Mục tiêu cấp bách của ngành điện lực hiện nay là phải hoàn thành tất cả dự án đầu tư theo Quy hoạch điện phát triển điện lực giai đoạn 2006- 2010 có tính đến 2020 (Quy hoạch điện VI). Tuy nhiên, trong thời gian qua, các dự án do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư triển khai chậm, không đáp ứng tiến độ.
Vì vậy, tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ về vốn cho các dự án điện với lãnh đạo các bộ ngành, Ngân hàng cổ phân Ngoại thương Việt Nam và EVN mới đây, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã yêu cầu EVN phải nghiêm túc kiểm điểm rút kinh nghiệm về vấn đề này, đồng thời phải xác định trách nhiệm là đơn vị nòng cốt trong việc đảm bảo điện cho phát triển kinh tế - xã hội. Bộ Công thương phải tăng cường đôn đốc các chủ đầu tư và nhà thầu không nghiêm túc thực hiện dự án đã cam kết.
Thủ tướng cũng cho rằng, cơ chế hoạt động của ngành điện cần được tiếp tục nghiên cứu, cải cách theo hướng: cơ cấu lại tổ chức quản lý; xây dựng thị trường điện lực cạnh tranh đồng thời với việc giảm dần vai trò độc quyền của EVN trong các khâu phát điện, phân phối điện, kinh doanh điện; xây dựng giá điện theo thị trường, trong đó Nhà nước hỗ trợ cho người nghèo và các đối tượng chính sách xã hội khác, huy động nguồn vốn đầu tư từ mọi thành phần kinh tế, trong đó nguồn vốn nhà nước (từ EVN, Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Than Khoáng sản và các tập đoàn, tổng công ty nhà nước khác) giữ vai trò chi phối.
Thủ tướng giao Bộ Công thương chủ trì xây dựng Đề án cải tiến tổ chức theo hướng này trình Chính phủ trong quý 4 năm nay. Bộ Công thương chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc nghiên cứu xây dựng Quy hoạch điện lực lần thứ VII vào đầu năm 2009.
Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án điện hiện nay, Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ KH-ĐT khẩn trương thành lập Tổ công tác liên ngành để rà soát lại nhu cầu vốn của các dự án do EVN làm chủ đầu tư. EVN cần tập trung đủ vốn cho các dự án đang dở dang để hoàn thành dứt điểm; đúng tiến độ; xử lý vốn và hoàn thành các thủ tục cần thiết để đảm bảo thi công sớm các dự án có trong kế hoạch nhưng chưa khởi công.
Về cơ chế hoạt động của ngành điện, Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Công thương khẩn trương thực hiện kết luận của Thủ tướng về việc triển khai xây dựng thị trường phát điện cạnh tranh và biểu giá bán lẻ điện. Theo đó trong quý 4 năm nay, phải trình Chính phủ Đề án tách khâu phát điện với khâu truyền tải - phân phối - kinh doanh điện. Các nhà máy điện sẽ được nhóm lại thành một số công ty phát điện dưới hình thức công ty TNHH một thành viên hoặc công ty cổ phần.
Cũng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, cần tiếp tục cải cách cơ chế hoạt động của ngành điện. Cụ thể, về cơ cấu và phương thức huy động vốn đầu tư: Nhà nước (EVN, các tập đoàn nhà nước và TCT nhà nước) giữ tỷ lệ vốn chi phối; khuyến khích, huy động các thành phần kinh tế tham gia để sớm hình thành thị trường cạnh tranh về điện.
Việc huy động vốn được thực hiện thông qua đấu thầu cạnh tranh. Trường hợp giao thầu phải được sự đồng ý của Thủ tướng. EVN sẽ tiếp tục làm chủ đầu tư các nhà máy điện đã được giao theo Quy hoạch điện VI. Hiện tại có 13 dự án nguồn điện mà EVN đề nghị giao cho chủ đầu tư khác, Thủ tướng giao Bộ Công thương đề xuất báo cáo Chính phủ trong tháng 9-2008.
Về cơ chế giá điện, theo Thủ tướng, giá điện phải tính đúng, tính đủ theo cơ chế thị trường, không bao cấp, giảm bù chéo, đảm bảo cạnh tranh. Nhà nước quyết định giá mua, bán điện theo hướng giá mua điện bảo đảm có lãi cho nhà sản xuất, Nhà nước hỗ trợ cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác.
Theo lộ trình hình thành thị trường điện lực cạnh tranh, trước mắt chưa tiến hành cổ phần hóa thêm các công ty điện lực. Bộ Công thương, EVN chỉ đạo các công ty điện lực phải đẩy mạnh công tác cải cách, nhất là nâng cao hiệu quả công tác kinh doanh và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng và tiếp tục thực hiện công tác điện khí hóa nông thôn.
LÂM NGUYÊN
