Hội nhập kinh tế quốc tế, nhiều chủng loại sản phẩm được sản xuất trên dây chuyền hiện đại với ưu thế giá rẻ tràn vào Việt Nam. Mặt khác, tình hình xuất khẩu của nước ta đang gặp nhiều khó khăn, nhất là các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của các làng nghề. Trong bối cảnh chung đó, một số làng nghề ở ĐBSCL đã chủ động tìm lối đi riêng để ổn định sản xuất.
Bánh phồng Sơn Đốc tiêu thụ mạnh
Nước ta hiện có khoảng hơn 2.000 làng nghề thu hút khoảng 14 triệu lao động. Theo Bộ Công thương, kim ngạch xuất khẩu từ làng nghề Việt Nam trong năm 2008 đạt khoảng 1 tỷ USD. Tuy nhiên, do tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới, các làng nghề đang gặp rất nhiều khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm, Bộ NN-PTNT đang triển khai các giải pháp tiếp sức nhằm giúp các các làng nghề vượt qua khó khăn. |
Trong những ngày này, khí thế lao động tại làng bánh phồng Sơn Đốc, xã Hưng Nhượng, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre vẫn tất bật. Anh Bùi Văn Một, Chủ tịch UBND xã Hưng Nhượng, cho biết nhịp độ lao động khẩn trương tại làng nghề đã duy trì từ trước Tết Nguyên đán đến nay. Làng nghề này đã tồn tại nhiều thập kỷ qua theo phương thức cha truyền con nối. Thế nhưng, giờ đây nhiều hộ đã sử dụng máy nổ kéo chày quết bánh thay cho lao động thủ công để việc sản xuất bánh phồng được nhanh hơn, vệ sinh hơn.
Anh Đặng Thanh Hải, Chủ nhiệm Hợp tác xã bánh phồng Sơn Đốc, cho biết hợp tác xã hiện có 21 hộ xã viên tham gia sản xuất bánh quanh năm và hơn 10 hộ khác chỉ sản suất theo thời vụ. Hầu hết, các hộ sản xuất bánh phồng đều thuê từ 7 đến trên 10 lao động với mức thu nhập bình quân 30.000 đồng/người/ngày. Đối với các hộ sản xuất bánh phồng thì mức lãi trên 100.000 đồng/ngày. Anh Đặng Thanh Hải phấn khởi nói: “Bánh phồng Sơn Đốc ngày càng được nhiều khách hàng ở ĐBSCL, TPHCM và Huế tin dùng. Hiện nay, mỗi ngày làng nghề bánh phồng Sơn Đốc cung cấp cho thị trường 50.000 - 60.000 bánh phồng ngọt, bánh phồng mặn với giá từ 3.000 đến 15.000 đồng/chục (10 cái).
Dù làng bánh phồng Sơn Đốc vẫn ổn định phát triển và góp phần tạo việc làm cho vùng nông thôn, nhưng Chủ tịch UBND xã Hưng Nhượng vẫn trăn trở: “Các làng nghề này cần được đầu tư đưa công nghệ vào khâu cán bánh, sấy bánh, đăng ký nhãn hiệu hàng hóa, tổ chức lại các khâu cung cấp nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm cho làng nghề”.
Thổ cẩm Châu Phong tìm lối đi riêng
Đồng bào các dân tộc Kinh, Hoa, Chăm, Khmer cùng sinh sống và tạo nên một cấu trúc văn hóa giàu bản sắc ở địa bàn tỉnh An Giang. Riêng dân tộc Chăm đã sản sinh và lưu truyền làng nghề dệt thổ cẩm Châu Phong (Tân Châu, An Giang) khá nổi tiếng trong nhiều thập kỷ qua. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, làng dệt Châu Phong đang phải đối mặt với sức “tấn công” của ngành công nghiệp dệt hiện đại. Có thời điểm, nhiều khung dệt của làng nghề này được tận dụng để làm củi, nhưng các sản phẩm thổ cẩm độc đáo của làng dệt này vẫn giữ được sức quyến rũ riêng của nó.
Năm 2007, nghề dệt thổ cẩm ở Châu Phong là 1 trong 6 loại hình di sản văn hóa ở ĐBSCL được chọn tham dự dự lễ hội “Mekong – dòng sông kết nối các nền văn hóa” do Viện Smithsonian tổ chức tại Hoa Kỳ. Sự kiện trên được các xã viên HTX Châu Giang xem như cơ hội quý để giới thiệu những tấm thổ cẩm độc đáo được sản xuất thủ công tại An Giang với du khách quốc tế.
Ban Chủ nhiệm HTX Châu Giang cho biết: thổ cẩm được sản xuất tại Thái Lan đang chào bán nhiều nơi ở Việt Nam với giá chỉ bằng 1/3 so với thổ cẩm Châu Giang. Mặt khác, giá tơ tằm trong nước hiện nay cao gấp 5 lần so với giá sợi polyeste, coton nên làng dệt Châu Phong đang gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh ấy, HTX Châu Giang xác định du khách nội địa và quốc tế tham quan du lịch tại Việt Nam là khách hàng tiềm năng của mình. Đến nay, trên 50 chủng loại sản phẩm thổ cẩm của HTX Châu Giang được bày bán tại các khu du lịch, các khách sạn, các kỳ hội chợ ở ĐBSCL và TPHCM. Nhờ đó, trên 200 thợ dệt ở Châu Phong có nguồn thu nhập ổn định với nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Làng chiếu Định Yên (Đồng Tháp) và tiến trình cơ giới hóa
Dệt chiếu bằng máy của hộ anh Trương Văn Phương.
Đầu năm 2008, gia đình anh Trương Văn Phương ở ấp An Khương, xã Định Yên, huyện Lấp Vò được Ban chấp hành Xã đoàn cho vay 20 triệu đồng để mua máy dệt chiếu. Anh Trương Văn Phương có thâm niên hơn 20 năm trong nghề dệt chiếu ở Định Yên so sánh: Dệt chiếu bằng máy sẽ giảm 50% số lao động so với dệt chiếu thủ công nhưng năng suất tăng gấp đôi. Nếu dệt chiếu bằng máy, một lao động có thể dệt được 6-8 chiếc chiếu/ngày (chiếu có kích cỡ 1,6m x 2m). '
Với giá bán chiếu như hiện nay (từ 65.000 đến 70.000 đồng/chiếc, trừ chi phí người dệt chiếu còn lời từ 70.000 đến 100.000 đồng/ngày, hơn gấp đôi so với những người dệt chiếu thủ công. Tháng 2-2008, gia đình anh Nguyễn Ngọc Thừa, ngụ ấp An Khương, xã Định Yên, huyện Lấp Vò cũng được xét cho vay 20 triệu đồng để mua máy dệt chiếu. Từ khi mua máy dệt chiếu đến nay, gia đình anh Nguyễn Ngọc Thừa có mức thu nhập ổn định 100.000 đồng/ngày.
Những thương lái gắn bó lâu năm với làng chiếu Định Yên nhận xét: Những chiếc chiếu được dệt bằng máy sắc xảo, và bền hơn so với dệt bằng tay do độ nén sợi lát của máy mạnh, chỉ chiếu căng thẳng nên được khách hàng ưa chuộng hơn. Hiện tại, hầu hết lượng chiếu được sản xuất ở xã Định Yên, huyện Lấp Vò đều được các thương lái đến tận nhà mua để đưa đi tiêu thụ khắp vùng ĐBSCL. Làng chiếu Định Yên không còn tình trạng tồn đọng chiếu như những năm trước đây.
Đánh giá về hiệu quả đầu tư cơ giới hóa nghề dệt chiếu ở xã Định Yên, đại diện Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Lấp Vò và UBND xã Định Yên cho rằng: Tất cả các hộ dân vay vốn đều sử dụng vốn có hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con. Thời gian tới, các cơ quan nói trên sẽ tiếp tục đầu tư vốn giúp các hộ dệt chiếu đưa cơ giới vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng và lợi nhuận cho bà con.
Những bước đi riêng của các làng nghề trên, bước đầu đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và giải quyết việc làm của làng nghề. Tuy nhiên, các làng nghề này vẫn đang rất cần các chính sách hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại, xây dựng và quảng bá thương hiệu.
Nhóm PV
