Hội thảo “Nâng cao năng lực và chủ động tài chính, đáp ứng chất lượng dịch vụ cung cấp nước sạch của doanh nghiệp cấp nước TPHCM” do Sở Giao thông Công chính TPHCM và Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) đồng tổ chức đã diễn ra vào ngày 24-7 tại TPHCM. Theo Sawaco, nội dung của hội thảo nhằm “khẳng định quan điểm tính đúng, tính đủ giá nước sạch”. Tập trung vào nội dung này, hầu hết các tham luận đều cho rằng phải... tăng giá nước sinh hoạt.
Tăng giá, chất lượng nước sẽ tăng?
Người dân ở Nhà Bè vẫn phải mua nước sinh hoạt từ các xe bồn. Ảnh: THÙY VY
“Có một nghịch lý là hiện nay người nghèo ở TPHCM chưa thực sự được hưởng nước sinh hoạt giá rẻ. Ở những vùng như Củ Chi, Cần Giờ, nơi người dân thu nhập thấp nhất thành phố lại phải mua nước từ những người đổi nước lẻ với giá từ 20.000 đến 30.000 đồng/m³; trong khi người dân nội thành có thu nhập cao hơn nhiều lại sử dụng nước giá bao cấp 2.700 đồng/m³.
Một vấn đề khác nữa, nếu không tăng giá thì ngành nước sẽ không đủ vốn để đầu tư cải tạo và phát triển cũng như nâng cao chất lượng nước và mạng lưới đường ống. Ngược lại, khi tăng giá thì ngành nước cam kết như thế nào để cải thiện chất lượng dịch vụ?
Chúng tôi hy vọng hội thảo này là dịp để trao đổi thẳng thắn, cởi mở cho dù phải bộc lộ những tồn tại, yếu kém để giúp cho ngành cấp nước từng bước chuyển dần sang hoạt động sản xuất kinh doanh phù hợp với nền kinh tế thị trường, quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của ngành”. Mở đầu cuộc hội thảo, ông Trần Minh Dũng, Phó Giám đốc Sở GTCC TPHCM đã đặt ra nhiều vấn đề với một tinh thần cầu thị. Tuy nhiên, hầu hết các tham luận chỉ xoáy vào nội dung cần “tính đúng, tính đủ giá nước sạch”.
Ông Nguyễn Tôn, Chủ tịch Hiệp hội Cấp thoát nước VN, dẫn ra hàng loạt văn bản để khẳng định rằng việc phải “tính đúng, tính đủ giá nước” là việc làm có cơ sở pháp lý, đúng luật, tức không có gì phải bàn cãi. Ông khẳng định: “Giá tiêu thụ nước sạch phải được tính đúng, tính đủ các chi phí như mọi hàng hóa khác là yếu tố hàng đầu đảm bảo sự phát triển bền vững.
Với giá tiêu thụ nước sạch hiện nay, rất nhiều công ty không thể có khả năng tích lũy để đầu tư mở rộng hệ thống cấp nước đáp ứng tốc độ đô thị đang diễn ra nhanh chóng. Trong khi lương thực và thực phẩm đã hoàn toàn xóa bỏ bao cấp cách đây hơn 20 năm nhưng vấn đề nước sạch đến nay vẫn còn vướng, giá không tuân theo cơ chế thị trường là điều không thể kéo dài thêm nữa”.
Còn ông Trần Đình Phú, Tổng Giám đốc Sawaco, dù không nhắc đến cụm từ “tăng giá nước” nhưng đã đưa ra các con số đáng lo ngại. Đó là mỗi năm thành phố phải bù giá nước hơn 100 tỷ đồng (cấp qua các dự án), khoảng 25% đường ống cấp nước đã “trên 30 tuổi”. Do phải dựa vào nguồn vốn ngân sách, các khoản vay ưu đãi nên Sawaco chưa thể chủ động trong sản xuất kinh doanh, chưa bảo đảm bù đắp chi phí sản xuất và có tích lũy để tái đầu tư.
Tăng giá, nhưng...
Tuy nhiên, mặc dù thống nhất quan điểm trong việc điều chỉnh tăng giá nước nhưng các đại biểu cũng đưa ra rất nhiều điều kiện kèm theo. Để người tiêu dùng dễ dàng chấp nhận chi trả thì chất lượng dịch vụ phải được cải thiện, chất lượng nước phải tốt hơn, thời gian cấp nước phải liên tục hơn, các phiền nhiễu cho khách hàng phải xóa bỏ.
TS Nguyễn Như Hà, Chủ tịch HĐQT Công ty Tư vấn VIWAS, yêu cầu cao hơn là ngành cấp nước phải hướng đến mục tiêu hàng đầu nhanh chóng cải thiện điều kiện sức khỏe cộng đồng thông qua việc đáp ứng nhu cầu nước sạch cho nhân dân, giảm tác động của các căn bệnh liên quan đến nước; đồng thời, đáp ứng đủ các nhu cầu cấp nước cho sản xuất công nghiệp và dịch vụ.
Bà Vũ Thị Hồng, Trưởng phòng Nghiên cứu phát triển đô thị - Viện Kinh tế TPHCM, yêu cầu giá nước phải đảm bảo những người nghèo được sử dụng nước sạch ở mức giá mà họ có khả năng chi trả; phương án tính giá nước lập ra phải dễ thực hiện đối với doanh nghiệp và dễ hiểu đối với khách hàng.
Mức giá tiêu thụ nước sạch hiện nay - Các hộ dân cư: trong định mức (từ 4m³/người/tháng trở xuống): 2.700 đồng/m³; trên 4m³ đến < 6m³/người/tháng: 5.400 đồng/m³ và trên 6m³ là 8.000 đồng/người/tháng |
Ông Lê Hiếu Đằng, Phó Chủ tịch UBMTTQ TPHCM, cũng nhất trí với các ý kiến không thể duy trì giá nước cũ. Tuy nhiên, nhiều lần ông nhấn mạnh, việc nghiên cứu giá nước mới phải phù hợp với sức mua của người dân; đặc biệt là phải đảm bảo cho người nghèo, người thu nhập thấp và trung bình tại TPHCM có thể chi trả được.
Nếu cần, chính quyền thành phố phải có trách nhiệm bù lỗ cho đối tượng này. Riêng đối tượng sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, giá nước cần phải tính đúng, tính đủ thậm chí phải tính có lãi để ngành nước có nguồn thu bù đắp chi phí sản xuất và tái đầu tư.
Tuy nhiên, ông cũng thận trọng, việc tăng giá nước hiện nay tại TPHCM là vấn đề nhạy cảm. Trước khi đưa ra quyết định chính thức tăng giá nước, các sở ngành chức năng phải thận trọng trong từng bước đi của mình; các cơ sở đưa ra quyết định này phải mang tính thuyết phục cao. Có như vậy mới tạo được sự đồng thuận trong nhân dân.
Ông Trần Đình Phú cho biết, sắp tới Sawaco sẽ có buổi báo cáo với UBMTTQ TPHCM và có cuộc họp báo với các cơ quan truyền thông báo chí để nghe ý kiến của các cơ quan này trước khi đưa ra giá nước mới.
Vân Anh
