Thuở ấy xứ Đoài chạm tới cảm xúc bởi những điều giản dị

SGGP
Một thời gian dài im ắng sau chương trình Tứ phủ gây tiếng vang, đạo diễn Việt Tú một lần nữa xuất hiện ngoạn mục với Thuở ấy xứ Đoài - chương trình nghệ thuật thực cảnh đầu tiên ở Việt Nam.
Khán giả không chỉ bị cuốn hút bởi thực cảnh nên thơ với lũy tre, bến nước, sân đình của làng quê Bắc bộ mà còn bị cuốn theo những lát cắt trong trẻo, bình yên của người dân quê hiền lành, chất phác. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với đạo diễn Việt Tú.
* PHÓNG VIÊN: Lấy cảm hứng từ các tích trò rối nước dân gian, Thuở ấy xứ Đoài được ví như một câu chuyện cổ tích về cuộc sống sinh hoạt ở làng quê Bắc bộ từ ngàn năm trước? 
- ĐẠO DIỄN VIỆT TÚ: Đúng vậy. Ngày đầu tiên tới đây, toàn bộ khu vực sân khấu bấy giờ là một bãi hoang với hố đất sâu hoắm. Để có được sân khấu với 2.000 chỗ ngồi và sàn diễn 3.000m2 mặt nước, cùng rặng tre xanh rì, bến nước, sân đình  là điều không dễ dàng.
Ý tưởng đầu tiên đến với tôi chính nhờ vùng đất đặc biệt này, nơi đây được coi là quê tổ của nghề rối nước. Cảm hứng đến với show diễn của tôi cũng bắt nguồn từ chính nghệ thuật truyền thống này. Song phải nhiều ngày sau đó, khi được gặp và trò chuyện với nghệ sĩ Chu Lượng, “chiếc chìa khóa” đưa tới những mắt xích cho câu chuyện mới được tìm thấy. Đó chính là việc mượn hồn rối nước để kể câu chuyện về cuộc sống con người, mượn những người nông dân để kể lại câu chuyện lịch sử về vùng đất Tổ của nghề rối nước, thông qua vở diễn thực cảnh lần đầu tiên tại Việt Nam.
Thuở ấy xứ Đoài chạm tới cảm xúc bởi những điều giản dị ảnh 1 Một cảnh trong Thuở ấy xứ Đoài
Khán giả bước vào cuộc rong chơi đúng nghĩa về thôn quê, để hòa mình vào cuộc sống thanh bình của những người dân nơi đây qua các sinh hoạt đời thường. Trẻ con thì bơi, người lớn thì chăn vịt, cày cấy, đánh cá, kèm theo đó là một đời sống tinh thần vô cùng phong phú. Từ khi có ý tưởng tới lúc vở diễn thành hình hài, chúng tôi và hơn 140 nghệ sĩ xuất thân từ chính những nông dân bản xứ đã phải lao động không ngừng nghỉ suốt 12 tháng.
* Thử thách lớn nhất anh phải đối mặt trong tác phẩm này là gì?
- Lên được ý tưởng kịch bản đã khó nhưng thử thách lớn hơn cả là làm sao đưa được những nông dân thuần chất ấy đến với nghệ thuật. Khó khăn nhất là vận động các cụ lớn tuổi tham gia chương trình. Phải trao đổi, chăm sóc, vận động… 140 người cho 140 cảnh đời. Khi chúng tôi tập được nửa chặng đường thì có tới 40% “nghệ sĩ nông dân” bỏ cuộc, với đủ lý do.
Mỗi lần như thế, chúng tôi lại bắt đầu công việc tìm kiếm và bắt đầu lại từ số 0. Chúng tôi và ê kíp của mình phải thuê nhà ở khu Chùa Thầy để dành thời gian hiểu cũng như động viên những người nông dân. 
* Lấy ý tưởng từ nghệ thuật dân gian thì Thuở ấy xứ Đoài không phải là chương trình đầu tiên, song đây là show diễn thực cảnh đầu tiên, việc này không đơn giản?
- Bản thân tôi đã được chiêm nghiệm và thỉnh giáo một người đã tham gia sản xuất các show diễn thực cảnh của đạo diễn Trương Nghệ Mưu khi ông ấy sang Việt Nam.
Chính nhà sản xuất ấy đã giúp tôi hoàn thiện rất nhiều trong chương trình đầu tiên của mình. Điều tôi học hỏi được ở những người thầy lớn đó là: “Hãy đãi khách bằng thứ mình có, chứ đừng nhọc lòng tìm thứ mà người ta cũng có”.
Tâm lý của người Việt hay cố tìm những cái mà người khác có. Điều đó không sai, nhưng nó không đúng với đối tượng khán giả, không chạm tới cảm xúc. Rõ ràng, nhằm tới khán giả toàn cầu thì lại phải sử dụng ngôn ngữ địa phương. Lấy ngôn ngữ địa phương làm căn cốt nhưng vẫn phải thỏa mãn tính ngôn ngữ toàn cầu. 
* Không chỉ gây ấn tượng với những hoạt cảnh đồng quê chân chất, khán giả còn đắm chìm trong những âm thanh chân thực như chính cuộc sống bình dị ở nơi đây…
- Show này âm nhạc quyện vào nhau, nhưng thực ra đó là hai dòng nhạc riêng biệt, một là world music, một là thuần dân tộc. Để có được những âm thanh trung thực từ cuộc sống với tiếng gà, vịt gặp đàn, tiếng côn trùng ra rả những đêm hè… cả nhóm đã bỏ biết bao công sức thực địa. Nhiều đêm cả ê kíp say sưa rúc trong bờ ruộng để thu tiếng côn trùng, bỗng một người chạy xe máy đến bấm còi inh ỏi. Chúng tôi đành thu lại từ đầu. Cứ như vậy ròng rã, bền bỉ thực hiện từng chút, từng chút một. 
* Là một trong những nghệ sĩ tiên phong trong việc đưa nghệ thuật đương đại vào trong các show diễn sân khấu giải trí và giờ đây anh lại tiếp tục khởi đầu cho một loại hình nghệ thuật trình diễn ở Việt Nam còn rất mới mẻ. Kế hoạch sắp tới của anh là gì?
- Hy vọng đây là hướng đi của tôi trong nhiều năm tới chứ không chỉ dừng lại ở chương trình này. Văn hóa Việt Nam rất đẹp và tôi ao ước đến ngày nào đó, có khách nước ngoài đến Việt Nam với mong muốn được thưởng thức show của mình, đó mới thực sự thành công. Với tôi, Thuở ấy xứ Đoài chỉ là sự khởi đầu.

MAI AN (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Điện ảnh

Phim Thạch Thảo: Trong trẻo nhưng vụng về

Là câu chuyện thanh xuân, vườn trường, lấy bối cảnh tại phố núi Kon Tum và đề cập đến vấn đề nhức nhối của xã hội. Thạch Thảo có màu sắc tươi sáng, trong trẻo nhưng điểm yếu về kịch bản đã khiến bộ phim không thể đột phá.   

Âm nhạc

Đêm hòa nhạc Việt Nam - Hà Lan

Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Hà Lan sẽ tổ chức đêm hòa nhạc đặc biệt với những tác phẩm dành cho kèn clarinet và bản giao hưởng hay nhất của Brahms vào tối 18-11 tại Nhà hát thành phố.

Sân khấu

Tứ đại mỹ nhân

Tứ đại mỹ nhân là vở kịch mới của sân khấu Idecaf. Đây là vở diễn vạch trần bộ mặt thật đầy tăm tối của showbiz, nơi mà những giấc mơ nổi danh hão huyền và hoang tưởng bị trả giá bởi một “đàn kền kền” luôn rình mò. 

Sách và cuộc sống

Ra mắt tác phẩm kinh điển khởi xướng phong trào bảo vệ môi trường

Mùa xuân vắng lặng của tác giả Rachel Carson được đăng nhiều kỳ trên tạp chí New Yorker trước khi xuất bản thành sách vào tháng 9 năm 1962. Ngay từ lúc ra đời, cuốn sách đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ trong xã hội Mỹ, như một hồi chuông cảnh tỉnh về môi trường. Từ đó đến nay, cuốn sách đã bán hơn hai triệu bản.

Sáng tác

Cây gạo sân trường

Trường sinh ra, cây gạo có rồi
Hoa gạo đỏ như một thời máu lửa
Những năm chiến tranh, tan hoang nhà cửa
Cây gạo như nhân chứng thời gian.

Mỹ thuật

Những góc nhìn về tranh Hàng Trống

Trong hai ngày 10 và 11-11, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory, quận 2, ông Lê Đình Nghiên - nghệ nhân duy nhất còn lại của dòng tranh dân gian Hàng Trống, sẽ có buổi trò chuyện cùng nhà sưu tập Thanh Uy và nhà nghiên cứu Trịnh Thu Trang về “Cảm hứng từ nghệ thuật dân gian: Những góc nhìn tranh Hàng Trống”.