Trên không gian số, thông tin có tốc độ nhanh và phạm vi lan tỏa rộng. Tuy nhiên, phần lớn thông tin mà độc giả tiếp cận hàng ngày chịu sự tác động đáng kể từ các thuật toán. Thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu người dùng, thuật toán sẽ lựa chọn, sắp xếp và ưu tiên những nội dung phù hợp với sở thích, hành vi của từng người, nhóm người. Cơ chế này giúp người dùng được “cá nhân hóa” tiếp cận thông tin nhanh chóng và phù hợp hơn, nhưng đồng thời, cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhận thức.
Thực tế cho thấy, các thế lực thù địch đang triệt để khai thác không gian số, tung ra các luận điệu chống phá, xuyên tạc; bóp méo tình hình kinh tế - xã hội của nước ta. Đáng chú ý là sự xuất hiện của công nghệ Deepfake, AI tạo sinh, các công cụ tự động tạo nội dung và lan truyền thông tin đã và đang làm cho thông tin sai lệch, giả mạo ngày càng khó nhận biết. Rất nhiều trường hợp hình ảnh, video clip hoặc giọng nói bị cắt ghép, chỉnh sửa rất tinh vi nhằm tạo ra dư luận tiêu cực, gây hoài nghi và làm suy giảm niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở việc xử lý thông tin sai lệch khi đã lan truyền. Yêu cầu đặt ra là làm chủ không gian số. Nhưng làm thế nào để làm chủ không gian số? Đây có phải chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng, các lực lượng chuyên trách? Thực tế, dù các cơ quan quản lý có triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật và pháp lý, mỗi người dân vẫn là chủ thể trực tiếp tiếp nhận, lựa chọn và lan truyền thông tin trên môi trường số. Vì vậy, làm chủ không gian số trước hết phải bắt đầu từ chính mỗi cá nhân.
Mỗi người cần nâng cao năng lực nhận thức, khả năng kiểm chứng, đánh giá và tự kiểm soát hành vi trên môi trường số trước khi tiếp nhận hoặc chia sẻ thông tin. Nếu không giữ được sự tỉnh táo, khách quan và trách nhiệm trong mỗi cú nhấp chuột, mỗi lượt chia sẻ, mỗi người có thể vô tình tiếp tay cho sự lan truyền thông tin sai lệch, gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức xã hội.
Mục tiêu của các hoạt động chống phá là tác động vào nhận thức, lý tưởng và niềm tin. Vì vậy, xây dựng bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và khả năng tự sàng lọc thông tin chính là cách tạo “hệ miễn dịch” trên môi trường số. Khi mỗi người làm chủ được nhận thức của mình, sẽ khó bị chi phối từ các thông tin sai lệch.
Kỷ nguyên số đang mở ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong điều kiện mới, làm chủ không gian số không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số quốc gia mà còn là yêu cầu bắt buộc để giữ vững mặt trận tư tưởng, củng cố niềm tin cho mỗi người dân, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thạc sĩ, Thượng tá NGUYỄN TUẤN ANH
Giảng viên Trường đại học Cảnh sát Nhân dân
