Ngày 26-6, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, vừa giành lại sự sống cho người bệnh T.V.T. (72 tuổi, ngụ phường Xóm Chiếu, TPHCM) bị ngừng tim do nhồi máu cơ tim cấp.
Người bệnh được chuyển đến trong tình trạng lơ mơ, thở ngáp, mạch khó bắt, huyết áp không đo được. Điện tâm đồ cho thấy tim rơi vào cơn nhanh thất - một dạng rối loạn nhịp nguy hiểm khiến tim “rung” loạn xạ và mất khả năng bơm máu.
Mặc dù người bệnh được ép tim ngoài lồng ngực, sốc điện nhiều lần nhằm đưa nhịp tim trở lại nhưng không đáp ứng. Đây là tình huống “ngừng tim kháng trị” - khi các biện pháp hồi sức thông thường không còn hiệu quả, mỗi phút trôi qua, não cùng các cơ quan đứng trước nguy cơ tổn thương không hồi phục.
Ngay lập tức, quy trình E-CPR (hồi sinh tim phổi có hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể) được kích hoạt. Chỉ trong 5 phút, ê-kíp ECMO đã có mặt. Các bác sĩ đã nhanh chóng thiết lập thành công hệ thống VA-ECMO - một dạng máy tim phổi nhân tạo có chức năng bơm và cung cấp oxy cho máu, thay thế tạm thời vai trò của trái tim đang ngừng đập - chỉ trong vòng 20 phút ngay tại phòng thông tim.
Khi dòng máu được tái lập và huyết động tạm thời ổn định, các bác sĩ tiến hành chụp mạch vành, xác định và tái thông nhánh động mạch vành - thủ phạm bị tắc. Đây chính là nguyên nhân gốc rễ gây ra cơn nhồi máu cơ tim. Người bệnh tiếp tục được hồi sức chuyên sâu với kiểm soát thân nhiệt và lọc máu liên tục nhằm bảo vệ não bộ cũng như các cơ quan quan trọng.
Sau 3 ngày điều trị, chức năng tim hồi phục đủ để ngừng ECMO; sau 7 ngày, người bệnh tỉnh táo hoàn toàn, tự sinh hoạt cá nhân và chuẩn bị xuất viện.
Theo BS-CK1 Đỗ Nhật Huy, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, E-CPR thường là cơ hội sống còn duy nhất cho những người bệnh ngừng tim không đáp ứng với hồi sức tim phổi chuyên sâu do các nguyên nhân tim mạch như nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi, viêm cơ tim cấp hay rối loạn nhịp thất nguy kịch. Hầu hết các thử nghiệm lâm sàng tại các nước phát triển đều giới hạn kỹ thuật này ở người dưới 70 tuổi vì tuổi cao thường đi kèm lão hóa, nhiều bệnh nền và dự trữ sinh lý suy giảm, khiến tiên lượng kém hơn.
Tuy vậy, tuổi tác không phải là giới hạn tuyệt đối - y văn thế giới đã ghi nhận những trường hợp người cao tuổi được cứu sống nhờ E-CPR. Vấn đề mấu chốt không nằm ở con số tuổi, mà là lựa chọn đúng người bệnh: thời gian ngừng tim ngắn, nguyên nhân có thể điều trị được và thể trạng nền còn tốt.
PGS-TS-BS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, chương trình E-CPR tại bệnh viện được triển khai thường quy cho cả người bệnh ngừng tim trong và ngoài bệnh viện. Trong 18 tháng qua, quy trình phối hợp liên viện với các bệnh viện lân cận đã vận hành hiệu quả và chuyên nghiệp; chúng tôi đã thực hiện hơn 20 ca E-CPR cho người bệnh ngừng tim kháng trị, đạt tỷ lệ cứu sống 35% và toàn bộ người bệnh được cứu sống đều trở về cuộc sống thường ngày - tỷ lệ sống còn này tương đương các trung tâm hồi sức hàng đầu tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Ý hay Hoa Kỳ.
"Nhồi máu cơ tim và ngừng tim có thể xảy ra đột ngột với bất kỳ ai, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội, đau lan lên vai, cổ, hàm hoặc cánh tay, kèm vã mồ hôi, khó thở, buồn nôn - hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Tuyệt đối không tự lái xe hoặc nằm chờ với suy nghĩ “xem có đỡ không”. Mỗi phút được cấp cứu sớm là thêm một cơ hội sống", PGS-TS-BS Nguyễn Hoàng Hải khuyến cáo.
E-CPR (hồi sinh tim phổi có hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể) là phương thức hồi sức chuyên sâu sử dụng hệ thống ECMO, kết hợp với hồi sinh tim phổi truyền thống.
Khi tim ngừng đập và việc ép tim, sốc điện không còn hiệu quả, ECMO sẽ tạm thời thay thế chức năng của tim và phổi, đảm nhận việc bơm máu giàu oxy đi nuôi cơ thể, tạo thêm thời gian quý giá để bác sĩ tìm kiếm và xử lý nguyên nhân gây ngừng tim.
