Trường hợp nào khởi tố vụ án hình sự?

Về nguyên tắc, việc khởi tố vụ án hình sự là quyền và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc phòng chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự xã hội. Các cá nhân không thể can thiệp và ngăn cản quá trình này. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, vụ án hình sự chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất. Những trường hợp đặc biệt này, người bị hại có vai trò tiên quyết trong việc có khởi tố vụ án hình sự hay không.

Việc xử lý tội phạm trước tiên là nhằm mục đích bảo vệ lợi ích nhà nước, bảo vệ trật tự xã hội, bên cạnh đó cũng là bảo vệ quyền lợi của người bị hại. Vì thế trong quá trình tố tụng vụ án hình sự, khác với một vụ án dân sự sẽ đình chỉ vụ án khi người khởi kiện rút đơn khởi kiện, thì vụ án hình sự vẫn được tiếp tục, ngay cả khi người bị hại không yêu cầu hoặc đã rút yêu cầu, bởi dù người bị hại không yêu cầu bảo vệ quyền lợi, thì việc đưa vụ án ra xét xử vẫn là cần thiết để duy trì trật tự xã hội, đảm báo tính răn đe của pháp luật.

Tuy nhiên, với các hành vi phạm tội gây thiệt hại đến xã hội và có ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại, được liệt kê tại Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự, như cố ý gây thương tích, hiếp dâm…, có khi việc khởi tố vụ án có thể gây ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, nhân phẩm cho người bị hại, trong khi lợi ích xã hội đạt được không lớn. Do đó, các quy định pháp luật cho phép trong trường hợp này, người bị hại có quyền lựa chọn sẽ khởi tố người phạm tội hay không, nhằm tránh việc gây thêm thiệt hại không đáng có, cũng như tạo cơ hội để người phạm tội khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra, từ đó vẫn đạt được hiệu quả răn đe và phòng chống tội phạm. Như vậy, đối với những hành vi phạm tội được liệt kê tại Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự, thì vụ án hình sự chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại. Nếu như yêu cầu này được rút trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm, thì vụ án phải được đình chỉ. Khi đã rút yêu cầu, người bị hại không có quyền yêu cầu lại. Tuy nhiên, nếu có căn cứ cho rằng việc rút yêu cầu là trái với ý muốn của người bị hại, do bị ép buộc, cưỡng bức, các cơ quan thẩm quyền vẫn có thể tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

Luật sư NGUYỄN TRUNG TRỰC
(Văn phòng Luật sư PHAN LAW VIETNAM)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công tác gỡ bỏ rào chắn và tái lập mặt đường Lê Lợi sẽ hoàn thành trước ngày 30-4, phục vụ người dân nghỉ lễ

Đảm bảo mỹ quan khi tái lập mặt đường Lê Lợi

Công tác tháo dỡ rào chắn, tái lập mặt đường Lê Lợi (quận 1, TPHCM) đang gấp rút hoàn thành theo chỉ đạo của UBND TPHCM. Đa số người dân sinh sống và kinh doanh trên tuyến phố này đang mong từng ngày cuộc sống sinh hoạt, buôn bán trở lại bình thường. Tuy nhiên, việc tái lập cần đảm bảo mỹ quan đô thị, hướng tới mở rộng tuyến phố đi bộ.

Bạn đọc viết

Ép mua bảo hiểm khi vay vốn là bất hợp lý

Gần đây, nhiều người dân phản ánh khi đi vay vốn ngân hàng thường bị ép mua đủ loại bảo hiểm, thậm chí là các gói bảo hiểm nhân thọ. Nếu không mua thì không được giải ngân nên nhiều người buộc phải mua để nhanh có vốn làm ăn, giải quyết công việc của mình.

Cơ quan trả lời

Phản hồi từ bài viết Sốt đất theo dự án ảo trên Báo SGGP: Đã xác định nhóm người tạo kịch bản, thổi giá

Báo SGGP số ra ngày 21-3-2021 có bài Sốt đất theo dự án ảo, phản ánh tình trạng nhiều người kinh doanh bất động sản tung  tin đồn sẽ xây dựng sân bay Lai Hưng tại huyện Bàu Bàng (tỉnh Bình Dương) khiến giá đất quanh khu vực này được thổi lên chót vót, có thời điểm tăng gấp 4 lần sau khi sang nhượng. 

Từ thư bạn đọc

Phường “làm ngơ” cho xây dựng nhà trái phép?

Trong đơn gửi đến Báo SGGP, bà Châu Thị Mỹ Chi (phường Tân Thuận Đông, quận 7, TPHCM) trình bày: Năm 2011, tại phiên tòa sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận 7 và phiên phúc thẩm Tòa án nhân dân TPHCM đã ban hành bản án số 1485/2011/DS-PT bác đơn kháng cáo của bà N.T.C; y án sơ thẩm công nhận quyền sở hữu của bà Châu Thị Mỹ Chi đối với phần đất có diện tích 308,8 m2, thửa 283, tờ bản đồ số 5 ở xã Tân Thuận Đông, huyện Nhà Bè (nay là phường Tân Thuận Đông, quận 7).

Ý kiến

“Chặt chém” giá trông giữ xe

Mặc dù TPHCM đã có quy định cụ thể về mức phí trông giữ xe ô tô, xe gắn máy trên địa bàn, thế nhưng nhiều bãi giữ xe vẫn ngang nhiên thu tiền cao hơn so với quy định. Thực trạng này diễn ra nhiều năm nay và công khai nhưng các cơ quan chức năng vẫn chưa có cách giải quyết triệt để.