Xếp hạng đại học: Thực lực hai đại học của ta tới đâu?

SGGP
Sự kiện hai Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG HN) và ĐHQG TPHCM lần đầu tiên được có tên trong bảng xếp hạng từ tốp 800 đến tốp 1.000 của Tổ chức Giáo dục Quacquareli Symonds (QS) của Anh quốc đang thu hút nhiều sự quan tâm của dư luận.

Tin liên quan

Chúng ta lấy làm vinh dự vì đây là niềm mong ước của ngành giáo dục nói chung và giáo dục ĐH nói riêng. Song chúng ta đừng tự mãn mà hãy bình tĩnh, hãy nghĩ mình đang ở đâu và có thật sự xứng đáng với vị trí đó hay không?   
Bất ngờ 
Theo Bảng xếp hạng ĐH thế giới năm 2019 (The QS World University Rankings 2019, gọi tắt là QS World) cho 1.011 ĐH hàng đầu thế giới, ĐHQG TPHCM xếp hạng trong nhóm 701-750 và ĐHQG HN xếp hạng trong nhóm 801-1.000. Trong đó, ĐHQG TPHCM được xếp vào tốp 69% ĐH hàng đầu có tên trong QS World 2019, và thuộc nhóm 4% ĐH học hàng đầu thế giới trên tổng số 23.000 ĐH. 
QS World 2019 đánh giá và xếp hạng các đại học theo 6 tiêu chí, bao gồm: danh tiếng học thuật (chiếm 40% tổng điểm), danh tiếng với nhà tuyển dụng (10%), tỷ lệ giảng viên/sinh viên (20%), tỷ lệ trích dẫn bài báo/giảng viên (20%), số lượng giảng viên quốc tế (5%), và số lượng sinh viên quốc tế (5%).
Để có cơ sở dữ liệu khách quan cho việc đánh giá, QS World 2019 đã phân tích hơn 97 triệu trích dẫn từ 14 triệu bài báo trên hệ thống Scopus; tiếp nhận phản hồi từ 1,2 triệu học giả và 200.000 doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu để xác định các trường ĐH xuất sắc nhất về đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng.
Với vị trí trên, chúng ta thử tìm hiểu thực lực của 2 ĐHQG mạnh đến cỡ nào về các tiêu chí: công bố khoa học (chỉ tính bài báo ISI vì uy tín hơn Scopus), chỉ số trích dẫn, số lượng sinh viên, giảng viên để so sánh với những trường ĐH khác theo số liệu của QS World trong giai đoạn từ 2012 - 2017. Kết quả truy xuất năng lực công bố quốc tế (chỉ tính các bài ISI) và trích dẫn khiến chúng tôi rất bất ngờ. 
Xếp hạng đại học: Thực lực hai đại học của ta tới đâu?   ảnh 1 Năng lực công bố quốc tế của hai ĐH quốc gia còn rất hạn chế so với tiềm lực hiện có
Thứ nhất, ĐHQG TPHCM có quy mô hơn 57.000 sinh viên, đội ngũ giảng viên gần 5.000 nhưng chỉ có 1.086 bài ISI và tổng trích dẫn trong giai đoạn này là 5.371 (được xếp hạng trong nhóm từ 701-750).
Trong khi đó, ĐH Edith Cowan (Úc) có 17.073 sinh viên, giảng viên 685 người nhưng lại có đến 3.729 bài ISI và tổng trích dẫn là 28.378 và chỉ được xếp hạng trong nhóm từ 751-800.
Tiếp đến là ĐH bang Kansas của Mỹ, có 21.333 sinh viên, 1.399 giảng viên nhưng từ năm 2013-2017 có 8.861 bài ISI và tổng trích dẫn là 66.210 nhưng chỉ được QS World xếp họ trong nhóm từ 751-800.
Cần nói thêm là nếu lấy từ năm 2012 thì họ có tới 10.414 bài ISI và không thể thống kê trích dẫn được (vì số bài vượt 10.000 bài). Và chúng ta cũng thấy, dù giảm một năm nhưng số trích dẫn của ĐH này cũng kinh khủng so với ĐHQG TPHCM. 
Thứ hai, xét ở vị trí ĐHQG HN, giai đoạn 2012-2017 có 1.499 bài ISI và tổng trích dẫn trong giai đoạn này là 6.047. Cả về lượng và chất đều hơn ĐHQG TPHCM nhưng QS World lại xếp hạng ở nhóm từ 801 - 1.000. Xếp cùng nhóm hạng với ĐHQG HN nhưng Trường ĐH Mississippi (Mỹ) lại có những chỉ số rất xuất sắc: Chỉ thống kê từ năm 2014-2017 họ công bố đến 8.200 bài ISI và số trích dẫn khủng lên đến 56.397, 21.226 sinh viên và 1.914 giảng viên
Năng lực nghiên cứu, công bố quá thấp  
Nhìn vào phân tích ở trên về những trường đồng hạng và thậm chí xếp dưới ĐHQG TPHCM và ĐHQG HN chúng ta đã thấy được các trường ít sinh viên hơn, ít giảng viên hơn nhưng rõ ràng năng lực nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế của họ bỏ xa chúng ta.
Tính về lượng (số bài báo ISI) và chất (số trích dẫn) họ đều vượt xa, rất xa. Điều này đã cho thấy chúng ta đừng quá ảo tưởng với vị trí hiện có. Và chúng ta cũng không khỏi nghi ngờ về cách đánh giá cũng như các tiêu chí để cân đo, đong đếm “hơi bị mâu thuẫn” của QS World 2019. 
Như vậy, liệu cái mà chúng ta nhận xét “trên cơ sở phương pháp luận, các thang đo được thiết kế khoa học và các nguồn dữ liệu tin cậy, 1.011 trường ĐH và viện nghiên cứu đến từ 85 quốc gia và vùng lãnh thổ đã được vinh danh trong bảng xếp hạng QS World 2019, trong đó, có 60 trường ĐH lần đầu tiên góp mặt trong bảng xếp hạng lần này” có thật sự thuyết phục được giới học thuật hay không? 
Mới đây, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã thông tin trước Quốc hội: “Trong hơn 3 năm vừa qua (1-2015 đến 5-2018), công bố quốc tế (chỉ tính các bài báo ISI) của Việt Nam tăng rõ rệt. Kết quả này nhờ có sự quan tâm đặc biệt đối với công bố khoa học theo chuẩn ISI. Nhiều ĐH đã có nhiều chính sách thúc đẩy và khuyến khích công bố ISI. Đây là một tín hiệu rất đáng mừng cho tương lai của đất nước, bởi lẽ khoa học công nghệ quyết định mọi khía cạnh phát triển của một quốc gia.
Trong đó, có 10 cơ cở dẫn đầu về công bố khoa học quốc tế gồm: Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam: 2.396 bài; Trường ĐH Tôn Đức Thắng: 1.546 bài; ĐH Quốc gia TPHCM: 1.373 bài; ĐH Quốc gia Hà Nội: 1.234 bài; ĐH Bách khoa Hà Nội: 1.075 bài; Trường ĐH học Duy Tân: 778 bài; Trường ĐH Sư phạm Hà Nội: 407 bài; Trường ĐH Cần Thơ: 394 bài; ĐH Huế: 321 bài; Trường ĐH Kỹ thuật Lê Quý Đôn: 250 bài”.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng nhấn mạnh năng lực nghiên cứu và công bố quốc tế (chỉ tính bài báo đăng trên Scopus) của giảng viên ĐH của Việt Nam quá thấp. Tỷ lệ trung bình một giảng viên ĐH của châu Á công bố 4,5 bài/năm trong khi giảng viên Việt Nam chỉ có 0,14 bài/năm.
Thực tế cho thấy, xếp hạng ĐH là để biết mình biết ta, nhưng chúng ta cũng đừng bất chấp để có được thứ hạng mà “hữu danh vô thực”. Chúng ta được xếp hạng mà hai tiêu chí được xem là linh hồn của trường ĐH là thành tựu khoa học (công bố quốc tế, bài báo ISI), số trích dẫn, bằng sáng chế quốc tế đều thua xa các đối thủ ở dưới hoặc đồng hạng, thậm chí thua xa rất nhiều ĐH khác không tham gia xếp hạng liệu có thuyết phục? 

THANH HÙNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Quận Bình Tân: Tập trung phát triển trường lớp đáp ứng nhu cầu

Quận Bình Tân: Tập trung phát triển trường lớp đáp ứng nhu cầu

Quận ủy quận Bình Tân (TPHCM) vừa ban hành Đề án thực hiện quy hoạch và đầu tư trường học trên địa bàn quận giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn đến năm 2030, nhằm cụ thể hóa nội dung của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ quận lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020-2025. 

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Căng thẳng tuyển sinh đầu cấp

Năm học 2021-2022 là năm đầu tiên thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông (CT GDPT) 2018 ở bậc THCS, đồng thời là năm thứ 2 triển khai ở bậc tiểu học với yêu cầu dạy học 2 buổi/ngày cho học sinh. Hiện nay, các quận, huyện đang triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo đủ chỗ học cho học sinh.     

Giáo dục hội nhập

Khai trương Trung tâm Giáo dục Troia ở quận Tân Bình

Troia không chỉ đào tạo ngoại ngữ như các trung tâm thông thường mà đào tạo gắn với định hướng nghề nghiệp cụ thể cho từng nhóm đối tượng khác nhau như du học, định cư hay để đi lao động ở nước ngoài.

Văn hay chữ tốt

Trao giải “Văn hay chữ tốt” và “Lớn lên cùng sách”

Hội thi “Văn hay chữ tốt” cấp thành phố lần thứ 21 được tổ chức vào ngày 7-1 và hội thi “Lớn lên cùng sách” lần thứ 6 được tổ chức vào ngày 8-1 vừa qua đã khép lại thành công tại Lễ tổng kết trao giải sáng nay 15-1 tại TPHCM.

Giải thưởng võ trường toản

Giải thưởng Võ Trường Toản 2020: Những cống hiến trong sự nghiệp “trồng người”

Ghi nhận 4 trong số 50 gương nhà giáo là cán bộ, giáo viên được trao giải thưởng Võ Trường Toản 2020, chúng tôi nhận thấy các thầy cô là những giáo viên nhiệt huyết, say mê với nghề, có nhiều đóng góp trong công tác giáo dục, lan tỏa các sáng kiến hay về đổi mới phương pháp quản lý và tổ chức giảng dạy, được đồng nghiệp tin yêu, phụ huynh và học sinh kính trọng.

Học bổng nguyễn văn hưởng

Mong ước của người truyền lửa

Buổi sáng cuối tuần, các bác sĩ trẻ, sinh viên ngành y dược từng được nhận học bổng Nguyễn Văn Hưởng đã hẹn nhau đến thăm gia đình bác sĩ Tạ Trung Quấc, mạnh thường quân ủng hộ tài chính giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vượt khó vươn lên trong học tập, thực hiện ước mơ khoác áo blouse trắng, trong hơn 10 năm qua. 

Giải thưởng tôn đức thắng

Hun đúc ngọn lửa sáng tạo

“Nếu không có bà Bé Ba, chắc giờ này chúng tôi đã bỏ cuộc và phá sản”, ông Phạm Thành Lộc, Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thanh Bình, bộc bạch trong lúc dẫn chúng tôi đi thăm những mô hình trồng khí canh đầy ắp rau xanh ở huyện Củ Chi, TPHCM. 

Diễn đàn Chống bệnh thành tích trong giáo dục