Một trong những điểm mới của Nghị định 281 là thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã tăng từ 5 triệu đồng lên 250 triệu đồng.
Theo luật sư Lê Văn Hoan, Đoàn Luật sư TPHCM, thẩm quyền xử phạt của cấp xã trước đây tối đa là 5 triệu đồng. Trong khi hầu hết các vi phạm pháp luật đất đai (lấn chiếm, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất...) với giá trị tài sản và quy mô lớn đều có khung tiền phạt vượt quá 5 triệu đồng. Nếu không nâng hạn mức xử phạt cho cấp xã, hàng loạt vụ việc vi phạm khi phát hiện sẽ phải lập hồ sơ chuyển trực tiếp lên UBND cấp tỉnh. Điều này gây quá tải nghiêm trọng cho bộ máy cấp tỉnh và kéo dài thời gian xử lý vi phạm ở cơ sở.
Vì vậy, Luật sư Hoan cho rằng việc giao thẩm quyền xử phạt tiền đến 250 triệu đồng cho Chủ tịch UBND cấp xã giúp chính quyền cơ sở đủ sức mạnh, thẩm quyền răn đe, ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm phát sinh ngay từ ban đầu; tránh tình trạng đối tượng vi phạm lợi dụng thời gian luân chuyển hồ sơ để hoàn thành công trình trái phép hoặc hợp thức hóa hành vi. Đồng thời, khi tăng thẩm quyền xử phạt cho chủ tịch cấp xã cũng giúp cấp xã đủ cơ sở pháp lý và công cụ cưỡng chế (buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp...), bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai khi trực tiếp quản lý người dân và địa bàn.
Ngoài ra, việc này còn loại bỏ khâu trung gian giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tránh tình trạng quá hạn ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời tối ưu hóa nguồn lực cho bộ máy quản lý nhà nước sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính.
"Hiện nay cấp xã được giao xử lý gần như tất cả các lĩnh vực chứ không chỉ có đất đai. Do vậy việc tăng thẩm quyền, tăng mức xử phạt không đơn thuần là tăng về giá trị mà nó còn đồng bộ với hệ thống pháp luật áp dụng cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc tăng thẩm quyền xử phạt lần này được xem là bước đột phá lớn trong quản lý nhà nước tại cơ sở”, Luật sư Hoan chia sẻ thêm.
