Lão nông Võ Tuấn Tú kể, miền Trung là nơi sinh sống tự nhiên của cá chình mun và cá chình hoa. Điều kiện khí hậu nhiệt đới, rừng núi giáp biển tạo môi trường lý tưởng cho loài cá này sinh sản, phát triển tốt.
Năm 1997, khi cù lao Châu Trúc (thuộc đầm Trà Ổ) vẫn còn thưa vắng, ông Tú đã tìm đến lập nghiệp, ấp ủ khát vọng khôi phục nghề nuôi cá chình mun, loài đặc sản từng để tiến vua một thuở.
“Có thời điểm cá chình mun gần như cạn kiệt do khai thác quá mức và thay đổi con nước. Thấy loài cá dần biến mất, tôi quyết tâm gây dựng mô hình nuôi khép kín để vừa mưu sinh, vừa góp phần giữ lại nguồn gen quý của các loài cá ở đầm Trà Ổ”, ông Tú chia sẻ.
Cá chình được ví như “cá hồi nhiệt đới” bởi vòng đời rất đặc biệt. Chúng sống ở sông, hồ, suối nhưng khi trưởng thành lại vượt hàng ngàn km ra biển sâu sinh sản. Sau khi đẻ trứng, cá bố mẹ thường chết, cá con tiếp tục hành trình “du mục” ngược ngàn về sông, hồ để sinh sống.
Để có con giống, ông Tú liên kết với ngư dân đầm Trà Ổ và người dân vùng thượng nguồn các sông ở Bình Định, Phú Yên trước đây để thu mua cá giống tự nhiên. Khi nguồn giống ngày càng khan hiếm, ông chuyển sang ươm nuôi cá giống thương phẩm để cung ứng ra thị trường. Ngoài ra, ông còn phát triển thêm loài cá chình hoa bản địa miền Trung cho giá trị kinh tế rất cao.
Trong quá trình nuôi, ông không ngừng học hỏi, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm. Ông từng mời chuyên gia thủy sản từ Hà Nội vào dạy kỹ thuật nuôi cá chình bằng vi sinh, tuần hoàn nước, trị mầm bệnh bằng sinh học. “Khoảng 20 năm nay, tôi chuyển sang dùng vi sinh, vừa cải thiện chất lượng nước vừa tạo ra sản phẩm sạch, an toàn”, ông Tú nói.
Chế phẩm vi sinh được ông Tú làm từ các nguyên liệu tự nhiên như mật mía, chuối chín, sữa chua lên men rồi đưa vào xử lý chu kỳ nước, điều hòa tảo lam...
Theo ông Tú, cá chình mun và cá chình hoa phải nuôi từ 2-3 năm, đạt trọng lượng 1,5-3kg mới xuất bán. Hiện ông duy trì 7 ao nuôi tuần hoàn với hơn 6.000 con cá chình.
Mỗi năm, mô hình trên đưa ra thị trường khoảng 4-5 tấn cá thịt và 3-4 tấn cá giống. Với giá bán từ 500.000-600.000 đồng/kg cá thịt và 800.000-1.000.000 đồng/kg cá giống, mô hình cho tổng doanh thu hơn 5 tỷ đồng/năm (chưa trừ chi phí đầu tư).
“Gần 30 năm gắn bó với nghề, tôi thấy đây là loài thủy sản có đầu ra khá ổn định, ít khi rớt giá. Tuy nhiên, do vốn đầu tư lớn và thời gian nuôi dài nên người nuôi đòi hỏi phải kiên trì, không ngừng học hỏi kỹ thuật và kinh nghiệm”, ông Tú đúc kết.
Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu số
Ông Tú cho biết, tới đây ông tiếp tục mở rộng mô hình theo hướng khép kín, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ sinh học. Hiện, sản phẩm cá chình mun của ông đã theo tiêu chuẩn VietGAP và đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.
Mới đây, ông phối hợp với các chuyên gia thủy sản xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, hướng đến đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử và tham gia kinh tế số.