Còn nhiều khó khăn, vướng mắc

Mê hồn trận hóa chất phụ gia (HCPG) thực phẩm như hàn the, formol, chất tẩy trắng, phẩm màu, chất tạo bọt cà phê… đã khiến người dân không khỏi lo ngại, bức xúc. Trong khi đó, việc quản lý mặt hàng này vẫn cứ chồng chéo, rối rắm với cảnh Bộ Y tế cứ thích “ôm” mọi chuyện, chỉ khi thấy “cần” mới ủy quyền cho y tế các địa phương... Và chuyện “thả nổi” thị trường này là điều không tránh khỏi!

Tràn lan hóa chất phụ gia không nguồn gốc

Dư luận không ngừng lên tiếng khi thời gian qua nhiều HCPG vẫn tiếp tục được dùng chế biến thực phẩm. Đó là formol trong bánh phở, hàn the trong giò chả, chất tẩy trắng trong gỏi ngó sen… Người dân bức xúc, cơ quan chức năng vào cuộc nhưng đâu lại vào đấy. Người ăn cứ ăn, người làm giò chả, bánh phở vẫn vô tư nêm nếm hàn the, formol. Nhiều người kinh doanh, chế biến thực phẩm không giấu giếm: “Thực phẩm ôi thiu, nấm mốc mà muốn tươi ngon, đẹp mắt, có mùi vị thì chỉ cần tí xíu hóa chất, hương liệu là… như ý”.

Hiện nay nhiều người cho rằng, mua HCPG thực phẩm còn dễ hơn mua kẹo. Minh chứng cho điều này là tình trạng buôn bán HCPG tràn lan tại chợ Kim Biên (TPHCM). Cuối năm 2007, đoàn kiểm tra liên ngành VSATTP Trung ương đã có cuộc khảo sát tại chợ Kim Biên và ghi nhận có 22 hộ kinh doanh HCPG thực phẩm với 25 sạp cùng hàng trăm mặt hàng phụ gia và hương liệu. Tuy nhiên, tất cả chủ hộ kinh doanh đều không nắm được số liệu chủng loại các sản phẩm phụ gia và hương liệu, hơn 2/3 sản phẩm HCPG thực phẩm và hương liệu không công bố chất lượng theo quy định, nguồn gốc xuất xứ không rõ ràng, nhãn mác ghi không đầy đủ… Kiểm tra 43 công ty, cửa hàng và chi nhánh kinh doanh HCPG thực phẩm và hóa chất công nghiệp trên các đường phố thuộc quận 5 thì cả 43 địa điểm chưa được cấp giấy đủ điều kiện VSATTP, việc sang chai, đóng gói HCPG không tuân thủ quy định -  thường nhập khẩu, nhập lậu hoặc nhập hàng kém chất lượng rồi tự sang chiết, đóng gói lại…

BS Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM, cảnh báo: Nếu sử dụng không đúng liều lượng, chủng loại, nhất là những HCPG không cho phép dùng trong thực phẩm, sẽ gây những tác hại cho sức khỏe.

Kiểm soát trầy trật

Sở Y tế TPHCM đã đề nghị UBND quận 5 sắp xếp lại chợ Kim Biên, tách riêng những cơ sở chuyên kinh doanh HCPG thực phẩm và hóa chất công nghiệp để dễ dàng quản lý; cấp giấy chứng nhận VSATTP cho các cơ sở đủ điều kiện... Thế nhưng, qua nhìn nhận chung vẫn tồn tại nhiều bất cập. Đó là HCPG thực phẩm được bày bán lẫn lộn với nhiều mặt hàng khác khiến cho việc quản lý gặp không ít rắc rối. Song để tách bạch ra thì vẫn chưa có biện pháp. Ngoài ra, việc cung cấp danh mục HCPG thực phẩm chi tiết để vừa dễ cho người tiêu dùng, sản xuất - kinh doanh và cho công tác quản lý là cần thiết.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang đã cấp thiết đề nghị UBND TP chỉ đạo các sở ngành có biện pháp kiểm soát đầu vào của HCPG thực phẩm, áp dụng một số biện pháp cứng rắn đối với việc nhập khẩu, nhập lậu HCPG nằm ngoài danh mục cho phép.

Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi là các cơ quan kiểm soát có tỏ rõ vai trò trách nhiệm của mình. Thực tế cho thấy hiện Sở Y tế vẫn là đơn vị chịu trách nhiệm chính đối với việc quản lý HCPG thực phẩm bởi nó liên quan trực tiếp đến VSATTP. Song điều thắc mắc là tại sao Bộ Y tế lại “ủy quyền” mà không phải “phân cấp, phân quyền”, trong khi chính ngành y tế địa phương mới sát sao thực trạng! Xung quanh vấn đề này, nhiều ý kiến nghi ngại rằng liệu Bộ Y tế có “ôm đồm”, làm cho công tác quản lý HCPG thực phẩm vẫn… trầy trật! Bên cạnh đó, xét về mặt quản lý thì các sở ngành khác cũng phải có trách nhiệm “dính líu”. Xét về quản lý kinh doanh thì các sạp HCPG thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý thị trường. Nhưng xét về đặc tính mặt hàng lại thuộc quản lý của Sở Y tế. Và hóa chất công nghiệp thì liên quan tới chức năng của Sở Công nghiệp. Điều đó có nghĩa, trách nhiệm quản lý HCPG liên quan đến 3 đơn vị nhưng thực tế thì… mạnh ai nấy làm, thậm chí chồng chéo lẫn nhau.

Tường Lâm