Việc Bộ GD-ĐT công bố các trường, ngành có môn thi chính nhân hệ số 2 sẽ tính điểm ưu tiên (ưu tiên đối tượng, ưu tiên khu vực) theo công thức riêng đó là nhân hệ số 4/3. Sau khi “sáng kiến” này được đưa ra, Bộ GD-ĐT đã nhận được nhiều phản ứng từ các trường, các chuyên gia vì cho rằng bất hợp lý về mặt thời gian lẫn quy định do chính bộ đưa ra.
Đột ngột thay đổi
Thực tế, điểm ưu tiên trong tuyển sinh theo phương thức “3 chung” không phải do Bộ GD-ĐT tự đặt ra mà cụ thể hóa từ chủ trương, chính sách của nhà nước nhằm đảm bảo sự công bằng giữa các vùng miền, các gia đình có công với cách mạng. Theo đó, điểm ưu tiên bao gồm điểm ưu tiên đối tượng (tối đa 2 điểm) và điểm ưu tiên khu vực (tối đa 1,5 điểm). Vậy điểm ưu tiên tối đa mà thí sinh được hưởng là 3,5 điểm. Do đó, điểm ưu tiên tồn tại song song với văn bản, những quy định của nhà nước nên không ai có thể tự nâng lên hay hạ xuống.
Tuy nhiên, trong năm 2014, Bộ GD-ĐT lại thay đổi cách tính điểm ưu tiên với những ngành của các trường có môn thi chính nhân hệ số 2. Công thức mà bộ đưa ra là: DTT = Dqc x 4/3. Theo giải thích của Bộ GD-ĐT, DTT là điểm ưu tiên thực tế, Dqc là điểm ưu tiên xác định theo quy chế. Như vậy, cách tính mới sẽ hiểu là: điểm xét tuyển tối thiểu có tính đến hệ số môn chính sẽ bằng điểm xét tuyển cơ bản x 4/3, và điểm ưu tiên cũng bằng điểm ưu tiên theo quy chế (ứng với hệ điểm 30) x 4/3. Và từ quy định này, buộc các trường phải tính điểm chuẩn theo công thức là: điểm chuẩn = (điểm môn 1 + điểm môn 2 + điểm môn 3 x 2) + điểm ưu tiên (nếu có) x 4/3.
Theo thống kê của Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng (Bộ GD-ĐT), với cách tính này, sẽ có hơn 250 ngành đào tạo của gần 40 cơ sở giáo dục ĐH phải điều chỉnh tính điểm ưu tiên bằng công thức này. Cũng từ thống kê này, chỉ có Bộ GD-ĐT và các trường tự biết những ngành có môn thi nhân hệ số vì đến tận ngày thi cũng chẳng ai thông tin đến để thí sinh nắm rõ.
Thực tế, việc Bộ GD-ĐT thay đổi cách tính này là quá đột ngột. Trong văn bản ngày 5-5-2014 được Bộ GD-ĐT gửi cho các trường hướng dẫn về việc xác định tiêu chí đảm bảo chất chất lượng đầu vào (điểm chuẩn NV1) ĐH-CĐ năm 2014 trong đó quy định: “Đối với trường, ngành quy định môn thi chính nhân hệ số 2, điểm chuẩn NV1 là điểm có tính đến hệ số môn thi chính (tổng điểm 3 môn thi, môn thi chính nhân hệ số 2). Nguyên tắc xác định điểm chuẩn NV1 trong trường hợp này là giá trị trung bình của điểm chuẩn NV1 có tính đến hệ số của môn chính không được thấp hơn giá trị trung bình của mức điểm xét tuyển cơ bản (nay là các mức điểm sàn) vào ĐH hoặc CĐ đã được bộ công bố và trường đã lựa chọn (các điểm trung bình này được làm tròn với 2 số lẻ)”. Cách tính này hoàn toàn không nói đến việc điểm ưu tiên nhân hệ số.
Trong khi đó, trong văn bản hợp nhất Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh ĐH, CĐ hệ chính quy năm 2014 được Bộ GD-ĐT cập nhật ngày 20-6: Bộ quy định “Chỉ các môn năng khiếu, ngoại ngữ mới nhân hệ số”. Tại Điều 33 của Quy chế tuyển sinh quy định về việc xây dựng điểm trúng tuyển, Bộ GD-ĐT cũng không hề nhắc đến việc thay đổi cách tính điểm chuẩn NV1. Như vậy Bộ GD-ĐT là người xé rào khi nhân hệ số điểm ưu tiên.
Đúng hay sai?
Trao đổi về cách tính này, Th.S Hứa Minh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Tài chính Marketing cho rằng: “Tôi hoàn toàn không đồng ý với cách tính mà Bộ GD-ĐT đưa ra. Tại sao điểm ưu tiên lại nhân hệ số để tính ra điểm trúng tuyển. Ví dụ như một thí sinh có cha là thương binh 81% (nhóm ưu tiên 1 được ưu tiên 2 điểm), theo cách tính của bộ thì cha của thí sinh này lại gấp đôi lên tình trạng thương tật hay sao?”. Bên cạnh đó, ông Tuấn cũng kiến nghị: “Việc nhân hệ số môn thi chính ở một số ngành cũng xem xét cho hợp lý, khoa học hơn và trên hết phải phù hợp với ngành đào tạo như: sư phạm toán, sư phạm Anh, các ngành năng khiếu thì môn toán, tiếng Anh và các môn thi năng khiếu nhân hệ số 2 là hợp lý. Đằng này, nhiều ngành như quản trị kinh doanh, kế toán, tài chính ngân hàng có trường cho môn toán nhân 2, có trường môn tiếng Anh nhân 2 là không hợp lý”.
Không bàn về sự đúng sai trong cách tính của Bộ GD-ĐT, TS Nguyễn Đức Nghĩa, Phó Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM, cho biết: “Chuyện Bộ GD-ĐT đúng hay sai, hợp lý hay không hãy để dư luận đánh giá. Ở đây tôi cho rằng bộ nên đưa ra quy định (cách tính) sớm hơn chứ các văn bản, quy định của bộ đưa ra quá đột ngột khiến thí sinh mất quyền lợi. Không chỉ việc tính điểm này mà trong năm nay việc xác định điểm ưu tiên cũng chậm trễ dẫn đến nhiều sai sót. Với cách tính điểm mà bộ mới đưa ra, nhiều trường có điểm thi cao đã công bố điểm chuẩn dự kiến chắc chắn sẽ có điều chỉnh lại”. Theo TS Nguyễn Đức Nghĩa, mọi phương án, quy định phải được nghiên cứu, tính toán hợp lý và công bố sớm để các trường kịp thời xử lý và không ảnh hưởng đến thí sinh.
Rõ ràng khâu tính toán các phương án và hướng dẫn của Bộ GD-ĐT trong mùa tuyển sinh năm 2014 có sự cập rập và thiếu quyết đoán ở vấn đề điểm ưu tiên. Đầu tiên là các văn bản hướng dẫn việc xác định điểm ưu tiên trước và trong khi thi, đến nay là xác định điểm chuẩn cũng vướng đến điểm ưu tiên.
THANH HÙNG
