Học từ những điều giản dị nhất
Cuối năm học 2025-2026, Trường Tiểu học Phú Thọ (phường Phú Thọ) đã trao tặng hơn 900 đầu sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh cho toàn thể học sinh trong trường.
Cô Nguyễn Thị Kim Hương, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ, việc tặng sách bên cạnh khuyến khích thói quen đọc, còn là cách gieo vào các em những bài học đầu đời về đạo đức, tình cảm, về lòng yêu nước ngay từ bậc tiểu học. Những câu chuyện về Bác Hồ, qua từng trang sách, đã lặng lẽ len vào tâm hồn các em, giúp các em hiểu hơn những phẩm chất cần cù, trung thực, giản dị của Bác. Em Trần Thiên Kim, học sinh lớp 5/7, bày tỏ: “Qua những trang sách, em hiểu làm một việc tốt dù nhỏ cũng có thể mang lại niềm vui cho rất nhiều người”.
Nếu Trường Tiểu học Phú Thọ chọn những trang sách, thì Trường THPT Nguyễn Tất Thành (phường Bình Phú) lại đưa các em đến với sân khấu. Vào những ngày tháng 5, chương trình nghệ thuật Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước đã được tổ chức với một hình thức khá bất ngờ: giao nhiệm vụ hóa thân thành hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh cho em Phạm Thiên Phú, một học sinh lớp 10 của trường.
Trên sân khấu, Thiên Phú đã tái hiện đầy xúc động về tuổi trẻ của Bác, từ những năm tháng thiếu thời, quãng thời gian dạy học tại Trường Dục Thanh, cho đến khoảnh khắc xuống tàu tại Bến cảng Nhà Rồng để bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. Khi một người trẻ hóa thân thành nhân vật lịch sử để kể lại câu chuyện cho những người trẻ khác, khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại như được rút ngắn lại. Không chỉ riêng Thiên Phú, mà cả những học sinh ngồi dưới khán đài cũng được “chạm” vào cảm xúc ấy. Và khi trái tim đã đồng cảm, bài học về trách nhiệm công dân, về niềm tự hào lịch sử dân tộc không còn là câu chữ trong sách vở, mà trở thành một phần suy nghĩ, tình cảm của các em.
Từ khuôn viên trường học, con đường ấy được nối dài bằng những chuyến đi thực tế đầy ý nghĩa. Cuối tháng 7 vừa qua, thầy và trò Trường THPT Ernst Thälmann (phường Bến Thành) đã cùng nhau thực hiện “Hành trình về nguồn” đến Di tích lịch sử quốc gia Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (tỉnh Tây Ninh), dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và các anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc. Từng hiện vật, từng thước tư liệu tại Nhà trưng bày, lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước hiện lên sống động, chân thực, giúp các em hiểu sâu sắc hơn về truyền thống cách mạng vẻ vang mà cha ông đã dày công vun đắp.
Cô Lê Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Khánh Dư (phường Tân Định), nhận định trong bối cảnh học sinh có quá nhiều lựa chọn giải trí trực quan, sinh động, nếu những bài học về lịch sử, đạo đức, văn hóa dân tộc không được truyền tải bằng phương thức đủ hấp dẫn thì rất khó tạo được sự quan tâm của các em. Vì lẽ đó, trường thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề về văn hóa dân tộc, nơi học sinh được trực tiếp giao lưu với nghệ sĩ, được “sắm vai” ca sĩ, diễn viên, tự tay chạm vào dây đàn tranh để cảm nhận âm nhạc dân tộc theo cách riêng của mình.
Nhiều trường tiểu học, THCS trên địa bàn thành phố linh hoạt tổ chức đa dạng các hình thức sinh hoạt: cho học sinh giao lưu, lắng nghe những chiến sĩ, cán bộ lão thành kể lại hành trình chiến đấu; hòa giọng những bài ca về đất nước; tham gia các buổi “đố vui có thưởng” về chủ đề quê hương trong giờ sinh hoạt dưới cờ; hay tái hiện những trò chơi dân gian ngay trên sân trường. Cảm xúc và ấn tượng từ những trải nghiệm ấy cứ thế lặng lẽ ngấm vào các em.
Khi lòng yêu nước hòa vào nhịp sống trẻ
Nếu sân trường là nơi gieo mầm, thì những sân khấu lớn giữa lòng thành phố lại là nơi tình yêu đất nước lan tỏa mạnh mẽ đến hàng triệu người trẻ. Chương trình nghệ thuật chính luận Tổ quốc trong tim do Báo Nhân Dân và UBND TPHCM tổ chức tối 23-8 là một minh chứng sống động. Hơn 5,7 triệu lượt truy cập trang đăng ký vé; toàn bộ vé phát hết chỉ sau 1 phút 27 giây mở cổng điện tử. Bạn Nguyễn Ngọc Hoài Trân, sinh viên năm 2 Trường Đại học Sài Gòn, kể lại niềm hào hứng khi săn vé: “Chúng mình đi coi không chỉ vì âm nhạc hay nghệ sĩ, mà chính các câu chuyện lịch sử lồng ghép đã khiến mình thấy tự hào và biết ơn quê hương đất nước”.
Trước đó, hàng loạt chương trình “concert quốc gia” như: Tự hào là người Việt Nam, Dưới cờ quang vinh… cũng đã mang câu chuyện lịch sử quê hương đến với người trẻ bằng những tiết mục nghệ thuật chuyên nghiệp. Giữa biển người reo hò, những lá cờ đỏ sao vàng, những chiếc lightstick hình cờ Tổ quốc hay chiếc áo in tiêu ngữ Việt Nam - không đơn thuần là vật phẩm cổ vũ, mà đã trở thành cách để người trẻ bày tỏ niềm tự hào dân tộc theo ngôn ngữ của chính thế hệ mình.
Đồng chí Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM:
Chạm cảm xúc, dẫn lối tự hào
Các loại hình nghệ thuật không chỉ mang chức năng giải trí mà còn có ý nghĩa giáo dục, bồi dưỡng nhận thức, tình cảm cho các thế hệ trẻ. Việc kết hợp, cộng hưởng giá trị từ những hoạt động văn hóa, nghệ thuật lồng ghép vào công tác giáo dục trong trường học đã tạo ra không gian học tập mới, biến giờ học không còn là con chữ, kiến thức đơn thuần trong sách vở, mà mở ra không gian kết nối giữa giáo dục và văn hóa lịch sử truyền thống của dân tộc. Khi cảm xúc được chạm đến, sự tò mò được dẫn dắt đúng hướng, học sinh sẽ tự mình nhận thức được những giá trị sống tốt đẹp, làm chủ được việc học, để trở thành những công dân trẻ sống có ích, biết đóng góp cho cộng đồng.
Sức lan tỏa ấy nối dài sang lĩnh vực điện ảnh. Bộ phim Mưa đỏ trở thành hiện tượng phòng vé, phá vỡ mọi kỷ lục doanh thu trước đó. Sức hút của bộ phim đến từ việc khơi gợi giá trị Tổ quốc thiêng liêng trong trái tim khán giả bằng ngôn ngữ điện ảnh sáng tạo, gần gũi với cảm quan thẩm mỹ của người trẻ hôm nay. Từ những “concert quốc gia” cháy vé đến những thước phim chạm đến hàng triệu trái tim, có thể thấy các đơn vị tổ chức, các nghệ sĩ đã không ngừng đổi mới trong sáng tác và quảng bá, tạo thêm sự gần gũi, thu hút đông đảo khán giả trẻ.
Qua tình yêu ấy, những dự án sáng tạo mang tinh thần riêng cũng dần hình thành, lặng lẽ mà bền bỉ. Tháng 3-2025, dự án Mật mã Sài Gòn (City’s Codes) ra đời như một series trải nghiệm văn hóa kết hợp giải đố, nơi người tham gia không chỉ “xem” hay “nghe” mà trực tiếp nhập vai, lần theo từng “mật mã” để khám phá những nét độc đáo trong lịch sử, văn hóa của đô thị hơn 300 năm tuổi. Người đứng sau dự án là Nguyễn Trường Sang, Thạc sĩ ngành Văn hóa học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia TPHCM.
Điều đặc biệt là giữa lúc trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ phổ biến trong sáng tạo nội dung, thì Mật mã Sài Gòn lại chủ động nói “không” với trí tuệ nhân tạo trong quá trình sản xuất. Theo Nguyễn Trường Sang, lý do “cảm xúc là yếu tố làm nên sức sống của nội dung. Chỉ con người mới thực sự hiểu và truyền tải được những cảm xúc như lòng tự hào dân tộc hay tình yêu quê hương”.
Từ trang sách nhỏ trong lớp học đến sân khấu hoành tráng của những đêm nhạc chính luận, từ chuyến về nguồn lặng lẽ đến những dự án giải đố văn hóa sôi động trên nền tảng số, có thể thấy, sợi chỉ đỏ mang tên lòng yêu nước đang được người trẻ TPHCM tiếp nối bằng chính ngôn ngữ, cảm xúc và cách sống của thế hệ mình. Khi tình yêu được nuôi dưỡng đúng cách, đúng lúc, nó sẽ không còn là một khái niệm trừu tượng trong sách giáo khoa, mà trở thành mạch nguồn chảy mãi trong trái tim của những công dân trẻ, những người sẽ tiếp tục viết nên chương mới cho lịch sử dân tộc.
