Kết nối nguồn lực
Theo Ban Soạn thảo dự án luật, giai đoạn 2018-2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GDP Việt Nam ước đạt khoảng 4%-5%, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 7%. Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển nhanh của công nghệ và kinh tế số. Tuy nhiên, tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng.
Các quy định về công nghiệp văn hóa hiện nằm rải rác trong nhiều luật chuyên ngành, thiếu cơ chế kết nối xuyên suốt chuỗi giá trị từ sáng tạo, sở hữu trí tuệ, vốn, sản xuất, phân phối đến thương mại hóa, tái đầu tư và xuất khẩu. Dự án luật được xây dựng nhằm bổ sung những khoảng trống đã được nhận diện, tạo khung chính sách liên ngành và khơi thông nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa.
Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Tập đoàn truyền thông Lê (Le Group of Companies), góp ý dự án luật cần làm rõ khái niệm vốn văn hóa, chuyển từ cách tiếp cận khai thác tài nguyên sang đầu tư, chuyển hóa và tái sinh vốn văn hóa. Ông đề nghị xem kiến tạo thị trường công nghiệp văn hóa là nhiệm vụ trung tâm, trong đó doanh nghiệp và chủ thể sáng tạo là lực lượng trực tiếp tạo ra sự phát triển, còn Nhà nước tập trung kiến tạo thể chế, hạ tầng dùng chung, dữ liệu, bảo vệ quyền, đào tạo và xúc tiến. Ông Lê Quốc Vinh cũng đề nghị chuyển trọng tâm đầu tư công từ “xây dựng thiết chế” sang xây dựng năng lực của hệ sinh thái, đồng thời coi tái sinh vốn văn hóa là nguyên tắc phát triển bền vững.
Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam Nguyễn Trường Sơn khẳng định, việc xây dựng dự án luật trong bối cảnh hiện nay là cần thiết, nhưng đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh phù hợp với yêu cầu hội nhập. Với việc thành lập, mở rộng các tổ hợp, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, ông lưu ý cần thống nhất với pháp luật về đất đai, quy hoạch, xây dựng, đồng thời bảo đảm hiệu quả, tính khả thi, tránh lãng phí.
Đưa văn hóa Việt Nam ra quốc tế
Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, dự án luật cần tiếp cận công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế chiến lược theo chuỗi giá trị, không quy định lại những nội dung đã được luật chuyên ngành điều chỉnh và không làm phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết. Dự án luật cần tập trung vào những vấn đề liên ngành, then chốt, có khả năng tạo động lực phát triển mới.
TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, cho rằng các chính sách ưu đãi cần có trọng tâm, lựa chọn những ngành mũi nhọn để tập trung nguồn lực, đồng thời cụ thể hóa chính sách về thuế, đất đai, tín dụng, đầu tư, quỹ phát triển và huy động nguồn lực xã hội. TS Ngô Phương Lan cũng đề nghị thúc đẩy quốc tế hóa, phát triển thị trường xuất khẩu sản phẩm văn hóa, xây dựng thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa và tăng quyền chủ động cho địa phương trong thí điểm các mô hình phát triển. Cùng với đó là hoàn thiện thể chế về kinh tế và dữ liệu văn hóa, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh doanh mới.
Dự án luật cần hình thành thể chế phát triển mới, giải phóng năng lượng sáng tạo và thị trường, đồng thời bảo đảm giá trị bản sắc văn hóa. Với mục tiêu hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa, tôi đề nghị bổ sung các nguyên tắc, tiêu chí trong luật và giao Chính phủ quy định cụ thể. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng các công cụ đủ mạnh để phát triển doanh nghiệp Việt Nam có năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị.
Ông Lê Trọng Nin, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Văn nghệ, Ban Tuyên giáo Trung ương
Từ góc độ ngoại giao văn hóa, bà Chu Thu Phương, Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao, cho rằng cần chú trọng đưa những giá trị đặc sắc như tuồng, chèo, cải lương ra quốc tế, đồng thời có chính sách khuyến khích nghệ nhân. Theo bà Chu Thu Phương, ngoại giao có thể hỗ trợ mở rộng thị trường, tìm kiếm đối tác, kết nối các quỹ, nguồn lực và chuyên gia quốc tế, đồng thời hỗ trợ đưa các thương hiệu văn hóa Việt Nam ra nước ngoài. Bà cũng đề nghị làm rõ hơn quy định về bản quyền đối với tác phẩm phái sinh, tài sản sở hữu trí tuệ gốc và chính sách tạo cạnh tranh quốc tế.
Dự án luật đang được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10-2026. Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tiến độ nhưng không vì tiến độ mà đánh đổi chất lượng, với mục tiêu cuối cùng là tạo tác động thực sự đến sự phát triển của ngành.
