Tìm mô hình kinh doanh mới hiệu quả hơn?
Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), cộng đồng DN đang chịu nhiều sức ép, trong đó tập trung vào nhóm DN nhỏ và vừa, các hộ kinh doanh. Nhóm này có những hạn chế về năng lực quản trị, dòng tiền, khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng do vướng mắc về tài sản đảm bảo.
Trong khi đó, các DN lớn, khu vực DN có vốn đầu tư nước ngoài với năng suất cao vẫn dẫn dắt đà tăng trưởng chung. Xét theo lĩnh vực, số liệu thống kê cho thấy khu vực dịch vụ, thương mại bán lẻ, cùng một số phân khúc trong ngành xây dựng và vật liệu đối mặt với áp lực lớn do chi phí đầu vào, giá nguyên vật liệu, nhân công tăng cao trong bối cảnh sức mua phục hồi chậm.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận rõ hơn xu hướng DN rút lui khỏi thị trường. Rút lui không hoàn toàn đồng nghĩa với phá sản, mà có thể phản ánh xu hướng sàng lọc, tự tái cấu trúc của mỗi DN. TS Hồ Trần Quốc Hải, Trường Đại học Luật TPHCM, nhận định, không nên nhìn vào làn sóng đóng cửa mặt bằng, hay số lượng DN rút khỏi thị trường để vội kết luận tình hình chung của nền kinh tế. Muốn đánh giá đúng "sức khỏe" thực sự của thị trường, phải nhìn vào bức tranh toàn cảnh: các DN sau khi trả mặt bằng đang âm thầm rút lui hay đang chuyển mình sang một hình thức kinh doanh mới hiệu quả hơn?
Củng cố quản trị, minh bạch tài chính
Dẫu vậy, áp lực mà DN đang đối diện là thực tế không thể phủ nhận. Dọc các tuyến đường sầm uất bậc nhất TPHCM như Cách Mạng Tháng Tám, Lý Tự Trọng, Đông Du, Hai Bà Trưng, Nguyễn Trãi..., nhiều cửa hàng thời trang thiết kế, chuỗi cà phê lớn... nằm san sát nhau đang đóng cửa, treo biển "cho thuê", “sang mặt bằng”.
Theo ông Hồ Đinh Viên, Giám đốc Công ty cổ phần Thời trang Xuất khẩu Veco, trước đây nhiều cửa hàng thời trang ở khu vực trung tâm TPHCM lấy sản phẩm của công ty ông về bán. Tuy nhiên gần đây, nhiều cửa hàng buộc phải đóng cửa, trả mặt bằng rồi chuyển sang thuê mặt bằng nhỏ hơn trong hẻm để tiết kiệm chi phí. Một số khác chuyển hẳn sang kinh doanh online, tập trung xây dựng kênh TikTok, Facebook; trang bị kỹ năng mới như chỉnh sửa video, livestream, vận hành gian hàng online... để không bị đào thải.
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TPHCM, dẫn số liệu Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân cho thấy 60,2% DN gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng và 75,5% không thể vay tín dụng nếu thiếu tài sản bảo đảm. Với DN nhỏ, đây là một vòng luẩn quẩn đáng lo: đầu ra yếu làm dòng tiền suy giảm, khả năng tiếp cận vốn thấp; thiếu vốn khiến DN khó đầu tư công nghệ, nâng chất lượng sản phẩm để tiếp cận thị trường mới.
Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), thông tin, DN hiện nay không chỉ đối diện với một khó khăn đơn lẻ mà chịu nhiều sức ép cộng hưởng từ chi phí, dòng tiền, thị trường đến yêu cầu chuyển đổi. Nếu như DN lớn và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đẩy nhanh chuyển đổi xanh, tái cấu trúc chuỗi cung ứng thì DN nhỏ và vừa phải duy trì hoạt động, củng cố quản trị, minh bạch tài chính và đáp ứng các tiêu chuẩn mới.
Nhiều DN xuất khẩu nhìn nhận, doanh thu hay kim ngạch tăng không hoàn toàn đồng nghĩa sức khỏe DN được cải thiện. Chi phí cao, thời gian hoàn thuế kéo dài, thiếu lao động, đơn hàng nhỏ và chốt sát thời điểm sản xuất khiến dòng tiền chịu áp lực, khó chủ động nguyên liệu và vốn lưu động. Thực tế, chi phí logistics hiện chiếm khoảng 17%-20% giá thành sản phẩm gỗ; giá xơ sợi tổng hợp có thời điểm tăng 15%-20% trong khi biên lợi nhuận ngành chỉ khoảng 4%; cước container 40 feet đi EU và Bờ Đông Mỹ có thời điểm lên 4.500-5.500USD.
