ĐB Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) nhấn mạnh, việc tăng lương không nên chỉ dừng lại ở con số mà cần hướng tới mục tiêu thực tế là “sống được bằng lương”, đặc biệt là đối với đội ngũ cán bộ trẻ và những người làm việc tại các đô thị lớn.
ĐB nhận định, mức lương cơ sở dự kiến từ ngày 1-7-2026 (2,53 triệu đồng) là một bước điều chỉnh tích cực về mặt kỹ thuật, nhưng vẫn chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm việc ở khu vực công. Mức tăng này (khoảng 8,12%) chỉ cao hơn lạm phát một chút, dẫn đến một công chức mới vào nghề (hệ số 1,86) chỉ nhận được khoảng 4,7 triệu đồng/tháng - thấp hơn nhiều so với chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị lớn (khoảng 6-7 triệu đồng/tháng).
ĐB Thạch Phước Bình kiến nghị nâng mức lương cơ sở lên khoảng 2,65 đến 2,7 triệu đồng (tương đương mức tăng 13-15% so với hiện hành). Việc này sẽ tạo động lực làm việc rõ rệt, giúp người lao động giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn thu nhập bên ngoài và yên tâm công tác.
Theo ĐB, mức lương tối thiểu 2,65-2,7 triệu đồng là phương án khả thi và không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nếu đi kèm với các biện pháp tinh giản biên chế và cơ cấu lại chi tiêu công; cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả để tập trung nguồn lực cho cải cách tiền lương.
Chính sách cho cán bộ cấp xã, phường sau sáp nhập, bao gồm cả vấn đề tiền lương, mức hỗ trợ… cũng là nhóm vấn đề được nhiều ĐB quan tâm. ĐB Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) phản ánh, đội ngũ công chức cấp xã hiện nay đang thiếu về số lượng và đặc biệt thiếu những người có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực như xây dựng, giao thông, công nghệ thông tin.
“Sau khi sắp xếp, khối lượng công việc và trách nhiệm thực hiện trực tiếp với người dân, doanh nghiệp lớn hơn nhiều so với trước, đòi hỏi phải có lộ trình đào tạo và đào tạo lại để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc khống chế hợp đồng lao động không quá 70% chỉ tiêu thiếu hụt khiến địa phương không linh hoạt trong việc bù đắp nhân lực”, ĐB Nguyễn Đặng Ân phát biểu.
ĐB Nguyễn Đặng Ân đề nghị Chính phủ rà soát việc giao biên chế dựa trên các tiêu chí diện tích, dân số và đặc biệt là các yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, hải đảo… để phù hợp với thực tiễn. Cùng với đó, ĐB đề nghị sớm có hướng dẫn cụ thể về chính sách hỗ trợ lần đầu và phụ cấp cụ thể đối với những cán bộ, công chức được điều động đến công tác tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số khu vực 3 từ ngày 1-7-2025; chế độ, chính sách cho người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố ở địa phương.
Bày tỏ lo ngại trước tình trạng già hóa dân số nhanh, tỷ suất sinh giảm, ĐB Lê Thị Ngọc Linh (Cà Mau) đề nghị điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang việc duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững. Trong đó, cần phân vùng chính sách rõ ràng, ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, các đô thị lớn và khu công nghiệp để khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con.
Cũng theo ĐB, Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ chi phí sinh con và chăm sóc trẻ em, mở rộng danh sách miễn giảm chi phí y tế cho trẻ nhỏ, đồng thời áp dụng các chính sách thuế ưu đãi đối với các hộ gia đình đang nuôi con nhỏ. Bên cạnh đó, cần tập trung đầu tư mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non đồng bộ và chất lượng, đặc biệt là tại các khu đô thị và khu công nghiệp; phát triển thêm các dịch vụ trông trẻ ngoài giờ và dịch vụ chăm sóc trẻ linh hoạt để hỗ trợ cha mẹ, thiết kế các chính sách về hỗ trợ nhà ở, tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập để các cặp đôi yên tâm lập gia đình và sinh con.
