(SGGP 12G).- Cá tra, cá ba sa rồi đến lúa – gạo tiếp tục là đề tài nóng trong gần 3 tháng qua. Sáng nay, 21-8, UBND thành phố Cần Thơ đã họp mặt với các doanh nghiệp chủ chốt trên địa bàn để tìm giải pháp đẩy nhanh tiến độ thu mua lúa – gạo, cá tra trên địa bàn. Ghi nhận của phóng viên Báo SGGP 12 Giờ từ hội nghị này.

Huy động nông dân cùng trữ lúa?

Gia hạn nợ và cho vay mới để nông dân trữ lúa

Từ đầu năm đến ngày 21-8, Cần Thơ đã xuất khẩu 313.000 tấn gạo, đạt kim ngạch xuất khẩu 176,7 triệu USD, tăng 46,3% so với cùng kỳ. Về thủy sản, xuất khẩu gần 110.000 tấn, đạt giá trị gần 290 triệu USD. Trong đó, các doanh nghiệp trên địa bàn đã mua 800.000 tấn lúa.

Riêng trong vụ hè thu, sản lượng lúa hàng hóa là 288.700 tấn. Sau khi Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các doanh nghiệp trên địa bàn đẩy mạnh thu mua lúa trong dân, hiện đã mua khoảng 4.000 tấn lúa/ngày. Riêng cá tra, trong gần 2 tháng qua, các doanh nghiệp đã mua 22.500 tấn, lượng cá tra tồn đọng gần 49.000 tấn. Trong đó, cá tra cỡ lớn khoảng 23.000 tấn. Hiện các doanh nghiệp mua 500 tấn cá/ngày. Theo đánh giá của doanh nghiệp và các ngành chức năng, sau khi Chính phủ chỉ đạo, việc tiêu thụ lúa, cá tra đã có chuyển biến. Cụ thể, giá lúa đã tăng 200đ – 300đ/kg so với cách đây 2 tuần.

Tuy nhiên, nhiều khó khăn, thách thức vẫn đang tồn tại trong việc tiêu thụ 2 mặt hàng nông sản chiến lược này. Ông Bùi Hữu Trí, Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản Cần Thơ cho rằng: Cần phải xem xét lại việc thống kê số lượng lúa tồn đọng, không nên dựa vào số lượng doanh nghiệp mua lúa rồi trừ trên sản lượng để tính số lúa còn tồn. Hiện tại, các doanh nghiệp mua lúa ở nhiều địa phương khác nhau vượt khỏi ranh giới Cần Thơ. Ông Trí đề xuất cần đi vào khảo sát và hỏi trực tiếp nông dân để  thống kê chính xác lúa tồn đọng.

Trong khi đó, ông Lê Việt Hải, Giám đốc Công ty Mekong đưa ra 3 lý do trong khó khăn tiêu thụ nông sản hiện nay: thị trường, nguồn vốn cho thu mua dự trữ và điện cho sản xuất. Chính phủ đã đưa ra nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp để tháo gỡ nhưng tốc độ thu mua lúa gạo, cá tra hiện nay là chậm, còn hạn chế. Ông Hải cho rằng, giải quyết lượng lúa hàng hóa tồn đọng hiện nay, một mình doanh nghiệp khó thực hiện. Trong đó, cần phải huy động ngân hàng và phát huy vai trò của nông dân trong trữ lúa. Cụ thể, phía ngân hàng cần tham gia gia hạn, giãn nợ và cho vay mới để nông dân tái sản xuất. Qua đó, nông dân sẽ mạnh dạn trữ lúa tại nhà thay vì phải trông chờ vào doanh nghiệp.

Nhiều hầm cá tra biến thành cá… “lưỡi trâu”?

“Về lâu dài, Chính phủ cần cân đối nguồn lương thực chính xác (tính trên đầu người, nguồn sử dụng vào làm giống, chăn nuôi), dự báo chính xác để tận dụng tối đa các cơ hội trong xuất khẩu gạo” – ông Lê Việt Hải đề xuất. So với các tỉnh Đồng Tháp, An Giang thì Cần Thơ là địa phương có số lượng cá tra tồn đọng ít hơn. Nhưng đến nay, sau khi Chính phủ chỉ đạo đẩy mạnh thu mua lại là địa bàn có số lượng tồn đọng cao nhất (gần 50.000 tấn). Nguy hiểm hơn, hiện nay các doanh nghiệp chỉ mua cá với giá rất thấp 13.000đ – 14.200đ/kg (tùy theo cá đúng cỡ và quá cỡ). Với giá này, nông dân nuôi cá không phải là lỗ 2.000đ/kg mà lên đến trên 3.000đ/kg.

Theo đánh giá của Sở Công thương Cần Thơ, có ít nhất 50% nông dân nuôi cá sẽ “treo hầm” trong vụ tới. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Thủy sản Cần Thơ con số này có thể lớn hơn.  “Chúng tôi dẫn doanh nghiệp xem 10 ao nuôi cá tra. Sau khi xem xong, họ nói chỉ mua cá được 1 hầm, 9 hầm còn lại không thể mua. Lý do họ đưa ra là cá tra đã biến thành “cá lưỡi trâu” – do bị bỏ đói ốm nhom dài ngoằng”, ông Bùi Hữu Trí, Chủ tịch Hiệp hội thủy sản Cần Thơ bức xúc nói. Nhiều người cho rằng, ngân hàng cần xem xét lại “cung cách làm ăn”. Cách đây không lâu, hệ thống ngân hàng cho nông dân nuôi cá vay vốn rất “thoải mái”, nhưng trong lúc họ khó khăn, phía ngân hàng lại co cụm!

“Cách tốt nhất hiện nay để cứu nông dân nuôi cá tra là ngân hàng phải tiếp tục cho nông dân vay vốn với cơ chế thông thoáng, giảm bớt các thủ tục “sát hạch” nông dân. Chỉ có cá tra mới cứu được người nuôi cá tra”, ông Bùi Hữu Trí đề xuất. Nhiều ý kiến cho rằng, cá tra là mặt hàng gần như “độc quyền” của ĐBSCL. Về lâu dài, cần có chiến lược phát triển căn cơ gắn với quảng bá thích đáng trên các phương tiện truyền thông trong và ngoài nước. Trong đó, tại thị trường nội địa, cần làm cho người tiêu dùng nhận thức về giá trị dinh dưỡng để tăng mức tiêu thụ, giúp người nuôi cá tra trong lúc khó khăn này .

Cao Phong