Những năm gần đây, nạn san lấp lấn chiếm sông, kênh, rạch để xây cất nhà hàng, quán nhậu, quán cà phê diễn ra ồ ạt tại TPHCM, tác động xấu đến môi trường sinh thái, thu hẹp dòng chảy và đe dọa đến tính mạng con người... Thế nhưng, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý các vi phạm này của chính quyền địa phương và ngành chức năng lại kém hiệu quả.
Quán nhậu Phú Long (phường Thạnh Lộc, quận 12) xây dựng lấn ra lòng sông Sài Gòn.
Lấn sông dựng quán
Tọa lạc dưới chân chân cầu Phú Long (cũ), phường Thạnh Lộc, quận 12, TPHCM, quán nhậu Phú Long có quy mô gần 1.000m2, thu hút hàng trăm thực khách đến ăn uống mỗi ngày. Tuy nhiên, ít ai biết được nguy hiểm đang rình rập từng ngày từng giờ tại quán nhậu này, bởi hơn một nửa diện tích của quán lấn ra lòng sông Sài Gòn, được chống đỡ bằng những cây gỗ mỏng manh. Khi thủy triều dâng cao, sà lan lưu thông qua lại nhiều, sóng nước liên tục xô vào bờ làm quán rung chuyển.
Nguy hiểm là vậy nhưng hơn 5 năm qua, quán Phú Long vẫn ung dung hoạt động. Người dân địa phương cho biết việc lấn sông dựng quán Phú Long đã diễn ra từ cuối năm 2007. Ngay khi phát hiện có người chở vật liệu xây dựng đến dựng quán lấn sông, dân đã báo với chính quyền. Thanh tra xây dựng của phường có đến xem xét nhưng chẳng hiểu vì sao sau đó lại làm lơ luôn, thế nên quán cứ mọc lên hoành tráng.
Hoạt động vài tháng, chủ quán lại tiếp tục mở rộng sàn quán lấn ra lòng sông. Hậu quả là cuối tháng 9 năm rồi, quán Phú Long xảy ra sự cố sụp sàn, làm 1 người rơi xuống sông, may mà không chết đuối. Nếu các vi phạm này không sớm được ngăn chặn, không chỉ tính mạng người dân bị đe dọa mà dòng sông cũng bị bức tử. Vì mỗi ngày chủ quán và thực khách đã thải đủ thứ rác thải xuống sông. Cách quán Phú Long 50m, quán Cầu Sắt cũng được xây dựng kéo dài hàng chục mét dọc theo bờ sông Sài Gòn, nằm trong khu vực hành lang an toàn đường sông.
Còn tại huyện Nhà Bè, sau khi xảy ra vụ sạt lở, nhấn chìm quán nhậu Sông Quê xuống rạch Mương Chuối (xã Nhơn Đức) vào cuối tháng 8-2012, địa phương đã cam kết thắt chặt quản lý, kiểm tra và xử lý triệt để nạn lấn chiếm lòng sông và bờ sông làm nhà, dựng quán. Thế nhưng, gần đây trên sông Soài Rạp, sông Nhà Bè, rạch Mương Chuối (trên địa bàn huyện Nhà Bè) các quán nhậu vẫn mọc lên như nấm.
Bờ sông bị lấn chiếm để dựng quán nhậu, quán cà phê nhiều nhất trong 2 năm qua là sông Vàm Thuật (trên địa bàn 2 quận Bình Thạnh và Gò Vấp). Hiện nay bờ sông này phía phường 5 quận Gò Vấp đang bị các quán nhậu Bòn Bon, Núi Ngự, Hai Cuộc, Cò Kếu, Hai Cò, Anh Ba Vui, Cô Bảy, Thủy Triều, Hoa Lý, Tám Bờ Sông… san ủi đất lấn ra xa, lòng sông ngày càng bị thu hẹp, nước chảy xiết khiến bờ sông phía phường An Phú Đông (quận 12) liên tục bị xói lở. Việc hàng loạt quán nhậu lấn chiếm bờ sông, hoạt động trên sông Vàm Thuật còn làm nước sông ô nhiễm nặng, luôn bốc mùi thối do rác thải (thức ăn, rau quả, nội tạng động vật…) từ các quán nhậu tuôn xuống.
Khó xử lý?
Tại TPHCM, thực trạng lấn chiếm sông, kênh, rạch để làm quán nhậu tràn lan như vậy nhưng công tác kiểm tra xử lý của chính quyền địa phương và ngành chức năng lại thiếu quyết liệt, thậm chí có biểu hiện dung túng, tiếp tay cho chủ các quán nhậu vi phạm kéo dài.
Nói về biện pháp ngăn chặn tình trạng lấn chiếm bờ sông Vàm Thuật làm quán nhậu, ông Võ Quang Sơn, Phó Chủ tịch UBND phường 5 quận Gò Vấp, tỏ ra bi quan: “Khó xử lý triệt để lắm! Một phần vì ý thức người dân chưa cao, phần lực lượng của phường mỏng. Khi lãnh đạo và thanh tra xây dựng phường xuống kiểm tra, tịch thu bàn ghế, chủ và nhân viên các quán nhậu chống trả quyết liệt, gây khó khăn rất nhiều trong việc xử lý của phường. Để dẹp triệt để cần phải có lộ trình, thời gian”. Tuy nhiên, khi được hỏi thời gian là bao lâu, 1 năm hay 2 năm thì ông Phương trả lời rằng không thể xác định được (?!).
Rồi ông Phương nói tiếp: “Phường đã làm mọi biện pháp, từ nhắc nhở đến đẩy đuổi, chở bùn đổ lên khu vực bờ sông bị lấn chiếm nhưng cũng bị chủ quán san ủi, múc đi nơi khác. Mới đây, phường đã lập biên bản và chuyển quận ban hành quyết định xử phạt 5 chủ quán tái phạm nhiều lần nhưng do các quán có khó khăn nên địa phương đồng ý cho nộp phạt thành nhiều đợt (!?). Kiểm tra, ngăn chặn, phạt nhiều vậy nhưng vi phạm vẫn tồn tại nên sắp tới đây chúng tôi sẽ lập 2 chốt dân phòng, tăng cường bố trí lực lượng túc trực ở khu vực này, khi phát hiện chủ quán bày bàn ghế ra bờ sông kinh doanh sẽ cương quyết thu giữ, xử lý”.
Ông Sơn cũng phân trần, tình trạng lòng - bờ sông Vàm Thuật bị các quán nhậu lấn chiếm kéo dài trong thời gian qua một phần còn do tiến độ thực hiện dự án nâng cấp kênh Tham Lương - Bến Cát chậm (phần đất bờ sông bị các quán nhậu chiếm đã được quận thu hồi để làm dự án). Nếu dự án được triển khai, các vi phạm lấn chiếm sẽ không còn.
Ông Trương Thanh Tú, Phó Chủ tịch UBND phường Thạnh Lộc, quận 12 cũng thừa nhận: Việc các quán nhậu xây lấn ra lòng sông Sài Gòn là rất nguy hiểm và vi phạm hành lang an toàn đường sông. Từ năm 2007, phường đã kiểm tra, nhắc nhở, chủ các quán nhậu ở đây đã làm cam kết khắc phục vi phạm. Tiếp thu thông tin phản ánh của báo, phường sẽ kiểm tra và xử lý nghiêm.
Tuấn Vũ