Sớm có “bản thiết kế chiến lược” cho tương lai
Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09, Thành ủy TPHCM đã kịp thời xây dựng và triển khai Chương trình hành động 21-CTrHĐ/TU về thực hiện Nghị quyết 09; đồng thời tập trung xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Thành phố cũng chủ động chuẩn bị và ban hành những văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền, không thụ động chờ nghị quyết, thông tư hướng dẫn từ Trung ương.
Cách làm này giúp rút ngắn thời gian hoàn thiện hệ thống văn bản dưới luật, tạo cơ sở để các cơ chế, chính sách sớm đi vào cuộc sống. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà thành phố đang triển khai là lập Quy hoạch tổng thể phát triển TPHCM, dự kiến thông qua vào cuối tháng 10-2026. Đây sẽ là “khung sườn” quan trọng để định hình không gian phát triển của TPHCM với tầm nhìn dài hạn.
Theo đồng chí Phan Văn Mãi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, việc lập Quy hoạch tổng thể TPHCM nên được tiếp cận với tư duy mới, tầm nhìn mới và khát vọng phát triển mới. Quy hoạch không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề phát triển trước mắt hay định hướng sử dụng không gian trong vài thập niên tới, mà nên trở thành bản thiết kế chiến lược cho tương lai của một “siêu đô thị toàn cầu”.
Thành phố nên xác lập rõ tầm nhìn 100 năm phát triển thành phố trở thành Trung tâm Tài chính quốc tế, Trung tâm đổi mới sáng tạo, Trung tâm logistics và kinh tế biển hàng đầu châu Á; là cửa ngõ kết nối Việt Nam với những mạng lưới kinh tế toàn cầu; là nơi hội tụ nhân tài, công nghệ và dòng vốn quốc tế; đồng thời là hình mẫu về phát triển xanh, phát triển thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu; là nơi dễ sống và đáng sống. Quy hoạch phải được thiết kế trên cơ sở phát huy hiệu quả lợi thế sông nước, cả hệ thống sông ngòi - kênh rạch và không gian biển. Xác định rõ hơn thế mạnh này, coi đây là “hạ tầng tự nhiên” làm nên “linh hồn của quy hoạch”. Từ đó, trong quy hoạch xác định đúng những vùng động lực ven sông, ven biển, gắn với giải pháp hiệu quả thích ứng biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sụt lún.
“Quy hoạch tổng thể TPHCM không chỉ xác định những không gian phát triển mới, mà cần tái cấu trúc đô thị trên cơ sở cơ cấu lại các khu chức năng gắn với phân bổ lại dân cư. Đồng thời, phải vừa đảm bảo tầm nhìn 100 năm, vừa có tính khả thi cao, không chỉ đẹp trên giấy, mà phải đẹp trong cuộc sống. Nghiên cứu, đề xuất mô hình quản trị, phương thức quản trị siêu đô thị toàn cầu, chiến lược huy động nguồn lực... như là một đảm bảo cho quá trình triển khai quy hoạch thành công. Để đảm bảo quy hoạch khả thi, ngay từ khâu lập quy hoạch, nên tập trung nghiên cứu kỹ các điều kiện như: mô hình quản trị, huy động nguồn lực, văn hóa, con người…”, đồng chí Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
Nhân lực từ cơ sở là rường cột
Nghị quyết 09 tạo cơ sở chính trị quan trọng để TPHCM tiếp tục cụ thể hóa xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt với nguyên tắc phân cấp, phân quyền triệt để, là tư duy đầu tư cấp chiến lược vào một trong những cực tăng trưởng có năng lực lan tỏa lớn nhất quốc gia. Khi quyền hạn được phân cấp, phân quyền mạnh hơn, từng cấp, từng ngành, từng người đứng đầu phải chịu trách nhiệm rõ hơn về kết quả thực thi. Đặc biệt, TPHCM được định hướng chủ động hơn trong quản lý biên chế, sử dụng nhân lực, thu hút chuyên gia và xây dựng cơ chế đãi ngộ phù hợp. Đây là là điều kiện để TPHCM bố trí nguồn lực con người tương xứng với yêu cầu quản trị đô thị đặc biệt.
Hiện nay, sau thời gian vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều phường, xã, đặc khu tại TPHCM ghi nhận những chuyển biến tích cực trong điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân. Việc giảm tầng nấc trung gian giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy. Theo bà Lê Thị Ngọc Dung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Tân Tạo, công tác điều hành ngày càng linh hoạt, sát thực tiễn hơn, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành.
Trước đòi hỏi của bối cảnh phát triển mới, theo Chủ tịch UBND phường Phước Thắng Nguyễn Việt Dũng, cán bộ cấp phường, xã phải nắm toàn bộ quy trình xử lý hồ sơ thay vì chỉ phụ trách từng phần việc như trước, qua đó tăng tính chủ động và trách nhiệm. Trong khi đó, lãnh đạo phường Xuân Hòa nhìn nhận khối lượng công việc gia tăng, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm các lĩnh vực chuyên môn phức tạp, liên ngành, trong khi hệ thống văn bản, quy trình nghiệp vụ thường xuyên được cập nhật. Thực tiễn cho thấy thể chế tốt cần có đội ngũ thực thi đủ năng lực, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm. Vì vậy, cùng với phân cấp, phân quyền, TPHCM tiếp tục rà soát, bố trí cán bộ theo nguyên tắc “đúng người, đúng việc”, phát huy hiệu quả đội ngũ có chuyên môn sâu để bộ máy cơ sở vận hành thông suốt, hiệu quả.
TS Trần Thị Hà Vân, Trưởng Khoa Xây dựng Đảng, Học viện Cán bộ TPHCM, nhận định, thành phố rất cần một cơ chế công vụ, nhân sự đặc thù. Nếu áp dụng cơ chế “cào bằng” với mặt bằng chung, sẽ khó tạo động lực phát triển, thậm chí có thể trở thành lực cản. Quy mô dân số đông, số lượng doanh nghiệp và giao dịch kinh tế lớn khiến TPHCM phải xử lý hàng loạt vấn đề đặc thù về giao thông, quy hoạch đô thị, chuyển đổi số, tài chính công, môi trường, an sinh xã hội. Do vậy, cơ chế công vụ và chính sách cán bộ cũng phải tương xứng với yêu cầu quản trị một đô thị đặc biệt.
Thành phố tiếp tục rà soát, đánh giá lại đội ngũ; kịp thời thay thế những trường hợp yếu kém; sắp xếp, phân công công việc phù hợp với năng lực, chuyên môn và sở trường của từng người. Cùng với đó, TPHCM cần chính sách đủ sức cạnh tranh để thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài trong và ngoài nước, nhất là trong những lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao như kinh tế số, AI, tài chính quốc tế, nghiên cứu và phát triển. Đây là nguồn lực then chốt để thành phố giữ vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng và trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước...
Ông Lê Minh Đức, Phó trưởng Ban Pháp chế HĐND TPHCM, nhấn mạnh, thẩm quyền càng lớn, giám sát càng phải sát sao; nguyên tắc cốt lõi là lấy sự hài lòng, cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân làm thước đo hiệu quả lãnh đạo, quản lý và ban hành chính sách. Điều này giúp phát hiện kịp thời những điểm nghẽn hành chính hoặc tình trạng né tránh, e ngại trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ. Đề cao vai trò của người đứng đầu, bảo đảm nguyên tắc phân quyền gắn liền với rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.
- TS HOÀNG VĂN TÚ, Học viện Cán bộ TPHCM:
Nghị quyết 09 cho phép TPHCM chủ động hơn về biên chế, cơ chế bảo vệ, đãi ngộ và thu hút nhân tài là một bước đột phá rất quan trọng về tư duy phát triển và quản trị đô thị hiện đại. Đây không chỉ là chính sách cán bộ đơn thuần mà thực chất là cơ chế giải phóng nguồn lực con người, yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và sức bật phát triển của thành phố trong kỷ nguyên mới.
- Ông ĐỖ CHÍ KHỞI, Chủ tịch UBND xã Kim Long (TPHCM):
Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện gắn với trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số. TPHCM nên tiếp tục mở rộng quyền chủ động cho cơ sở trong tuyển dụng, bố trí và sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
- Bà NGUYỄN THỊ THU HƯỜNG, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hòa Hưng (TPHCM):
Nếu được trao cho cơ sở quyền tự chủ trọn gói từ tài chính, nhân sự đến chính sách thì cán bộ phường, xã dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước dân. Điều này nhằm giải quyết triệt để các rào cản thể chế, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển.
