Nghệ sĩ Nhân dân Đào Mộng Long (ảnh) vừa ra đi ở tuổi 91, là một lão nghệ sĩ rất nổi tiếng của ngành sân khấu Việt Nam trong nửa thế kỷ qua: là diễn viên và tác giả nhiều vở kịch thơ, cải lương.

Nhưng ít người biết rằng ông là  cũng là tác giả của một ca khúc khá phổ biến trong Cách mạng Tháng Tám và thời kỳ kháng chiến, đó là bài Hồn Việt Nam: “Người Việt Nam quyết hy sinh / Quyết chiến đấu muôn năm qua còn ghi dấu / Hồn Việt Nam vẫn anh linh / Non sông ơi, cờ theo gió bay càng cao...”.

Trong những ngày tiền khởi nghĩa 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, tổ chức Thanh niên Tiền phong ra đời, hoạt động hăng say, hừng hực sức trẻ, tỏa khắp đường phố, hang cùng ngõ hẻm Sài Gòn. Hồi ấy, Đào Mộng Long là diễn viên của Đoàn Cải lương Nam Hồng đang ở đây.

Một buổi chiều, trên đường về Đa Kao, dưới trời mưa tầm tã, ông thấy một thanh niên chừng 16-17 tuổi, tay cầm gậy tầm vông đứng gác trước trụ sở Thanh niên Tiền phong vừa tự hào vừa nghiêm trang, thỉnh thoảng lại đưa tay vuốt nước mưa đang xối xả trên mặt. Đào Mộng Long rất xúc động trước cảnh này.

Về nhà, ông đặt bút viết ngay ca khúc Hồn Việt Nam và hoàn thành sau hơn một tiếng đồng hồ. Ông chép tặng bài này cho một người bạn thân lúc đó là cán bộ một đội Thanh niên Tiền phong ở Khánh Hội.

Sáng 25-8-1945, nhân dân Sài Gòn xuống đường; cờ, băng rợp trời, tiếng hát, tiếng hô khẩu hiệu vang rền, bừng bừng khí thế trong cuộc tuần hành cướp chính quyền. Đây đó trên đường phố vang lên tiếng hát bài Hồn Việt Nam của Đào Mộng Long: “…Quyết giữ non nước nhà đi đi theo bóng cờ / Nêu cao tình yêu nước ngàn xưa / Lướt gió cờ tung lên bay trên nền trời Nam / Dâng lên hồn yêu nước Việt Nam”.

Nhạc sĩ TRƯƠNG QUANG LỤC