Điện ảnh gắn với Du lịch và Bảo tồn Di sản - cơ hội của TPHCM

Sáng 9-9, tại Nhà hát TPHCM, Sở VH-TT TPHCM tổ chức tọa đàm chuyên đề “Phát triển Công nghiệp Văn hóa và Điện ảnh gắn với Du lịch và Bảo tồn Di sản - Thực tiễn từ phim Hộ linh tráng sĩ và cơ hội phát triển của TPHCM - Thành phố sáng tạo Điện ảnh được UNESCO công nhận”.

Từ những khoảng trống lịch sử đến ngôn ngữ điện ảnh

Tại tọa đàm, câu chuyện phục dựng không gian văn hóa thế kỷ X trong Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh, được nêu lên, minh họa cho một vấn đề: làm thế nào để di sản không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực cho sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa.

Từ một dòng mô tả trong kịch bản, ê-kíp phải hình dung cả một đời sống phía sau: một đêm Trung thu thời Đinh có ánh sáng, lồng đèn, hàng quán, trò diễn và sinh hoạt cộng đồng như thế nào. Chính những chi tiết tưởng nhỏ ấy góp phần tạo nên cảm giác chân thực của một thời đại trên màn ảnh.

Nghệ sĩ, nhà thiết kế Sĩ Hoàng gọi đó là nguyên tắc “đúng và sống”: đúng với những nền tảng văn hóa, lịch sử; đồng thời phải sống động trong ngôn ngữ thị giác đương đại. Đây cũng là ranh giới quan trọng giữa sáng tạo trên di sản và làm biến dạng di sản.

TPHCM và bài toán xây dựng hệ sinh thái điện ảnh

Một chi tiết đáng suy nghĩ từ quá trình sản xuất Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh là dù phim khai thác bối cảnh Ninh Bình, phần lớn công việc sản xuất lại ở TPHCM.

Điều đó cho thấy, khả năng của TPHCM không chỉ nằm ở cảnh quan để quay phim, mà còn ở nguồn nhân lực sáng tạo, năng lực sản xuất và hệ thống dịch vụ điện ảnh. Đây là nền tảng để thành phố tiến thêm một bước: từ trung tâm điện ảnh năng động trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa.

NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM, cho biết thành phố đang cụ thể hóa các cam kết sau khi gia nhập Mạng lưới Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực Điện ảnh. Trong đó có định hướng phát triển các không gian văn hóa, di sản; xây dựng chuỗi không gian dọc hai bờ sông Sài Gòn; đưa điện ảnh, nghệ thuật vào trường học từ năm học 2026-2027; cải cách thủ tục và chuẩn bị mô hình văn phòng một cửa hỗ trợ hoạt động làm phim.

Ở bình diện rộng hơn, việc gắn điện ảnh với du lịch và di sản cũng mở ra khả năng tạo ra giá trị kinh tế từ văn hóa.

Vì vậy, việc phát triển công nghiệp văn hóa cần chuyển từ tư duy quản lý từng hoạt động sang kiến tạo một hệ sinh thái, trong đó Nhà nước tạo hành lang, doanh nghiệp phát huy năng lực đầu tư, còn nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo tạo ra sản phẩm.

Danh hiệu Thành phố Sáng tạo Điện ảnh UNESCO, xét cho cùng, không chỉ là một danh xưng. Giá trị của danh hiệu nằm ở khả năng biến mạng lưới quốc tế thành những cơ hội hợp tác cụ thể, đồng thời biến nguồn lực văn hóa của thành phố thành sản phẩm có sức sống.

Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam:

TPHCM có thực lực để phát triển hệ sinh thái điện ảnh

Điện ảnh là một ngôn ngữ hiện đại có hiệu quả cao trong việc đưa di sản đến gần công chúng. Bảo tồn tốt không có nghĩa là đóng khung di sản, mà làm cho di sản trở thành một phần hơi thở của đời sống đương đại.

Dù mới gia nhập Mạng lưới Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực Điện ảnh, TPHCM là một thành viên có thực lực và nhiều tiềm năng. Thành phố cần tiếp tục tăng cường kết nối quốc tế, đào tạo nhân lực, phát triển công nghiệp phụ trợ và tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện ảnh toàn cầu”.