(SGGP).- Ngày 4-8, tại TP Hội An (Quảng Nam), Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật Trung ương (HĐLLPB VH-NT TƯ) tổ chức hội thảo khoa học toàn quốc “Tính dân tộc và tính hiện đại trong văn học nghệ thuật Việt Nam hiện nay”.
Hội thảo đã nhận được 48 bản tham luận của các tác giả là những nhà nghiên cứu lý luận, phê bình VH-NT; các nhà văn, nhà thơ, các nghệ sĩ và các nhà quản lý từ các trường đại học, viện nghiên cứu, hội chuyên ngành, các cơ quan quản lý VH-NT ở trung ương và địa phương. Đồng chí Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, thay mặt Bộ Chính trị và Ban Bí thư, có bài phát biểu chỉ đạo hội thảo.
Đồng chí Tô Huy Rứa (thứ ba từ phải sang) trao đổi với các nhà nghiên cứu, phê bình văn học nghệ thuật bên lề hội thảo. Ảnh: NGUYÊN KHÔI
Theo GS-TS Trần Đình Sử, tính dân tộc và hiện đại là hai thuộc tính căn bản của nền văn hóa dân tộc. Do vậy, nếu xử lý không tốt có nguy cơ làm chậm bước phát triển nhiều mặt của văn hóa dân tộc, trong đó có văn học và lý luận văn học. GS-TS Mai Quốc Liên trăn trở và đưa ra giải pháp: Thực tiễn sáng tác và lý luận phê bình hiện nay đòi hỏi phải đặt vấn đề này một cách riết róng, tích cực, tìm giải pháp ở tầm nhìn văn hóa, vừa cụ thể, thiết thực vừa huy động tổng thể văn hóa, từ giáo dục, văn hóa, kinh tế… vào cuộc để nâng văn hóa dân tộc lên và để “cứu nguy” văn hóa dân tộc đang bị xâm hại và mất năng lượng. Nếu không, dù có giàu lên chút ít về kinh tế nhưng ta lại để mất văn hóa dân tộc, mất con người, do đó rất dễ suy thoái, rối loạn…
Nhà thơ Hữu Thỉnh phân tích: Không có nền văn hóa nào, dù lớn, dù rực rỡ đến đâu, có thể thay thế, đại diện cho một nền văn hóa khác. Văn hóa phải là gốc cho mọi sự xem xét, mọi sự lựa chọn. Không dựa trên căn bản văn hóa, những cách tân nghệ thuật dễ sa vào thời thượng, mốt, có thể gây được ồn ào nhất thời, rồi nhanh chóng rơi vào quên lãng.
Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Tô Huy Rứa nhấn mạnh: “Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định VH-NT là lĩnh vực rất quan trọng, là nhu cầu thiết yếu, thể hiện khát vọng chân – thiện – mỹ của con người, là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội và sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam. Đối với đội ngũ sáng tạo VH-NT, là những chiến sĩ xây dựng và phát triển nền văn nghệ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, cần phát huy lòng yêu nước nồng nàn, gắn bó máu thịt với nhân dân, nêu cao trách nhiệm công dân, sáng tạo nên nhiều tác phẩm có giá trị phụng sự đất nước và dân tộc. Những tài năng VH-NT là vốn quý của dân tộc, vì vậy chăm lo phát hiện, bồi dưỡng, quý trọng và phát huy các tài năng là trách nhiệm của toàn xã hội, trước hết là của Đảng, Nhà nước và của các tổ chức trong hệ thống chính trị các cấp.
VH-NT Việt Nam là thành quả hàng ngàn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước, xây dựng và phát triển đất nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam; là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh hoa của nhiều nền văn minh, văn hóa thế giới để không ngừng được bồi đắp, phát triển và hoàn thiện mình. Điều này càng thể hiện rõ hơn trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Đó là một nền VH-NT giàu bản sắc dân tộc và hiện đại. Hay nói cách khác, để tiếp tục phát triển phong phú, đa dạng nền văn học, nghệ thuật Việt Nam đương đại, chúng ta phải xử lý trong thực tiễn mối quan hệ giữa tính dân tộc và tính hiện đại để nền văn nghệ đó ngày càng dân tộc hơn và chủ động hội nhập và tiếp thu hiện đại. Không thể tách rời hai phạm trù này trong thực tiễn, vì thế sự xuyên thấm lẫn nhau giữa dân tộc và hiện đại trong quan hệ biện chứng của chúng là có cơ sở vững chắc tạo ra bản sắc văn nghệ Việt Nam thời kỳ đổi mới”.
Nguyên Khôi
Đoàn ca múa nhạc Bông Sen với chương trình “Bức tranh quê”. Ảnh: AN DUNG
