật khác xung quanh vấn đề khiếu nại, khiếu kiện. Tuy nhiên, các vụ việc khiếu nại, tố cáo vẫn diễn biến phức tạp, người dân còn nhiều bức xúc.
Có nhiều nguyên nhân, nhưng theo tôi, nguyên nhân quan trọng là tình trạng phổ biến pháp luật của chúng ta lâu nay vẫn tồn tại theo kiểu “trên to dưới nhỏ”: tập trung tuyên truyền nhiều ở khu vực quận huyện, sở ngành cấp TP mà thiếu hay ít ở cấp phường xã, thị trấn và nhân dân. Chính điều đó đã khiến sự hiểu biết, nhận thức về pháp luật khiếu nại, tố cáo trong cán bộ ở cơ sở và nhân dân là không đầy đủ và đồng bộ.
- Ông có thể nói rõ hơn?
- Do không nắm rõ loại quyết định hành chính, hành vi hành chính được khiếu nại, cũng như quyền và nghĩa vụ khiếu nại… nên khiếu nại không đúng người có thẩm quyền giải quyết. Đặc biệt, Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004 –2005 đã thêm các quyền rất quan trọng là được “ủy quyền” cho người khác và nhờ luật sư hỗ trợ khi khiếu nại và khiếu kiện nhưng nhiều người cũng không biết để vận dụng. Một số người khi không đồng tình với quyết định của chính quyền cấp cơ sở đã sao chụp đơn khiếu nại thành nhiều bản gửi tràn lan, vượt cấp.
Thậm chí có trường hợp tụ tập đông người để khiếu nại, tố cáo gây mất trật tự, an toàn xã hội. Một số vụ việc khiếu nại, tố cáo đã được cơ quan nhà nước xem xét, giải quyết đúng pháp luật nhưng người dân vẫn không chấp hành. Đó là chưa kể không ít người dân nhờ “cò kiện” thay mình đi khiếu nại, tố cáo đã bị lừa đảo, mất nhiều tiền, tài sản, càng làm cho tình hình khiếu nại, khiếu kiện thêm phức tạp.
Cán bộ không làm đúng luật, dân còn đi lòng vòng
- Đó là bất cập của người dân có nhu cầu khiếu kiện, khiếu nại. Còn những người làm công tác tiếp dân, hướng dẫn người dân thực hiện quyền của mình tại cơ sở?
Người dân có vụ việc khiếu nại thường đến Văn phòng Tiếp công dân TP để được hướng dẫn thủ tục về khiếu nại. Ảnh: TR.T.
- Có không ít cán bộ cơ sở chưa được đào tạo về kỹ năng, nghiệp vụ tiếp dân, không nắm vững trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo. Vì vậy, trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo đã vi phạm các quy định, quy trình nghiệp vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo làm hạn chế hiệu quả công tác này.
Không những thế, có cán bộ tiếp dân ở cơ sở còn chưa làm đúng luật, chưa làm tròn trách nhiệm nên người dân còn đi khiếu nại vòng vo, gây lãng phí tốn kém, làm cho người dân thiếu tin tưởng vào việc giải quyết khiếu nại của cơ quan nhà nước.
- Đề án “Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở phường xã, thị trấn” có giải quyết những bất cập đó?
- Đề án sẽ giúp cho người dân hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình khi thực hiện việc khiếu nại, tố cáo. Qua đó cũng làm cho người dân thấy rõ trách nhiệm khi thi hành quyết định giải quyết khiếu nại, quyết định xử lý tố cáo đã có hiệu lực. Đồng thời, sẽ góp phần nâng cao năng lực, trình độ nghiệp vụ và đề cao trách nhiệm của cán bộ ở xã, phường, thị trấn trong việc tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo cho dân. Nói chung, đây là một chương trình hành động quốc gia chứ không phải riêng ở TP.
- Ông có thể cho biết cụ thể hơn các hình thức tuyên truyền?
- Chúng tôi sẽ thiết kế nhiều kênh tuyên truyền như tuyên truyền trực tiếp, thông qua các phương tiện truyền thông, mạng lưới tuyên truyền cơ sở, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động tư vấn và trợ giúp pháp lý … Ngoài ra, Thanh tra TP sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ về tiếp dân, xử lý đơn thư hòa giải, giải quyết khiếu nại, tố cáo; ấn hành các cẩm nang về tiếp dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo … Tất cả những hình thức tuyên truyền này đều nhằm mục đích hướng dẫn kỹ năng, nghiệp vụ tiếp dân, thụ lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo cho cán bộ phường xã, thị trấn. UBND 24 quận huyện cũng sẽ lập kế hoạch tuyên truyền phổ biến pháp luật bằng nhiều hình thức như tờ rơi phát đến hộ gia đình, truyền thanh ở phường xã, thị trấn...
“Cò khiếu kiện” sẽ không còn đất sống?
- Thanh tra TP nhận định tình hình khiếu nại, tố cáo trong năm nay vẫn còn diễn biến phức tạp, cơ sở nào, thưa ông?
- Có hai nguyên nhân cơ bản. Thứ nhất, cán bộ ở phường, xã kể cả quận huyện không nắm chắc luật, chủ trương, nên giải thích người dân không thông. Thứ hai, do chính sách đền bù giải tỏa, tái định định cư vừa không thỏa đáng vừa thay đổi liên tục làm ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi hợp pháp chính đáng của người dân. Nếu cán bộ ở cơ sở chúng ta nắm chắc chủ trương vận dụng đúng pháp luật tôi nghĩ rằng dù có thiệt thòi một chút nhưng bà con sẽ thông cảm vì cái lợi chung lớn hơn. Do vậy, công tác tuyên truyền đi đôi với việc công khai dân chủ các dự án cho người dân hiểu là hết sức quan trọng.
- Nhiều người dân vừa bị ảnh hưởng quyền lợi vừa bị “cò khiếu kiện” lừa gạt nên rơi vào tình trạng “tiền mất tật mang”?
- Thực tế là có tình trạng này, vì sao? Đó cũng có phần là do nhận thức, hiểu biết về phát luật khiếu nại và giải quyết khiếu nại chưa tới nơi tới chốn. Nếu cả người dân và cán bộ hướng dẫn giải quyết khiếu nại hiểu sâu, nắm chắc luật thì “cò” sẽ không còn đất sống. Luật Khiếu nại, tố cáo đã quy định người dân được “ủy quyền” cho người đi khiếu nại hoặc được mời luật sư hỗ trợ trong quá trình giải quyết khiếu nại, khiếu kiện. Đây là những mấu chốt rất quan trọng tạo cho người dân nhiều quyền trong việc bảo vệ lợi ích chính đáng của mình…
- Xin cảm ơn ông!
TRẦN TOÀN thực hiện
Quyền của người khiếu nại H.LÊ ghi |
