Nhiều di sản văn hóa ở Trung Đông bị hư hại nặng

Cuộc xung đột bùng nổ giữa Mỹ, Israel và Iran không chỉ làm ảnh hưởng tới đời sống thường nhật của dân thường mà còn đang gây thiệt hại đáng kể cho “kho báu” văn hóa vô giá của vùng đất Ba Tư cổ đại, nơi lưu giữ những di sản kiến trúc và lịch sử hàng ngàn năm tuổi.

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO), bị thiệt hại nghiêm trọng nhất là Cung điện Golestan có niên đại từ thế kỷ 14 ở Tehran và Cung điện Chehel Sotoon từ thế kỷ 17 ở Isfahan. Cả hai cung điện này được UNESCO công nhận là di sản thế giới.

Những video từ hiện trường cho thấy sảnh gương nổi tiếng của Cung điện Golestan đã bị vỡ vụn, mảnh vỡ của các tác phẩm gương tinh xảo nằm rải rác trên sàn nhà. Tuy không có tòa nhà lịch sử nào bị tên lửa bắn trúng trực tiếp, nhưng sóng xung kích từ các vụ nổ gần đó, và có thể cả mảnh vỡ tên lửa, đã làm vỡ kính và làm sập gạch, tường đá.

Các chuyên gia khảo cổ học khẳng định, ngay cả khi không bị trúng bom trực tiếp, cấu trúc giòn của gạch cổ và kính vạn hoa đặc trưng của xứ Ba Tư cũng bị phá hủy bởi chấn động âm thanh từ các loại bom phá boong-ke.

Cung điện Chehel Sotoon ở trung tâm Isfahan, được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Đây là cung điện lịch sử nổi tiếng với các bức tranh tường tinh xảo và kiến trúc Vườn Ba Tư đặc trưng, được xây dựng vào thế kỷ 17 ở Isfahan (từng là thủ đô của Đế quốc Ba Tư) và hiện là một trong những trung tâm văn hóa, lịch sử quan trọng nhất của Trung Đông. Nơi đây đã trải qua ba thời kỳ lịch sử, với phần lớn kiến ​​trúc có niên đại từ thời nhà Safavid, từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 18.

CN6 A-bai.jpg
Phòng gương của Cung điện Golestan bị hư hại, các họa tiết trang trí bằng gương tinh xảo bị vỡ vụn. (ẢNH: ANADOLU/GETTY IMAGES)

Các báo cáo cũng cho biết, Cung điện Ali Qapu, Thánh đường Abbasian cùng một số nhà thờ Hồi giáo xung quanh Quảng trường Naqsh-e Jahan rộng lớn thuộc trung tâm thành phố Isfahan cũng bị hư hại nặng, cửa sổ và cửa ra vào bị vỡ, gạch lát bị tốc lên. Giám đốc chiến dịch bảo tồn di sản của Iran đã kêu gọi UNESCO lên án việc phá hoại Thánh đường Abbasian gần Quảng trường Naqsh-e Jahan Square ở Isfahan.

Theo truyền thông địa phương, các di sản văn hóa tại tỉnh Kurdistan ở vùng Tây Bắc Iran cũng bị ảnh hưởng. Tại Sanandaj, thành phố lớn thứ hai của cộng đồng người Kurd, các báo cáo cho biết dinh thự Salar Saeed và Asef Vaziri từ thế kỷ 19, vốn là bảo tàng và di tích lịch sử của người Kurd, đã bị hư hại ở cửa ra vào, các cửa sổ kính màu chạm khắc tinh xảo bị vỡ.

Điều đáng tiếc là thiệt hại đã xảy ra ngay cả sau khi tọa độ của các di tích lịch sử đã được lưu hành giữa các bên tham chiến và sau khi các biển báo hình khiên màu xanh lam - biểu thị các di sản lịch sử theo Công ước La Hay năm 1954 về bảo vệ các đối tượng văn hóa trong chiến tranh, đã được đặt trên mái nhà của các tòa nhà quan trọng. Một trong những di tích bị hư hại nặng nữa là lâu đài Falak-ol-Aflak ở thành phố Khorramabad, tỉnh Lorestan.

Ủy ban Lá chắn Xanh của Mỹ, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên bảo vệ Công ước La Hay, đã đưa ra tuyên bố nói rằng các di tích lịch sử của Iran “không chỉ thuộc về người dân Iran mà còn thuộc về toàn nhân loại”.

Tuyên bố nêu rõ, việc phá hủy di sản văn hóa là xóa bỏ bản sắc, lịch sử và ký ức chung của các nền văn minh. Chưa kể, theo nhận định của chuyên gia an ninh, việc phá hủy di sản văn hóa sẽ tạo ra một làn sóng cực đoan hóa mới, khiến việc hòa giải sau chiến tranh trở nên bất khả thi.

Tin cùng chuyên mục