Người dân đồng thuận
Trong 6 tháng đầu năm 2026, TPHCM triển khai 165 dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với tổng nhu cầu vốn hơn 33.685 tỷ đồng. Công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đạt kết quả tích cực, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.
Tại các xã Hóc Môn, Xuân Thới Sơn và Bà Điểm, những ngày cuối tháng 6, hàng trăm hộ dân tất bật tháo dỡ nhà cửa, di dời tài sản để bàn giao mặt bằng phục vụ dự án nâng cấp, cải tạo quốc lộ 22 (nay là đường Lê Quang Đạo). Dù phải rời nơi ở gắn bó nhiều năm, nhiều hộ dân vẫn đồng thuận vì mong muốn dự án sớm hoàn thành, giảm ùn tắc giao thông và tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Bà Nguyễn Thị Thúy Hằng, người dân xã Xuân Thới Sơn, chia sẻ, gia đình còn nhiều lưu luyến với căn nhà cũ nhưng vẫn sớm bàn giao mặt bằng, với mong muốn tuyến đường mới sẽ giúp việc đi lại thuận lợi hơn. Cùng chung suy nghĩ, ông Nguyễn Văn Tuấn kỳ vọng sau khi hoàn thành, dự án sẽ tạo diện mạo mới cho khu vực.
Tinh thần đồng thuận của người dân cũng được ghi nhận tại dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm - một trong những công trình trọng điểm của thành phố. Riêng đoạn qua phường Gia Định có 869 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó 606 trường hợp giải tỏa toàn phần. Đến nay, 100% hộ dân bị ảnh hưởng trên địa bàn phường đã tự nguyện bàn giao mặt bằng.
Tại phường Hiệp Bình, dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13 đang được triển khai, ảnh hưởng đến 1.041 trường hợp. Đến nay, địa phương đã chi trả tiền bồi thường cho 704 trường hợp, với tổng số tiền gần 4.894 tỷ đồng; 329 trường hợp đã hoàn tất thủ tục gửi tiền vào ngân hàng. Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng thành phố đang hoàn tất thủ tục đối với 8 trường hợp còn lại.
Gỡ điểm nghẽn bồi thường
Thực tiễn cho thấy, bồi thường, giải phóng mặt bằng luôn là khâu ảnh hưởng lớn đến tiến độ các dự án đầu tư công. Do đó, rút ngắn quy trình thu hồi đất được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện triển khai dự án và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.
Tại kỳ họp thứ 3 vừa qua, HĐND TPHCM đã thông qua nghị quyết quy định trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện trước việc điều tra, khảo sát, ghi nhận hiện trạng, đo đạc, kiểm đếm, thống kê, phân loại diện tích đất thu hồi và tài sản gắn liền với đất thu hồi; xác định nguồn gốc đất và tài sản gắn liền với đất để thực hiện các dự án trên địa bàn thành phố. Đây là bước quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án phát triển.
Nghị quyết cho phép thực hiện các công việc này ngay sau khi dự án được đưa vào danh mục được HĐND TPHCM thông qua, thay vì chờ đến khi ban hành thông báo thu hồi đất như quy trình trước đây. Việc chuẩn bị sớm này giúp cơ quan nhà nước chủ động xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đầy đủ hơn; qua đó rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ sau khi có quyết định thu hồi đất, góp phần thúc đẩy tiến độ các dự án phát triển.
Phường cũng đã bàn giao mặt bằng của 241 trường hợp với diện tích gần 24,85ha cho chủ đầu tư; đồng thời phát động cao điểm 30 ngày vận động người dân bàn giao mặt bằng và chuẩn bị phương án tái định cư. Ông Phạm Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Hiệp Bình, cho biết: “Theo rà soát, có 250 trường hợp dự kiến tái định cư bằng nền đất và 92 trường hợp dự kiến tái định cư bằng căn hộ”.
Trong số những hộ dân đã bàn giao mặt bằng có gia đình ông Nguyễn Châu Khanh, ngụ tại quốc lộ 13. Căn nhà của ông đã được tháo dỡ phần diện tích bị ảnh hưởng để phục vụ dự án. Gắn bó với nơi này nhiều năm, ông Khanh và gia đình vẫn quyết định chấp hành chủ trương vì hiểu đây là công trình cần thiết đối với sự phát triển của thành phố. “Hàng ngày chứng kiến cảnh kẹt xe kéo dài, chúng tôi luôn mong thành phố sớm triển khai dự án để việc lưu thông thuận lợi hơn”, ông Khanh chia sẻ.
Rút ngắn quy trình
Tại phường Thới An, địa phương đang triển khai các bước để giải ngân hơn 2.100 tỷ đồng tiền bồi thường dự án xây dựng đường liên phường Thới An - Thạnh Xuân (tuyến 2). Dự án ảnh hưởng 471 trường hợp, trong đó có 137 trường hợp giải tỏa toàn bộ. Lãnh đạo UBND phường Thới An thông tin, phường xác định công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là nhiệm vụ trọng tâm, phấn đấu hoàn thành việc giải phóng mặt bằng trong tháng 9-2026. Để bảo đảm tiến độ, phường triển khai đồng bộ các bước, phối hợp giữa các đơn vị, công khai chính sách bồi thường, tăng cường tuyên truyền, đối thoại để tạo sự đồng thuận.
Trong khi đó, phường Bình Trưng đã phát động đợt thi đua 45 ngày nhằm đẩy nhanh điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và xác định nguồn gốc đất phục vụ dự án Khu liên hợp Thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc. Ban Quản lý dự án đã huy động 55 cán bộ, viên chức và lực lượng phối hợp, chia thành các nhóm phụ trách từng phần việc - từ rà soát hồ sơ pháp lý, đo đạc hiện trạng, kiểm đếm tài sản đến tuyên truyền, vận động người dân. Nhiều tổ công tác duy trì làm việc cả buổi tối, cuối tuần và ngày nghỉ để kịp tiến độ.
Ông Nghiêm Duy Bình, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Trưng, cho hay, cách làm “vừa kiểm đếm, vừa hoàn thiện hồ sơ, đủ điều kiện đến đâu chuyển bước ngay đến đó” đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý. Đến nay, địa phương đã hoàn thành ban hành thông báo thu hồi đất, đo đạc và kiểm đếm đối với toàn bộ 980 trường hợp, đạt 100%. Đồng thời cơ bản hoàn tất việc xác định nguồn gốc nhà, đất; hoàn thành dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để chuẩn bị lấy ý kiến người dân.
Là một trong những địa phương hoàn thành sớm công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm, lãnh đạo UBND phường Gia Định chia sẻ, phường đã lập 9 tổ công tác trực tiếp tuyên truyền, đối thoại với từng hộ dân để lắng nghe, giải đáp các kiến nghị phát sinh. Bên cạnh đó, UBND phường đã phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức nhiều buổi gặp gỡ, tiếp xúc trực tiếp để tuyên truyền, vận động các hộ dân chấp hành chủ trương bàn giao mặt bằng.
Mới đây, tại buổi kiểm tra tiến độ dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được đánh giá cao sự tập trung chỉ đạo rất quyết liệt và biểu dương tinh thần dám nghĩ, biết làm, dám chịu trách nhiệm của lãnh đạo 4 phường (gồm các phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn) có dự án đi qua để bàn giao 100% mặt bằng cho chủ đầu tư, đồng thời cảm ơn người dân đã đồng lòng ủng hộ bàn giao mặt bằng để đơn vị thi công thực hiện đúng tiến độ.
Trước đó, tại các cuộc làm việc về công tác giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được đã yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương tập trung đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để triển khai các dự án, phục vụ đời sống người dân và yêu cầu phát triển của thành phố.
