Hình ảnh những hàng rào tôn tồn tại nhiều năm tại nhiều khu đất có vị trí đắc địa ở khu vực trung tâm thành phố đang được tháo dỡ để thay bằng không gian xanh, đã tạo nên một luồng sinh khí mới cho đô thị, đồng thời gợi mở cách tiếp cận đột phá trong quản lý và sử dụng đất. Đây không phải là sự chỉnh trang đô thị nhất thời, mà là sự chuyển động đáng chú ý, phản ánh cách tiếp cận mới trong định hướng chỉnh trang đô thị của TPHCM.
Từ lâu, những dự án trên khu “đất vàng” chậm triển khai đã làm giảm mỹ quan đô thị và gây lãng phí nguồn lực xã hội. Việc quây tôn kín mít những khu đất trong thời gian dài khiến bộ mặt đô thị trở nên nặng nề, tạo khoảng cách với đời sống sinh hoạt của người dân. Vì vậy, tổ chức lại những khu đất này thành không gian công cộng sẽ góp phần đưa các khu vực trung tâm trở lại gần hơn với nhịp sống thường nhật và phục vụ nhu cầu của cộng đồng.
Điều đó cũng cho thấy định hướng rõ nét của TPHCM trong việc ưu tiên giá trị sử dụng xã hội của đất đai, nhất là tại những nơi có mật độ dân cư cao, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng. Khi các khu “đất vàng” được mở ra để hình thành vườn hoa, công viên, người dân có thêm không gian dạo bộ, thư giãn và thưởng lãm cảnh quan. Đô thị cũng được bổ sung mảng xanh cần thiết, góp phần cải thiện môi trường sống.
Chủ trương này phù hợp với tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Trong đó, thành phố xác định mục tiêu phát triển toàn diện con người, nâng cao chất lượng sống của người dân, được thể hiện qua các chỉ số về phát triển con người (HDI), môi trường sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu. Việc đưa các khu đất chưa triển khai dự án vào phục vụ cộng đồng là cách làm cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu vừa nêu.
Thực tế, tại nhiều buổi tiếp xúc cử tri, người dân đã bày tỏ những băn khoăn về tình trạng đất trống bỏ hoang, trong khi không gian công cộng, công viên cây xanh lại thiếu. Đây đều là những vấn đề sát sườn, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp, với tinh thần quyết liệt để tạo sự thay đổi thực chất.
Trên tinh thần lắng nghe và hành động quyết liệt, lãnh đạo TPHCM đã chỉ đạo rà soát, ưu tiên sử dụng hiệu quả đất công để phát triển mảng xanh. Việc xây dựng công viên, Đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19 tại khu đất số 1 Lý Thái Tổ, hay rà soát 9 khu đất trống ở trung tâm để hình thành công viên, vườn hoa tạm, đều thể hiện tinh thần chủ động cải thiện môi trường sống của người dân.
Từ thực tiễn này, vấn đề đặt ra là tiếp tục hoàn thiện cơ chế để việc sử dụng tạm thời đất dự án trở thành một giải pháp quản lý ổn định, vừa bảo đảm tuân thủ định hướng quy hoạch đã được duyệt, vừa phát huy hiệu quả sử dụng đất và góp phần hạn chế lãng phí nguồn lực xã hội.
Đó là việc có thể xây dựng quy trình thống nhất đối với các khu đất chậm triển khai, quy định rõ trách nhiệm và tiêu chuẩn tổ chức không gian công cộng; khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng trong việc duy trì, bảo dưỡng trên tinh thần công khai, minh bạch.
Việc dỡ bỏ hàng rào khép kín những khu “đất vàng” để mở ra không gian chung, thể hiện TPHCM đang từng bước định hình diện mạo đô thị theo hướng nhân văn và linh hoạt hơn. Ở đó, mỗi quyết định sử dụng đất đều hướng đến mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng sống của người dân và xây dựng một thành phố đáng sống, thân thiện và phát triển bền vững.
