Chăm sóc sức khỏe chủ động, bền vững ngay từ cơ sở

Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM (ảnh) cho biết: chương trình khám sức khỏe toàn dân đã và đang mở ra nền tảng để chuyển đổi hệ thống y tế từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, toàn diện và bền vững.

Triển khai đồng thời nhiều giải pháp

* PHÓNG VIÊN: Hiện có địa phương đạt gần 50% dân số được khám sức khỏe, nhưng cũng có nơi mới chỉ đạt dưới 5%, nguyên nhân của sự chênh lệch này như thế nào, thưa ông?

* PGS-TS-BS TĂNG CHÍ THƯỢNG: Mỗi địa phương có điều kiện khác nhau về quy mô dân số, đặc điểm cư trú, điều kiện kinh tế - xã hội cũng như cách tổ chức thực hiện, vì vậy sự chênh lệch về tiến độ trong giai đoạn đầu là điều có thể dự báo. Những nơi đạt kết quả cao có điểm chung là sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương; sự phối hợp chặt chẽ giữa trạm y tế, bệnh viện phụ trách địa bàn và các đoàn thể; sự chủ động tổ chức nhiều hình thức khám linh hoạt như khám ngoài giờ, khám lưu động, khám tại nhà đối với người cao tuổi và người không thể đi lại. Trong khi đó, ở một số địa phương, dân số đông, biến động dân cư lớn, nhiều người lao động làm việc theo ca hoặc người dân chưa nhận thấy hết ý nghĩa của việc khám sức khỏe định kỳ nên tiến độ còn chậm.

Điều chúng tôi quan tâm không phải là địa phương nào đứng đầu hay đứng cuối. Dashboard (bảng điều khiển số) quản trị chương trình khám sức khỏe được xây dựng không phải để xếp hạng các địa phương, mà để giúp nhận diện nơi nào còn khó khăn, nguyên nhân là gì và cần hỗ trợ ra sao. Mục tiêu cuối cùng vẫn là mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, không để ai bị bỏ lại phía sau.

* Theo ông, những khó khăn lớn nhất hiện nay là gì và mục tiêu hoàn thành khám sức khỏe cho toàn bộ người dân trong năm 2026 liệu có khả thi?

* Khó khăn lớn nhất hiện nay là làm sao để người dân nhận thức được ý nghĩa của khám sức khỏe và chủ động tham gia. Thực tế vẫn còn nhiều người cho rằng, mình khỏe nên chưa cần khám; có người bận công việc, có người đã khám ở nơi khác nhưng chưa được cập nhật dữ liệu; một số người cao tuổi hoặc người khuyết tật gặp khó khăn trong việc đi lại…

Mục tiêu hoàn thành 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ trong năm 2026 là một thách thức rất lớn, nhưng hoàn toàn khả thi nếu chúng ta tiếp tục duy trì sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Hiện ngành y tế thành phố đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới hành chính; tăng cường các đội khám lưu động; phát huy hiệu quả Đội Chăm sóc sức khỏe liên tục, triển khai khám sức khỏe tại nhà cho người cao tuổi, người khuyết tật…

Dữ liệu sức khỏe được bảo vệ nghiêm ngặt

* Những dữ liệu nào sẽ được cập nhật vào hồ sơ của mỗi người dân?

* Có thể ví Hồ sơ sức khỏe điện tử như một “nhật ký sức khỏe” của mỗi người dân. Trong đó sẽ lưu trữ các thông tin định danh; tiền sử bệnh tật; yếu tố nguy cơ; kết quả khám sức khỏe định kỳ; các lần khám chữa bệnh; chẩn đoán, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, đơn thuốc; tiêm chủng; quản lý thai sản, bệnh mạn tính và nhiều thông tin chuyên môn khác được cập nhật trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe. Điều quan trọng là hồ sơ này không dừng lại ở một lần thăm khám.

Mỗi lần người dân tiếp cận hệ thống y tế sẽ bổ sung thêm một “dấu chân dữ liệu”, giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng sức khỏe, đồng thời hỗ trợ người dân được chăm sóc liên tục và an toàn hơn. Theo kế hoạch, dự kiến vào cuối năm 2026, Hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ được liên thông với Hồ sơ bệnh án điện tử, khi đó ngoài dữ liệu sức khỏe, hồ sơ sức khỏe điện tử còn có “nhật ký bệnh tật” của mỗi người dân.

* Nhiều người lo ngại dữ liệu sức khỏe cá nhân bị lộ lọt. Thành phố có những giải pháp nào để bảo đảm an toàn thông tin?

* Đây là mối quan tâm hoàn toàn chính đáng. Dữ liệu sức khỏe là dữ liệu cá nhân đặc biệt nhạy cảm và phải được bảo vệ theo những tiêu chuẩn cao nhất. Chúng tôi triển khai đồng bộ nhiều lớp giải pháp từ hạ tầng công nghệ, mã hóa dữ liệu, phân quyền truy cập, xác thực người sử dụng đến giám sát và lưu vết toàn bộ quá trình khai thác dữ liệu.

Quan điểm của Sở Y tế rất rõ ràng: ai được quyền xem dữ liệu gì thì chỉ được tiếp cận đúng phạm vi phục vụ công việc. Mọi hoạt động truy cập đều phải được kiểm soát và có trách nhiệm giải trình. Tôi cho rằng chuyển đổi số chỉ có thể thành công khi người dân tin tưởng. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu sức khỏe của người dân không chỉ là yêu cầu về công nghệ hay pháp lý, mà còn là trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của mỗi cán bộ y tế.

* Việc khám sức khỏe định kỳ hàng năm sẽ được duy trì theo cơ chế nào, thưa ông?

* Năm 2026 là năm khởi đầu của một chương trình mang tính chiến lược. Mục tiêu của TPHCM không dừng lại ở việc hoàn thành một đợt khám sức khỏe toàn dân, mà là hình thành một hệ thống chăm sóc sức khỏe liên tục, trong đó mỗi người dân đều có Hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật suốt vòng đời; mỗi lần khám chữa bệnh đều bổ sung thêm dữ liệu để nâng cao chất lượng điều trị; mỗi quyết định quản lý đều dựa trên bằng chứng khoa học.

Thời gian tới, việc khám sức khỏe định kỳ sẽ từng bước trở thành hoạt động thường xuyên thông qua mạng lưới trạm y tế, bác sĩ gia đình, các bệnh viện và Đội Chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư. Khi dữ liệu được tích lũy qua nhiều năm, TPHCM sẽ không chỉ quản lý tốt sức khỏe của từng người dân mà còn dự báo được xu hướng bệnh tật, chủ động phòng bệnh, phân bổ nguồn lực hợp lý và xây dựng chính sách y tế ngày càng sát với thực tiễn.