Cải cách thủ tục hành chính
Ông Vũ Văn Thành, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty SPHACY, cho hay, dù TPHCM đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục, 30% chi phí tuân thủ và 30% điều kiện kinh doanh, DN vẫn chưa cảm nhận rõ sự cải thiện tương xứng trong thực tế. Cùng một nội dung nhưng hướng dẫn chưa thống nhất giữa các cơ quan khiến DN phải bổ sung, hoàn thiện hồ sơ, kéo dài thời gian và phát sinh chi phí.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính là “điểm nghẽn” đang được tập trung xử lý. Trong 6 tháng đầu năm 2026, đã cắt giảm hơn 76% thủ tục hành chính, gần 52% thời gian và hơn 52% chi phí; đồng thời cắt giảm gần 28% điều kiện kinh doanh. Riêng lĩnh vực thuế, 127 thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh được đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa.
Cùng với cải cách thủ tục, chính sách tài khóa được điều hành theo hướng hỗ trợ DN duy trì dòng tiền. Trong nửa đầu năm, tổng số thuế được giảm đạt hơn 55.000 tỷ đồng. Trong đó, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng giúp DN và người dân giảm được gần 22.000 tỷ đồng. Việc đưa mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu về 0 đồng/lít tương đương khoản giảm gần 27.000 tỷ đồng; thuế tiêu thụ đặc biệt 0% đối với xăng giúp giảm khoảng 3.700 tỷ đồng chi phí. Nếu tính cả chính sách gia hạn thuế, tổng quy mô hỗ trợ còn lớn hơn. Tính chung 7 tháng đầu năm 2026, tổng quy mô miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất đạt gần 174.000 tỷ đồng.
Về phía ngân hàng thương mại, một số đơn vị đang triển khai nhiều giải pháp vốn linh hoạt hơn, dựa trên hoạt động kinh doanh thực tế của DN. Nhờ vậy, DN nhỏ và vừa, DN khởi nghiệp (startup) tiếp cận được vốn ngân hàng mà không cần tài sản thế chấp. Công ty cổ phần M Village đã được Ngân hàng Thương mại cổ phần Phương Đông (OCB) cấp khoản vay trung hạn 5 năm, trị giá 100 tỷ đồng, dựa trên “tài sản mềm” gồm dòng tiền, mô hình kinh doanh và mức độ cam kết của DN.
Theo ông Võ Minh Tuấn, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2, trong 7 tháng đầu năm, dư nợ tín dụng trên địa bàn tăng 442.000 tỷ đồng, tương đương gần 57% kế hoạch tăng trưởng tín dụng cả năm. Dòng vốn tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng của thành phố. Ngành ngân hàng TPHCM cũng phối hợp với chính quyền các xã, phường tổ chức 28 hội nghị kết nối ngân hàng - DN. Thông qua các hoạt động kết nối, đối thoại, ngành ngân hàng đã hỗ trợ hơn 97.000 lượt khách hàng, tiếp cận vốn tín dụng, với tổng số tiền giải ngân 330.000 tỷ đồng.
Đa dạng hóa thị trường
Trưởng Thống kê TPHCM Nguyễn Khắc Hoàng nêu rõ, trong 7 tháng đầu năm 2026, bình quân 10 DN gia nhập thị trường thì có khoảng 8 DN rút lui. Tỷ lệ này đã cải thiện đáng kể so với đầu năm, khi cứ 10 DN gia nhập thì có đến 18 DN rời bỏ thị trường. Kết quả này phản ánh tình hình hoạt động của khu vực DN đang từng bước được cải thiện. Với quy mô sức mua lớn, TPHCM có điều kiện biến thị trường nội địa thành bệ đỡ cho sản xuất nếu tổ chức tốt hơn mối liên kết giữa DN, hệ thống phân phối và người tiêu dùng.
Theo ông Phùng Quốc Mẫn, Tổng Giám đốc Công ty ván sàn A&M, nhiều sản phẩm gỗ Việt đã đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế nhưng dư địa trong nước vẫn còn lớn. Bên cạnh xuất khẩu, các cơ quan chức năng nên xem xét thúc đẩy sử dụng sản phẩm Việt trong các dự án đầu tư công, công trình sử dụng ngân sách phù hợp và các chương trình kích cầu. Nếu năng lực sản xuất được kết nối tốt hơn với sức mua trong nước, DN sẽ có thêm đơn hàng để duy trì công suất, việc làm và dòng tiền khi thị trường quốc tế biến động. Với DN nhỏ, hoạt động kết nối cung - cầu không chỉ dừng ở việc đưa sản phẩm tới hội nghị hay điểm trưng bày.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội, đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập DN phải nộp trong các năm 2026 và 2027 đối với DN có tổng doanh thu mỗi năm không quá 10 tỷ đồng. Chính sách này dự kiến làm giảm thu ngân sách hơn 6.700 tỷ đồng trong 2 năm, trong đó năm 2026 giảm gần 3.200 tỷ đồng. Việc giảm thuế theo đề xuất này trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng giúp các đơn vị giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất.
Muốn trở thành nhà cung cấp cho các chuỗi phân phối, DN phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về chất lượng, hồ sơ pháp lý, bao bì, giá thành, sản lượng, logistics và giao hàng ổn định. Vì vậy, chính sách nên chuyển từ “giới thiệu sản phẩm” sang “nâng chuẩn nhà cung cấp”, hỗ trợ DN từ khâu đánh giá, hoàn thiện sản phẩm đến ký hợp đồng và duy trì đầu ra. Ở thị trường xuất khẩu, cách xúc tiến cũng cần thay đổi theo hướng đưa DN đến gần người mua hơn. Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam đề xuất tăng kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối lớn để giảm trung gian, đồng thời cập nhật sớm các rào cản kỹ thuật và yêu cầu mới của thị trường. Hiệu quả xúc tiến khi đó được đo bằng khả năng vào chuỗi phân phối, số hợp đồng và đơn hàng tạo ra, thay vì số hội nghị hay lượt DN tham dự.
Giám đốc Sở Công thương TPHCM Bùi Tá Hoàng Vũ thông tin, trong những tháng cuối năm 2026, sở sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc tại các cụm công nghiệp, sớm bàn giao đất cho nhà đầu tư triển khai dự án. Về thị trường, sở sẽ tổ chức hội chợ hàng Việt Nam xuất khẩu vào tháng 10 nhằm kết nối những nhà mua hàng quốc tế, đồng thời thực hiện chương trình khuyến mãi tập trung để kích cầu nội địa. Sở cũng sẽ chủ trì liên kết với các hiệp hội nhằm cắt giảm chi phí logistics, giảm áp lực giá thành đầu vào vốn đã tăng mạnh do chi phí nguyên liệu.
* Ông MAI SƠN, Phó Cục trưởng Cục Thuế:
Làm sạch mã số thuế
“Chiến dịch làm sạch mã số thuế” được triển khai từ tháng 5-2026 nhằm rà soát hơn 617.000 mã số thuế của các DN ngừng hoạt động, bỏ địa chỉ kinh doanh nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực. Thực tế cho thấy, những năm qua, số lượng DN và hộ kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa thực hiện quyết toán thuế hoặc các thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế với cơ quan thuế có xu hướng gia tăng. Điều này gây nhiều khó khăn cho cơ quan quản lý. Việc làm sạch mã số thuế đã tạo điều kiện cho các DN đã “chết lâm sàng” hoặc rời thị trường được khép lại mã số thuế và hoàn tất thủ tục giải thể rõ ràng, đúng quy định. Thông qua đó, tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn…
* Ông CHU THẮNG TRUNG, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương):
Đề phòng các vụ kiện phòng vệ thương mại
Nguy cơ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục phải đối mặt với các vụ điều tra phòng vệ thương mại trong thời gian tới vẫn ở mức cao. Đây là xu hướng đã diễn ra trong nhiều năm và có khả năng tiếp tục khi quy mô xuất khẩu của Việt Nam ngày càng tăng. Giải pháp mà Bộ Công thương đang triển khai là nâng cao hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại.
Cục Phòng vệ thương mại sẽ theo dõi diễn biến xuất khẩu theo từng mặt hàng và từng thị trường để kịp thời cung cấp thông tin cảnh báo cho doanh nghiệp (DN). Mục tiêu là giúp DN có thời gian chuẩn bị trước khi vụ việc phát sinh, thay vì chỉ bắt đầu ứng phó khi đã bị điều tra. Tuy nhiên, DN cần chủ động xây dựng hệ thống quản trị và tuân thủ, bởi khả năng cung cấp dữ liệu đầy đủ, chính xác và minh bạch có ý nghĩa quan trọng khi DN phải giải trình với cơ quan điều tra nước ngoài. Bên cạnh đó, Bộ Công thương phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội hướng dẫn DN tuân thủ các quy định về xuất xứ hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và chuỗi cung ứng.
* Bà NGUYỄN THỊ THU THỦY, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại:
Tìm kiếm đơn hàng cho doanh nghiệp
Để biến nhu cầu của nhà nhập khẩu thành các đơn hàng, hợp đồng thực tế, thời gian tới, hoạt động xúc tiến thương mại sẽ chuyển mạnh từ kết nối chung sang kết nối có mục tiêu, xác định rõ nhu cầu của từng thị trường cụ thể và nhà mua hàng, nhà phân phối và đối tác nước ngoài. Cách làm này giúp DN, nhất là DN nhỏ và vừa, tiếp cận và hiểu rõ nhu cầu của thị trường.
Thời gian vừa qua, hoạt động xúc tiến thương mại đã mang lại những kết quả cụ thể tại nhiều thị trường. Gần đây là các chương trình xúc tiến thương mại để quảng bá nông sản và hàng hóa Việt Nam tại Trung Quốc. Tại một chương trình xúc tiến ở tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), hơn 30 DN Việt Nam đã chốt đơn tại sự kiện. Kết quả cho thấy khi hoạt động xúc tiến được tổ chức theo hướng kết nối đúng nhu cầu của DN với nhà mua hàng, cơ hội thị trường có thể chuyển thành giao dịch thực tế. Tuy nhiên, cơ quan xúc tiến thương mại chỉ tạo sân chơi và cơ hội cho DN, còn kết quả cụ thể vẫn phải do nỗ lực và năng lực của chính các DN.
* TS LÊ DUY BÌNH, chuyên gia kinh tế:
Thiết kế gói chính sách phù hợp
Hỗ trợ DN không nên theo cách “bốc thuốc cùng một thang” mà nên có những gói chính sách phù hợp cho từng nhóm DN cụ thể. Trong đó, cần phân biệt rõ DN rút lui do thị trường thay đổi, năng lực chưa theo kịp với những DN gặp khó khăn xuất phát từ chính môi trường kinh doanh.
Theo khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), hiện nay, ngoài khó khăn về pháp lý mà các DN, hộ, cá nhân kinh doanh gặp phải thì còn có khó khăn về đầu vào đắt đỏ và biến động (chiếm hơn 59%), khó khăn về thị trường tiêu thụ yếu đi (chiếm gần 44%), thiếu nguồn lực như thiếu vốn, thiếu nguồn nhân lực (chiếm gần 33%).
Do đó, đối với nhóm DN gặp khó khăn do môi trường kinh doanh, quan trọng nhất không phải là thêm một gói hỗ trợ tài chính, mà là tạo dựng một môi trường minh bạch, dễ dàng dự báo, an toàn, chi phí tuân thủ thấp và đạt chuẩn mực quốc tế.
PHÚC HẬU - LƯU THỦY ghi