Những năm gần đây, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP tăng liên tục, từ mức dưới 13% vào năm 2021 lên trên 14% vào năm 2025. Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng của khu vực này duy trì cao hơn mức tăng GDP chung, cho thấy kinh tế số không còn là lĩnh vực “đi sau hưởng lợi”, mà đang từng bước hình thành năng lực tạo tăng trưởng tương đối độc lập cho nền kinh tế.
Đóng góp chủ yếu cho quy mô kinh tế số hiện nay vẫn đến từ các ngành lõi như công nghiệp công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông và các dịch vụ số. Thị trường kinh tế số đo bằng tổng giá trị giao dịch tiếp tục mở rộng nhanh, ước đạt gần 40 tỷ USD, trong đó thương mại điện tử giữ vai trò dẫn dắt. Việt Nam hiện nằm trong nhóm thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, với mức tăng hai con số duy trì nhiều năm liên tiếp. Kinh tế số đang trở thành kênh hấp thụ và lan tỏa tăng trưởng hiệu quả hơn, dựa nhiều vào tiêu dùng nội địa và nâng cao năng suất, góp phần củng cố vai trò của kinh tế số như một trụ cột tăng trưởng mới của nền kinh tế. Sự bứt phá càng có ý nghĩa trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt với lạm phát kéo dài, xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ gia tăng; các động lực truyền thống như xuất khẩu và đầu tư nước ngoài chịu áp lực lớn từ biến động chuỗi cung ứng và thị trường.
Tuy nhiên, bên cạnh tốc độ tăng trưởng nhanh về quy mô, mức độ lan tỏa của kinh tế số giữa các địa phương và khu vực doanh nghiệp vẫn chưa đồng đều. Một số địa phương có tỷ trọng kinh tế số cao trong GRDP nhờ phát triển công nghiệp điện tử và sản xuất công nghệ cao, trong khi các đô thị lớn như TPHCM và Hà Nội giữ vai trò trung tâm dịch vụ số, tài chính số và hệ sinh thái khởi nghiệp. Ở cấp độ doanh nghiệp, khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khá rõ, khi chuyển đổi số của nhiều doanh nghiệp chủ yếu dừng ở bán hàng trực tuyến và marketing, chưa đi sâu vào các yếu tố tạo năng suất dài hạn. Thực tế này cho thấy kinh tế số đang tăng nhanh về bề rộng, nhưng chưa lan tỏa đồng đều về chiều sâu. Khoảng cách số giữa các nhóm doanh nghiệp và giữa các địa phương có nguy cơ nới rộng, kéo theo chênh lệch về năng suất, khả năng tiếp cận thị trường và năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Do vậy, trọng tâm phát triển kinh tế số cần chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và năng suất. Ưu tiên hàng đầu là xây dựng nền tảng dữ liệu, hạ tầng số và chuẩn an toàn - an ninh mạng, tạo cơ sở cho doanh nghiệp khai thác dữ liệu trong quản trị và vận hành. Cùng với đó, cần thu hẹp khoảng cách số giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực doanh nghiệp FDI thông qua các chương trình hỗ trợ theo chiều sâu, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa làm chủ hệ thống quản trị, dữ liệu và quy trình số. Chuyển đổi số cũng cần dịch chuyển từ bán hàng trực tuyến sang vận hành thông minh, ứng dụng các công nghệ tạo năng suất trong sản xuất, logistics và dịch vụ. Song song đó, hoàn thiện thể chế theo kịp kinh tế nền tảng và hình thành các cực tăng trưởng kinh tế số theo vùng, theo ngành, nhằm bảo đảm kinh tế số phát triển đồng đều và bền vững.
