Đến năm 2030, TPHCM hoàn thành 8 tuyến đường sắt đô thị dài 255km

Ngày 30-7, đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM, Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt trên địa bàn TPHCM (gọi tắt Ban Chỉ đạo) chủ trì phiên họp lần thứ 3 của Ban Chỉ đạo.

Tăng cường nội địa hóa và chuyển giao công nghệ đường sắt đô thị

Trong cuộc họp, Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Trần Quang Lâm báo cáo tiến độ triển khai các dự án đường sắt trên địa bàn thành phố và nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Theo đó, TPHCM đã khởi công, động thổ 3/6 dự án, công trình thuộc danh mục các tuyến ưu tiên đầu tư giai đoạn 2026-2030.

Cụ thể, TPHCM tổ chức lễ động thổ dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ do Công ty CP Đầu tư và phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed làm nhà đầu tư. Hiện nay, nhà đầu tư đang tích cực hoàn thiện các thủ tục với mục tiêu hoàn thành vào năm 2028.

Bên cạnh đó, UBND TPHCM chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư tổ chức thi công. Thời gian bàn giao mặt bằng từ tháng 9-2026 và hoàn thành trong tháng 11-2026.

TPHCM cũng đã khởi công xây dựng dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 TPHCM (tuyến Bến Thành - Tham Lương). Dự án này có thời gian hoàn thành vào năm 2030.

Đồng thời, khởi công xây dựng dự án tuyến đường sắt đô thị số 2, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Dự án này được TPHCM đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành vào năm 2030 để đồng bộ với tuyến Bến Thành - Tham Lương.

Bên cạnh đó, TPHCM đang đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư các dự án: Tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành; tuyến đường sắt đô thị TPHCM mới Bình Dương - Suối Tiên và giai đoạn 1 tuyến đường sắt đô thị số 6 (đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất - Phú Hữu).

Trong giai đoạn 2026-2030, TPHCM xác định có 8 tuyến đường sắt đô thị ưu tiên đầu tư và đến năm 2030 hoàn thành, với tổng chiều dài khoảng 255km, đảm bảo mục tiêu theo yêu cầu của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới.

TPHCM cũng xác định 7 tuyến đường sắt hoàn thành vào năm 2035 gồm: Tuyến đường sắt đô thị số 4 (Đông Thạnh - Hiệp Phước); tuyến đường sắt đô thị số 3 TPHCM (Tao Đàn - An Hạ); tuyến đường sắt đô thị số 5 (Đa Phước – Long Trường); giai đoạn 2 tuyến đường sắt đô thị số 6 (Vành đai trong); tuyến đường sắt đô thị số 7 (Tân Kiên - Vinhomes Grandpark); tuyến đường sắt đô thị số 1 (đoạn Bến Thành - An Hạ); tuyến đường sắt đô thị số 3 (Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ).

Ngoài ra, trên địa bàn TPHCM có một số tuyến/đoạn tuyến đường sắt quốc gia. Trong đó, tuyến đường sắt quốc gia Bàu Bàng - Cái Mép; tuyến đường sắt quốc gia đoạn An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng). Đối với hai tuyến này, TPHCM đang đề xuất giao lại TPHCM triển khai thực hiện.

Như vậy, mạng lưới đường sắt trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2026-2030 và đến năm 2035 sau điều chỉnh (gồm tuyến đường sắt đô thị TPHCM và đường sắt quốc gia), bao gồm: Đến năm 2030, TPHCM có 8 tuyến đường sắt đô thị (dài 255km) hoàn thành; đến năm 2035, hoàn thành tiếp 7 tuyến/đoạn tuyến đường sắt đô thị với chiều dài 277km; đến năm 2035, sẽ hoàn thành đường sắt quốc gia với chiều dài 171km.

Tại cuộc họp, Giám đốc Sở NN-MT TPHCM Nguyễn Toàn Thắng báo cáo về công tác chuẩn bị sẵn sàng nhu cầu vật liệu cho các dự án đường sắt sẽ triển khai đồng loạt trong thời gian tới. Theo đó, lưu ý cần khẩn trương rà soát các mỏ khoáng sản trên địa bàn thành phố để xem xét, tính toán có lộ trình khai thác, kế hoạch cung cấp vật liệu cho các dự án, không để bị động hoặc thiếu hụt vật liệu trong quá trình thi công.

Về phát triển công nghiệp đường sắt, thời gian qua, Bộ Xây dựng và các bộ ngành đã tập trung hoàn thiện khung pháp lý. Đến nay, các cơ chế, khung pháp lý cơ bản đầy đủ, làm cơ sở cho quá trình đầu tư các dự án đường sắt.

TPHCM xây dựng đề án mua sắm tập trung hàng hóa công nghiệp đường sắt cho mạng lưới đường sắt đô thị TPHCM, trong đó có đề ra lộ trình chuyển giao nội địa hóa và chuyển giao công nghệ.

Phát triển đường sắt đô thị gắn chặt với TOD

Kết luận hội nghị, đồng chí Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TPHCM, Trưởng Ban Chỉ đạo, thống nhất với các đề xuất và phương hướng, nhiệm vụ được trình bày tại phiên họp.

Chỉ đạo một số nội dung cụ thể, đồng chí Trần Lưu Quang yêu cầu hoàn thành quy hoạch tổng thể TPHCM trong năm 2026, làm cơ sở tổ chức lập quy hoạch, chuẩn bị đầu tư và triển khai các tuyến đường sắt đô thị.

Quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị phải đồng bộ, thống nhất với quy hoạch tổng thể thành phố. Vì vậy, ngay từ khâu lập quy hoạch, các cơ quan, đơn vị phải bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, khoa học, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn.

Nhấn mạnh việc phát triển đường sắt đô thị phải gắn chặt với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đồng chí Trần Lưu Quang nêu rõ, các tuyến đường sắt đô thị được triển khai đến đâu thì đồng thời phải nghiên cứu, tổ chức thực hiện các dự án TOD dọc tuyến và tại khu vực nhà ga đến đó.

Liên quan đến vốn đầu tư, ngoài vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, TPHCM tập trung huy động nguồn vốn thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM; đồng thời khai thác hiệu quả quỹ đất, tạo nguồn lực đầu tư và hình thành các không gian đô thị hiện đại, đồng bộ.

Về hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho đường sắt đô thị, đồng chí Trần Lưu Quang chỉ đạo tiếp tục nghiên cứu thật kỹ và thống nhất nguyên tắc việc sử dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn về công nghệ, kỹ thuật cho các dự án đường sắt đô thị.

Trong đó, quy chuẩn, tiêu chuẩn về công nghệ, kỹ thuật phải tiệm cận với trình độ quốc tế, bảo đảm tính công khai, minh bạch, không tạo lợi thế riêng cho bất kỳ nhà đầu tư, nhà cung cấp công nghệ hoặc quốc gia nào.

Đồng chí cũng lưu ý, mạng lưới đường sắt đô thị thành phố đảm bảo tính đồng bộ, khả năng kết nối, vận hành liên thông, thuận lợi trong khai thác, bảo trì, đào tạo nguồn nhân lực. Trên cơ sở đó, TPHCM cần từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tiến tới làm chủ công nghệ đường sắt đô thị và góp phần phát triển ngành công nghiệp đường sắt trong nước.