Tại phiên họp đầu tiên của Hội đồng Tiền lương quốc gia về phương án điều chỉnh lương tối thiểu (LTT) năm 2027 mới đây, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam đã đề xuất hai phương án tăng LTT. Phương án 1 là tăng bình quân 9,8%, tương đương 360.000-520.000 đồng/người/tháng; phương án 2 là tăng bình quân 8,5%, tương đương 315.000-450.000 đồng/người/tháng.
Tổng LĐLĐ Việt Nam cũng đề xuất thời điểm áp dụng mức LTT mới từ ngày 1-1-2027. Hiện mức LTT dao động từ 3,45-4,96 triệu đồng/tháng. Nếu phương án tăng 9,8% được thông qua, mức LTT vùng I sẽ vượt 5,4 triệu đồng/tháng.
Lương chưa theo kịp giá
Theo Tổng LĐLĐ Việt Nam, đề xuất trên được xây dựng trên cơ sở khảo sát gần 2.000 người lao động tại 196 doanh nghiệp (DN) ở 7 tỉnh, thành phố. Kết quả khảo sát cho thấy đời sống của nhiều người lao động (NLĐ) vẫn còn khó khăn. Có 54,3% số người được hỏi cho biết thu nhập chỉ đủ trang trải các chi tiêu cơ bản của gia đình; 20,6% cho biết thu nhập không đủ sống, phải làm thêm để bù đắp các khoản chi; 26,8% phải vay mượn tiền hàng tháng để duy trì cuộc sống.
Áp lực tài chính không chỉ đến từ chi phí sinh hoạt mà còn từ các khoản chi cho giáo dục, y tế và nhà ở. Thu nhập thấp cũng ảnh hưởng đến những quyết định quan trọng trong cuộc sống của NLĐ. Hơn một nửa số lao động chưa lập gia đình cho biết, tiền lương là yếu tố tác động đến quyết định kết hôn; trong khi gần 73% lao động đã có gia đình cho hay thu nhập hiện tại khiến họ phải trì hoãn kế hoạch sinh thêm con.
Chị Nguyễn Thị Kim Nhã (quê Cần Thơ) chia sẻ, trước đây thu nhập của chị có thời điểm hơn 10 triệu đồng/tháng nhờ tăng ca. Sau khi mất việc và chuyển sang DN mới, tiền lương giảm đáng kể trong khi chi phí thuê trọ, điện nước và thực phẩm đều tăng.
“Với công nhân, chỉ cần lương tăng thêm vài trăm ngàn đồng cũng là nguồn động viên lớn, giúp giảm áp lực chi tiêu hàng tháng. Nhưng tôi cũng có chút lo lắng bởi trước đây, giá cả hàng hóa và dịch vụ thiết yếu nhích lên theo những lần tăng lương. Nếu lương tăng mà giá cả cũng tăng theo thì công nhân rất khó cải thiện cuộc sống”, chị Nhã nói.
Ông Nguyễn Ngọc Bảo, Chủ tịch Công đoàn xã Bình Chánh (TPHCM), cho rằng, việc điều chỉnh LTT không chỉ mang ý nghĩa cải thiện thu nhập cho NLĐ mà còn góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định tại DN. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng, việc điều chỉnh LTT sẽ giúp NLĐ yên tâm làm việc, hạn chế tình trạng dịch chuyển lao động và góp phần giữ chân nguồn nhân lực, nhất là nhóm có tay nghề.
Vừa sức doanh nghiệp, đồng thời giữ chân người lao động
Đề xuất của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam về việc tăng lương tối thiểu (LTT) xuất phát từ nhu cầu chính đáng của người lao động (NLĐ) khi chi phí sinh hoạt, nhà ở, y tế và giáo dục ngày càng tăng. Mức LTT không chỉ là “tấm lưới an sinh” mà còn góp phần duy trì sức mua, tạo động lực làm việc và giữ chân NLĐ trong bối cảnh nhiều ngành đang thiếu nhân lực.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh LTT cũng cần đặt trong bối cảnh “sức khỏe” của cộng đồng DN. Nhiều DN, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, vẫn đang chịu áp lực về đơn hàng, chi phí nguyên liệu và cạnh tranh quốc tế. Nếu mức tăng quá cao hoặc áp dụng trong thời gian ngắn, chi phí lao động sẽ gia tăng đáng kể, ảnh hưởng đến khả năng tuyển dụng, mở rộng sản xuất, thậm chí buộc DN phải cắt giảm nhân sự.
Giải pháp hài hòa lợi ích giữa DN và NLĐ là lựa chọn mức tăng hợp lý, có lộ trình rõ ràng và dựa trên các chỉ số khách quan, như lạm phát, tốc độ tăng năng suất lao động và khả năng phục hồi của nền kinh tế. Cùng với đó, Nhà nước nên triển khai các chính sách hỗ trợ: giảm một số khoản chi phí, ưu đãi thuế hoặc hỗ trợ đào tạo để DN có thêm nguồn lực bù đắp phần chi phí tăng lên.
Về phía DN, cần coi việc cải thiện thu nhập là khoản đầu tư cho nguồn nhân lực thay vì chỉ là chi phí. LTT chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi vừa đảm bảo mức sống tối thiểu cho NLĐ, vừa không tạo gánh nặng vượt quá khả năng chi trả của DN. Sự đồng thuận giữa các bên thông qua cơ chế đối thoại và thương lượng sẽ là nền tảng để chính sách tiền lương góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định việc làm và phát triển thị trường lao động theo hướng bền vững.
Theo nhiều chuyên gia lao động và tiền lương, điều chỉnh LTT là yêu cầu tất yếu để bảo đảm mức sống tối thiểu của NLĐ. Tuy nhiên, để khoản tăng lương thực sự phát huy hiệu quả, cần đồng thời kiểm soát lạm phát, bình ổn giá cả và hỗ trợ DN nâng cao năng suất, qua đó tạo sự hài hòa lợi ích giữa các bên trong quan hệ lao động.
* Bà Châu Thị Ngọc Liên, Chủ tịch Công đoàn , Công ty TNHH Thái Sơn S.P (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM)
Nghiên cứu cơ chế tiền lương phù hợp hơn đối với các đô thị đặc biệt
Tình trạng “giá tăng nhanh hơn lương” xảy ra trong thời gian qua đã tác động đáng kể đến đời sống NLĐ. Vì vậy, công đoàn và ban giám đốc công ty đều ủng hộ việc điều chỉnh LTT. Trong năm 2026, công ty đã 2 lần điều chỉnh lương (vào đầu năm và từ ngày 1-7), với mức tăng từ 5%-10%.
Chỉ khi thu nhập được cải thiện, NLĐ mới bảo đảm cuộc sống và DN mới có thể giữ chân, thu hút nhân sự giỏi. NLĐ là vốn quý, là nền tảng cho sự phát triển bền vững của DN.
Thời gian qua, bên cạnh việc điều chỉnh tiền lương, công ty luôn chú trọng nâng cao đời sống NLĐ thông qua nhiều chính sách phúc lợi, như cải thiện chất lượng bữa ăn ca, thưởng theo hiệu quả công việc, tổ chức khám sức khỏe định kỳ, chăm lo NLĐ vào các dịp lễ, tết, hỗ trợ công nhân có hoàn cảnh khó khăn và tạo môi trường làm việc ổn định, an toàn.
Theo tôi, cần nghiên cứu cơ chế tiền lương phù hợp hơn đối với các đô thị đặc biệt như TPHCM và Hà Nội, bởi việc cùng áp dụng một mức LTT vùng I trong khi chi phí sinh hoạt giữa các địa phương có sự chênh lệch đáng kể đã làm giảm sức hút của thị trường lao động tại các siêu đô thị. Đây là một trong những nguyên nhân khiến DN gặp khó trong tuyển dụng và giữ chân NLĐ.
* Bà Trần Thị Kiều Oanh, Giám đốc Nhân sự Công ty CP Sài Gòn Food (KCN Vĩnh Lộc, TPHCM)
Việc điều chỉnh LTT cần có lộ trình phù hợp
Việc điều chỉnh LTT là cần thiết nhằm bảo đảm đời sống NLĐ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Tuy nhiên, mức điều chỉnh cần được tính toán hài hòa, phù hợp với khả năng của DN để vừa cải thiện thu nhập cho NLĐ, vừa duy trì sức cạnh tranh và phát triển sản xuất - kinh doanh. Hiện thu nhập bình quân của công nhân tại Công ty CP Sài Gòn Food đạt 13-15 triệu đồng/người/tháng, cao hơn nhiều so với mức LTT.
Dù vậy, DN vẫn gặp khó trong tuyển dụng khi thị trường lao động cạnh tranh gay gắt, còn NLĐ ngày càng quan tâm đến tổng thu nhập, phúc lợi, môi trường làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp chứ không chỉ quan tâm mức lương cơ bản. Vì vậy, việc điều chỉnh LTT cần có lộ trình phù hợp để DN chủ động cân đối chi phí, duy trì việc làm ổn định và tiếp tục đầu tư cho các chính sách phúc lợi.
Tiếp tục lộ trình cải cách tiền lương
Sau khi điều chỉnh tăng 8% lương cơ sở từ ngày 1-7-2026, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang trong giai đoạn tới.
Bộ Nội vụ sẽ xây dựng đề xuất nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 28-NQ/TW, làm cơ sở triển khai cải cách tiền lương phù hợp với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và tinh giản biên chế. Đồng thời, cơ quan này sẽ hoàn thiện chính sách tiền lương trong khu vực DN theo hướng hài hòa lợi ích giữa NLĐ và DN, gắn với nâng cao năng suất lao động.
Từ ngày 1-7-2026, mức lương cơ sở đã tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng, áp dụng đối với hơn 2 triệu cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và các đối tượng hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách nhà nước. Bộ Nội vụ khẳng định, việc nghiên cứu cải cách tiền lương sẽ được triển khai theo lộ trình, song hiện chưa công bố phương án cụ thể sau năm 2026.
