Thông tin về trái phiếu chuyển đổi (TPCĐ) của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank - VCB) chuẩn bị niêm yết giao dịch trên thị trường chứng khoán (TTCK) vào ngày 28-7 tới đây tại Trung tâm Giao dịch chứng khoán TPHCM đang được dư luận chú ý với những diễn biến tâm lý và đánh giá khác nhau.
Sẽ là rất bình thường nếu TPCĐ của VCB - Ngân hàng thương mại (NHTM) Nhà nước hàng đầu của Việt Nam chuẩn bị cổ phần hóa - được xác định một cách rõ ràng để các nhà đầu tư biết đúng bản chất và định giá nó khi bỏ tiền ra đầu tư.
Nhưng ở đây, 12 triệu TPCĐ của VCB với mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu được giới phân tích cho là một “tập hợp mờ” không bình thường. 1.200 tỷ đồng TPCĐ này được các nhà đầu tư sơ cấp mua trong “tíc tắc” là hết sạch và VCB đã thành công ngoài sức tưởng tượng! Vì lãi suất TPCĐ của VCB đưa ra mức tối đa 8,5%/năm và cố định trong 7 năm, trong khi lãi suất tiết kiệm tại các NHTM là 9%/năm, nhưng các “đại gia” đấu giá mua chỉ 6%/năm, thấp hơn 3%/năm so với lãi suất tiết kiệm.
Sau 7 tháng qua đi kể từ khi TPCĐ của VCB được bán ra, các chủ thể của TPCĐ này đã thể hiện rõ tâm trạng và toan tính khác nhau. Trước hết, phải nói đến VCB rất hài lòng về việc tính toán phát hành TPCĐ của họ “trên cả tuyệt vời” để có ngay nguồn bổ sung tăng vốn điều lệ một cách ngoạn mục với lãi suất huy động thấp hơn thị trường 3% và thấp hơn 2,5% so với dự kiến. Với “phi vụ” này VCB có thể lời ngay 24 tỷ đồng/1 năm, 50 tỷ đồng/2 năm, 80 tỷ đồng/3 năm… và đương nhiên họ không phải lo lắng gì về 1.200 tỷ đồng TPCĐ đã bán ra.
Thứ đến, các nhà đầu tư sơ cấp mua TPCĐ này là những “đại gia” muốn nắm giữ cổ phần của VCB, đến nay sau một thời gian cầm giữ TPCĐ này, chắc chắn không còn ham muốn trở thành cổ đông của VCB nữa, vì họ hiểu ra rằng nếu giữ 1 tỷ đồng TPCĐ với lãi suất 6%/năm, sau 2 năm được chuyển thành cổ phiếu VCB theo đấu giá thị trường thì họ bị “lỗ” ngay lập tức 60 triệu đồng so với tiền gửi tiết kiệm.
Sự “hiểu nhầm” trước đây là 1 tỷ đồng TPCĐ này, theo mức tăng vốn của VCB 10% từ 7.000 tỷ lên 9.000 tỷ đồng, thì 1.200 tỷ đồng TPCĐ sẽ đổi được khoảng 900 tỷ đồng cổ phiếu, với giá cổ phiếu khi chuyển đổi chỉ 1,2 - 1,3 lần mệnh giá thì sẽ hứa hẹn có được “siêu lợi nhuận”. Nhưng thực tế không phải vậy, giá chuyển đổi chỉ được xác định khi VCB cổ phần hóa và đấu giá phát hành cổ phiếu theo giá thị trường nên có thể rất cao, thậm chí là 10 lần mệnh giá.
Còn với các nhà đầu tư mua TPCĐ của VCB để bán lại kiếm lời, thì suốt từ lúc mua đến nay họ đang tìm mọi cách bán ra. Muốn bán họ phải đặt giá cao hơn lúc mua để có lời, nhưng thực tế không được như kỳ vọng vì “cầu” về TPCĐ này không cao, những người tinh ý thì không mặn mà vì họ hiểu mua lại sẽ bị lỗ, ngay cả khi giá mua 1.1 cũng ít người để mắt, còn giá trên 1.1 thì không mấy ai dễ bỏ tiền ra mua, chỉ có các nhà đầu tư nhỏ lẻ thì mua chút ít không đáng kể.
Trong khi thực tế cổ phiếu của các công ty niêm yết (CTNY) trên TTCK và cổ phiếu thị trường tự do OTC của các NHTM cổ phần tăng giá nhiều lần, thì TPCĐ của VCB vẫn không chuyển động theo chiều hướng đó. Người ta chỉ nghe đồn giá TPCĐ VCB có lúc lên đến “gần hai chấm”, nhưng thực tế rất hiếm có người mua bán vì đó là giá ảo.
Giới quan sát thị trường cho rằng đằng sau có người đang “làm giá” TPCĐ VCB để trút gánh nặng cho những “bà nội trợ” chơi cổ phiếu theo phong trào và ôm vào “sập tiệm” mặc kệ. Nhưng lượng mua bán TPCĐ này giao dịch ở thị trường OTC quá ít nên làm cho những người mua để bán kiếm lời sốt ruột. Chỉ khi nào “nhảy” vào thị trường niêm yết thì mới hy vọng đẩy được 1.200 tỷ đồng vào tay người khác để “thoát thân”, nên việc TPCĐ VCB đưa lên TTCK làm cho họ mong đợi từng giờ.
Như vậy, việc đưa TPCĐ VCB lên sàn chỉ để thực hiện ý đồ dựa vào “cơn lốc” TTCK sẽ có cơ may mua bán dễ dàng chứ không phải để trái phiếu tăng giá thực sự và đem lại lợi ích cho công chúng đầu tư. Vấn đề đặt ra là trách nhiệm của UBCK phải làm rõ thông tin về loại TPCĐ này để các nhà đầu tư khỏi bị thua thiệt lớn và dẫn đến hiệu ứng domino bất lợi cho cổ phiếu của các CTNY trên sàn. Những thông tin đó cần phải được minh bạch khi UBCK cho phép TPCĐ VCB trở thành hàng hóa trên TTCK là cái chợ do mình lập ra và quản lý.
ANH KHUÊ
