Đọc báo bây giờ thấy nhiều cụm tít “mưa là ngập”; ngồi tán chuyện thì được nghe nhiều lời khuyên “đừng ra đường vào giờ đó, kẹt xe”; trong dày đặc của cảnh kẹt xe và ngập nước, ai đó thảng thốt “coi chừng dây điện đứt rơi trúng”… Dù khó khăn để chấp nhận dưới góc nhìn quản lý nhưng vẫn phải thừa nhận một thực tế là trong tâm lý người dân đô thị dường như bắt đầu thường trực tâm trạng âu lo. Chỉ là những cái lo quanh quẩn như tranh thủ rời cơ quan sớm đến trường rước con để mong thoát được được cảnh kẹt xe; phải ăn dầm nằm dề lại công sở, hàng quán chờ nước rút mỗi khi trời đổ mưa… Nhưng rồi từ những lo lắng nhỏ ấy đã trở thành tâm lý không an tâm khi mỗi ngày trôi qua mà nó không được giải quyết.
Sau trận ngập “lịch sử” do mưa ở Hà Nội năm ngoái, dự án thoát nước thủ đô đã được đem ra mổ xẻ, tập trung công sức và kinh phí thực hiện. Nhưng chỉ một cơn mưa “làng nhàng” đầu mùa vừa qua thì người dân Hà Nội đã chứng kiến trở lại cảnh ngập. Cùng thời điểm ấy, đoàn thanh tra của các cơ quan chức năng ở TPHCM đi kiểm tra nhiều công trình trên địa bàn đã phát hiện hàng loạt công trình thi công không đúng thiết kế, tự lấp dòng chảy, bít cống thoát nước…
Thậm chí có đơn vị bị phát hiện, xử phạt nhiều lần, được yêu cầu khắc phục sự cố nhưng vẫn cứ dửng dưng vi phạm tiếp. Vậy là cũng chỉ một cơn mưa nhỏ, nhiều khu vực “vùng cao” ở trung tâm như quanh Công viên 23-9, Lê Lợi, Phạm Hồng Thái… bỗng dưng ngập. Mà ở thành phố, chưa ngập đã kẹt xe, vậy nên khi ngập thì người dân lâm vào kẹt xe càng thêm khốn đốn.
Vấn đề là ở một đô thị phát triển, người dân càng phải được thụ hưởng nhiều phúc lợi, trong đó có việc được cảm thấy yên tâm khi tham gia sinh hoạt công cộng. Một phụ nữ bị va quẹt xe té ngã ra đường không ai trợ giúp lại còn bị những người chạy phía sau phàn nàn, yêu cầu tránh ra nhanh cho họ tranh thủ đi để kịp thoát cảnh kẹt xe; nhiều người đi xe bị sụp ổ gà, gây tai nạn do công trình thi công tái lập mặt đường cẩu thả; một sinh viên bị dây điện rơi trúng khi đang đứng chờ kẹt xe và nước ngập dẫn đến cái chết thương tâm nhưng trách nhiệm chính được đổ lỗi cho… sét đánh… Những hình ảnh ấy, dù chưa nhiều nhưng đã dần tạo ra tâm lý không an tâm cho một bộ phận cư dân đô thị khi đi ra đường. Đương nhiên là mỗi người đều phải biết tự bảo vệ mình, nhưng khi sự cố, tai nạn xảy ra, họ cần được trợ giúp và cần có nơi chịu trách nhiệm.
Để bảo đảm có được trách nhiệm ấy thì cần có ý thức và biện pháp chế tài. Kêu gọi ý thức ở những người… thiếu ý thức là cần thiết nhưng thật khó. Hơn ai hết, các đơn vị thi công biết rõ hậu quả của việc lấp cống, chặn dòng thoát nước sẽ gây hậu quả ngập lụt như thế nào cho toàn thành phố, nhưng họ vẫn dửng dưng làm. Gây ra tai nạn cho người tham gia sinh hoạt cộng đồng nhưng thoái thác trách nhiệm ngoài việc thiếu ý thức còn thể hiện cái tầm văn hóa… Vì vậy, lúc này, biện pháp chế tài đúng sẽ phát huy được trách nhiệm. Có như vậy, người dân mới yên tâm và chấp nhận những khó khăn luôn có trong quá trình phát triển đô thị, và góp tay để xây dựng đô thị mà mình đang sống ngày một hoàn thiện hơn.
Hoàng Mai
