…Sự ủng hộ nhiệt tình và vô tư của các doanh nghiệp, mà điển hình là BIDV- với sự hỗ trợ toàn bộ kinh phí cho giải thưởng cuộc thi bút ký – phóng sự “Việt Nam tổ quốc tôi”, cho thấy, tình yêu Tổ quốc luôn là một động lực mạnh mẽ cho sự phát triển mọi mặt trong đời sống xã hội. Nhà văn Nguyễn Trí Huân, Tổng Biên tập báo Văn nghệ (ảnh) nói vậy.
- PV: Thưa nhà văn Nguyễn Trí Huân, sau khi tuần báo Văn nghệ - Hội Nhà văn VN phát động cuộc thi bút ký – phóng sự “Việt Nam tổ quốc tôi”, nhiều người đã băn khoăn về chủ đề của cuộc thi; đã có người đặt câu hỏi, phải chăng nó chỉ viết về người tốt việc tốt? Ông có thể cho biết quan điểm của mình?
Nhà văn (NV) NGUYỄN TRÍ HUÂN: Đồng tổ chức cuộc thi với chúng tôi là một doanh nghiệp, Công ty cổ phần Vincom, ngay ý tưởng cuộc thi cũng xuất phát từ họ. Chính những người bạn làm kinh tế này đã khiến chúng tôi thấy bức xúc hơn trước một nghịch lý: những bút ký, phóng sự viết về mặt trái của xã hội thường sâu sắc, gây ấn tượng và có sức chấn động mạnh hơn cả ngàn lần so với những tác phẩm mang âm hưởng ngợi ca.
Nếu thực sự cái xấu, cái ác, những tham nhũng, chụp giựt trong làm ăn kinh tế nhiều đến lấn át tất cả thì xã hội Việt Nam có thể đạt đến trình độ phát triển như ngày hôm nay?
Tại sao cái Đẹp, cái Tốt Lành lại cứ chìm khuất, nếu không nói là lép vế so với cái Xấu xa, Dữ dằn?
Người cầm bút nói chung, và giới nhà văn nói riêng, chịu trách nhiệm tới đâu trong nghệ thuật ngôn từ của mình, trong sự đi sâu khám phá hiện thực của bức tranh xã hội?
Trách nhiệm của nhà văn đã khiến chúng tôi phát động cuộc thi. Những người đọc yêu quý tờ Văn nghệ hẳn chưa quên, vào giữa thập niên 80, chúng tôi nổi lên như những người tiên phong trong sự phản ánh những cái lạc hậu, trì trệ, quan liêu trong xã hội, nhất là sự đè nén cái tốt, sự cản trở những động lực phát triển. Thiết nghĩ, nếu lắng sâu những gì chúng ta nghĩ về Tổ quốc, thì việc làm của chúng tôi hôm qua và hôm nay không có gì khác nhau cả. Trong cụm từ “người tốt việc tốt” mà ai đó tự hỏi về cuộc thi hàm chứa một cái gì như mỉa mai, điều đó thật buồn. Không lẽ những điều tốt lành đã không còn là cái đích của những khao khát, ngưỡng mộ và phấn đấu trong mỗi chúng ta?
- Xin chia sẻ với nhà văn những tình cảm và suy nghĩ chân thành này... Thế rồi cuộc thi đã diễn ra thế nào, thưa ông?
Phát động từ tháng 10-2007, đến nay chúng tôi đã nhận được hàng ngàn bút ký và phóng sự dự thi, 2 tờ Văn nghệ và Văn nghệ Trẻ đã chọn ra và in được 120 tác phẩm. Rất nhiều bài có chất lượng nghệ thuật cao. Các tác giả đã viết về Tổ quốc trên rất nhiều bình diện.
Có một bà mẹ cùng một người con trai, hai người nông dân bình dị, “không tên tuổi”, đã dùng những đồng tiền kiếm ra hết sức vất vả của mình để nuôi một đàn con cháu vốn là những bé sơ sinh vô thừa nhận. Họ cứ nhận và nuôi chúng lặng lẽ hồn nhiên, cho đến một ngày, giật mình chợt nhận ra: trên đỉnh núi cao chót vót này việc học hành của các bé sẽ rồi sẽ ra sao? Người viết bị vẻ đẹp trong hai tâm hồn giản dị này hấp dẫn, cuốn đi, rồi tới lượt anh cũng muốn tham gia cùng họ đi tìm câu trả lời cho câu hỏi cất lên với cộng đồng về quyền lợi của các bé…
Có một người phụ nữ làm nghề bán thân xác, cảm kích vì tấm chân tình của một khách làng chơi đã thuyết phục người tình cùng mình ra đảo hoang cai nghiện và làm lại cuộc đời. Cuộc lột xác quyết liệt ấy không chỉ khiến họ trở thành những người lành lặn mà còn đem tới cả thành đạt đủ để chúng ta ngưỡng mộ và mơ ước.
Lại có những doanh nhân đánh cược cả tài sản, sức lực và hạnh phúc gia đình mình vào… một màu men gốm, màu men mang tên quốc gia mình…
Vì no ấm và hạnh phúc của dân, có những người lính đã đổ không biết bao nhiêu mồ hôi và nước mắt của mình xuống cát, chấp nhận vào tù nếu vỡ nợ, quyết liệt làm kinh tế trên một vùng cát trắng xóa với mong muốn đưa người dân thoát khỏi đói nghèo. Và các “doanh nhân tình thế” này đã thành công tới mức ngoài sức tưởng tượng của họ…
Vâng, có rất nhiều những hiện thực như vậy đã xuất hiện trong cuộc thi. Nó phải chăng là bức tranh sinh động của xã hội ta thời điểm này? Nhìn lại cách nay chừng 1 năm, nhớ lại những gì sôi sục trong chúng ta thời điểm gia nhập WTO, sẽ thấy hiện thực trên là tất yếu.
Và cái tất yếu này đã thuyết phục đông đảo bạn đọc của Văn nghệ. Cảm kích vì những gì hiện ra qua cuộc thi, nhiều doanh nhân và doanh nghiệp đã hào hứng “nhập cuộc” cùng chúng tôi. Họ sẵn lòng tạo điều kiện cho người viết thâm nhập thực tế để viết bài dự thi, hoặc ủng hộ tiền bạc để báo có thể triển khai tốt cuộc thi.
Tôi nghĩ rằng, sự ủng hộ nhiệt tình và vô tư của các doanh nghiệp, mà điển hình là Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - với sự hỗ trợ toàn bộ kinh phí cho giải thưởng cuộc thi bút ký – phóng sự “Việt Nam tổ quốc tôi”, cho thấy, tình yêu Tổ quốc luôn là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển mọi mặt trong đời sống xã hội.
- Chúc cho cuộc thi của Văn nghệ thành công. Xin cảm ơn nhà văn.
Minh Thư thực hiện
