Rộng cửa cho các bên trong vụ kiện dân sự

Từ ngày 1-7-2016, Bộ luật Tố tụng Dân sự sửa đổi (TTDS) năm 2015 có hiệu lực thi hành. So với bộ luật cũ, Bộ luật TTDS năm 2015 sửa đổi, bổ sung 350 điều, bổ sung mới 104 điều, bãi bỏ 7 điều, nhằm góp phần bảo đảm tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng và bảo vệ quyền con người; tạo điều kiện cho các đương sự chủ động thu thập chứng cứ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình...

PGS-TS Phan Dũng (phải) - nguyên đơn trong vụ kiện dân sự đòi Trường Đại học Khoa học Tự nhiên bồi thường... 1.000 đồng. Ảnh: KỲ LÂM

Tòa không từ chối thụ lý đơn

Theo Hiến pháp năm 2013 thì các quyền con người, quyền công dân về dân sự được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật; đồng thời theo Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 quy định Tòa án nhân dân (TAND) là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp, cho nên mọi tranh chấp, khiếu kiện, mọi yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về dân sự nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác (theo quy định của pháp luật) thì TAND phải có trách nhiệm giải quyết, không được từ chối. Vì vậy, Điều 4 Bộ luật TTDS năm 2015 bổ sung quy định “Tòa án không được từ chối yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng”. Tuy nhiên, để tránh việc giải quyết tràn lan, không phải mọi khởi kiện, mọi yêu cầu nào của cơ quan, tổ chức, cá nhân cũng được thụ lý giải quyết, TAND chỉ giải quyết các tranh chấp, các yêu cầu đối với quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (gọi chung là quan hệ dân sự); còn các tranh chấp, các yêu cầu khác không phải là dân sự thì TAND sẽ không thụ lý giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Để bảo đảm điều kiện thuận lợi cho cơ quan, tổ chức, cá nhân nộp đơn khởi kiện; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tố tụng, tiến tới xây dựng “Tòa án điện tử”, ngoài phương thức nộp đơn khởi kiện trực tiếp, gửi đến TAND theo đường dịch vụ bưu chính thì Điều 190 Bộ luật TTDS năm 2015 bổ sung phương thức gửi đơn khởi kiện trực tuyến bằng hình thức điện tử qua Cổng thông tin điện tử của tòa án. Thủ tục gửi đơn theo hình thức mới này sẽ được TAND tối cao hướng dẫn chi tiết.

Thêm “áo bảo vệ” cho người lao động

Quy định rõ về nghĩa vụ chứng minh đối với các đương sự là một trong những nội dung quan trọng của Bộ luật TTDS năm 2015, làm cơ sở cho các đương sự hiểu rõ nghĩa vụ của mình khi đưa ra yêu cầu, thực hiện tranh tụng trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự. Người khởi kiện phải ý thức nếu không cung cấp được tài liệu, chứng cứ để chứng minh yêu cầu của mình là có căn cứ và TAND không thể thu thập chứng cứ được thì có khả năng sẽ bị tòa án tuyên bác yêu cầu. Tuy nhiên, có những trường hợp người khởi kiện vì những lý do khách quan khó có khả năng thu thập tài liệu, chứng cứ (gọi là “người yếu thế”) thì Bộ luật TTDS năm 2015 cũng có quy định tạo điều kiện cho họ được thực hiện việc tranh tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trong một số trường hợp, nghĩa vụ chứng minh phải thuộc về của người bị kiện (người bị yêu cầu). Cụ thể: Người tiêu dùng khởi kiện không có nghĩa vụ chứng minh lỗi của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; ngược lại, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ bị kiện phải chứng minh mình không có lỗi gây ra thiệt hại theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong vụ án lao động, đương sự là người lao động không thể cung cấp cho tòa án tài liệu, chứng cứ (vì những tài liệu, chứng cứ đó đang do người sử dụng lao động quản lý, lưu giữ) thì người sử dụng lao động phải giao nộp cho tòa án. Hoặc người lao động khởi kiện vụ án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thuộc trường hợp người sử dụng lao động không có quyền này, hay trong trường hợp không được xử lý kỷ luật lao động theo quy định của pháp luật thì nghĩa vụ chứng minh thuộc về người sử dụng lao động.

Ngoài ra, Bộ TTDS năm 2015 cũng bổ sung một số quy định nhằm tạo điều kiện cho tổ chức Công đoàn, tổ chức đại diện tập thể lao động được làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong vụ việc lao động theo quy định của pháp luật về lao động, công đoàn.

Nguyên tắc “Bảo đảm tranh tụng trong xét xử” là một trong những nội dung quan trọng được sửa đổi trong Bộ luật TTDS năm 2015. Việc tranh tụng được bảo đảm thực hiện từ khi khởi kiện, thụ lý vụ án cho đến khi giải quyết xong vụ án. Theo quy định của Bộ luật TTDS năm 2015, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự có quyền thu thập, giao nộp tài liệu, chứng cứ kể từ khi TAND thụ lý vụ án dân sự; trình bày, đối đáp, phát biểu quan điểm, lập luận về đánh giá chứng cứ và pháp luật áp dụng để bảo vệ yêu cầu, quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc bác bỏ yêu cầu của người khác. Trong quá trình tố tụng và tại phiên tòa, các chứng cứ của vụ án phải được công khai - trừ trường hợp không được công khai. Các đương sự đều có quyền được biết, ghi chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ do đương sự khác xuất trình hoặc do tòa án thu thập.

ÁI CHÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nghi can đâm chết Bí thư Đảng ủy phường Ninh Hiệp đã ra đầu thú

Nghi can đâm chết Bí thư Đảng ủy phường Ninh Hiệp đã ra đầu thú

Nghi can trong vụ Bí thư Đảng ủy phường Ninh Hiệp (thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa) bị đâm tử vong là Vũ Thành Công, cán bộ công tác tại Đội điều tra tổng hợp Công an TP Nha Trang. Sau khi gây thương tích cho ông Lê Bá Thuận, Công đã đến cơ quan công an đầu thú.

Tư vấn Pháp luật

Thanh tra khiếu nại, tố cáo

Doanh nghiệp tố cáo bị vu khống và hạ nhục trên mạng xã hội

Bà Đặng Thị Kim Oanh (51 tuổi, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ - Thương mại và Xây dựng địa ốc Kim Oanh) vừa có đơn gửi một số cơ quan báo chí phản ánh và tố cáo về việc bị vu khống, hạ nhục cá nhân và các công ty thuộc Tập đoàn Kim Oanh từ tháng 12-2020 đến nay.

An ninh - trật tự

Bắt đối tượng giả lãnh đạo công an tỉnh để lừa đảo

Chiều tối 22-4, một lãnh đạo Công an tỉnh Bình Định xác nhận, đơn vị vừa bàn giao đối tượng bị truy nã Trần Việt Hoàng (46 tuổi, ngụ quận Phú Nhuận, TPHCM) cho Công an tỉnh Kon Tum để tiếp tục điều tra, xử lý tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Vụ án