Doanh nghiệp xuất khẩu chịu sức ép giảm phát thải, thuế carbon

Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho rằng nhu cầu năng lượng gia tăng cùng yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính đang tạo sức ép lớn đối với doanh nghiệp.

Từ năm 2026, các yêu cầu về phát thải, thuế carbon, kiểm kê carbon tại EU và một số thị trường xuất khẩu tác động ngày càng rõ đến doanh nghiệp Việt Nam. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), cùng yêu cầu truy xuất và kiểm kê phát thải, đòi hỏi doanh nghiệp chủ động giảm tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải trong sản xuất.

Theo ông Đặng Hải Dũng, trước những thay đổi nhanh của thị trường và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cần chủ động giảm tác động từ bên ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bộ Công Thương đang triển khai các chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm tiêu thụ năng lượng và phát thải khí nhà kính; đồng thời kết nối doanh nghiệp với các đơn vị cung cấp giải pháp, dịch vụ kiểm toán, quản lý năng lượng và tổ chức tài chính.

Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam, cho biết chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đang chuyển dần từ khuyến khích sang bắt buộc. Các quy định mới đặt ra yêu cầu cụ thể hơn đối với địa phương, doanh nghiệp và cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, đồng thời từng bước chuyển từ báo cáo thủ công sang dữ liệu số.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn xanh vẫn là rào cản. Phần lớn dòng vốn xanh tập trung vào các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn, trong khi dự án tiết kiệm năng lượng thường có mức đầu tư nhỏ, nên khó áp dụng cùng một cơ chế tài chính.

Ở góc độ công nghệ, ông Liên Minh Nhựt, Giám đốc Tư vấn Kỹ thuật Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, cho rằng số hóa và tự động hóa giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Việc kết nối thiết bị, thu thập dữ liệu giúp phát hiện khu vực quá tải, non tải hoặc chưa tối ưu để điều chỉnh, giảm chi phí vận hành; đồng thời chuyển từ xử lý sự cố bị động sang giám sát, cảnh báo sớm và chủ động bảo trì.