Năm mới, lệ đi chùa đầu năm cầu may mắn, bình an… được xem là một thói quen, một nét văn hóa không thể thiếu trong đời sống người dân. Xung quanh chuyện đi lễ này cũng có nhiều chuyện vui buồn, có cái hay, cái chưa được diễn ra trong tháng giêng Âm lịch...
Thực hiện nếp sống văn minh
Đầu năm mới, khá đông người dân đến xem hát bội tại Lăng Ông. Ảnh: AN DUNG
Sự tiến bộ của khu vực miễu Bà Ngũ Hành (đường Huỳnh Tấn Phát, huyện Nhà Bè, TPHCM) được thể hiện qua sự gìn giữ vệ sinh, trật tự. Từ đầu năm đến nay ở đây chưa xảy ra vụ cướp giật nào, trong khi năm ngoái nạn cướp giật hoành hành rất dữ.
Lực lượng bảo vệ khá đông luôn túc trực để quan sát, hướng dẫn khách đến tham quan, lễ bái. Ở chùa Bà Bình Dương, lộc được phát không cho bá tánh. Trong sân chùa không có cảnh mua bán nhang đèn hoa quả lộn xộn và mất trật tự như những năm trước, lực lượng bảo vệ của Công ty Huy Hoàng phối hợp cùng Ban quản lý chùa Bà không để xảy ra tình trạng trộm cắp, móc túi, chèo kéo du khách dù mỗi ngày có đến cả chục ngàn người đến lễ.
Đặc biệt, trong chùa Ông ở Bình Dương có một thùng từ thiện do UBMTTQVN phường Phú Cường, thị xã Thủ Dầu Một thực hiện nhằm quyên góp giúp đỡ trẻ em mồ côi, người già neo đơn, người tàn tật, hay ở chùa Bà có thùng lạc quyên nhằm hỗ trợ kinh phí cho trường học Hoa văn, giúp các em học sinh nghèo được tiếp tục đến trường.
Trên chùa Bà Tây Ninh cũng có hai thùng quyên góp giúp người nghèo và hỗ trợ bếp ăn của chùa để nấu ăn phục vụ khách thập phương. Một số nơi thờ cúng như Tịnh thất Từ An, chùa Thường Chiếu Linh Chiếu, Hội Sơn (Bà Rịa – Vũng Tàu) có không gian thoáng đãng, sạch sẽ, không có cảnh ăn xin cũng không có các tệ nạn móc túi người đi lễ chùa.
Hát bội về đình, chùa ngày càng nhiều
Nghệ thuật hát bội xuất phát và gắn liền với các lễ hội ở đình. Trong nhiều nghi thức lễ thì đến nay ban quý tế của đình đã tiết chế bớt, chỉ thực hiện một vài nghi thức chính như cúng đàn cả hoặc cúng tiền hiền - hậu hiền (những người sáng lập ra đình). Sau đó, lễ xây chầu diễn ra trên sân khấu hát bội, riêng nhà hát chỉ thực hiện lễ đại bội, biểu diễn quá trình phát triển từ thuở khai thiên lập địa và diễn các vở tuồng. Tượng trưng cho những nghi thức đó 6 nghi lễ (hoặc 8 nghi lễ).
Chị Ngọc Nga, Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM, cho biết: “Khán giả trẻ bây giờ nghe diễn hát bội không mê lắm nhưng đến khi trống kèn nổi lên, sân khấu đầy màu sắc, khán giả được giải thích, hiểu được vở diễn mới đến xem đông”. Nắm bắt được tâm tư khán giả, nhà hát đã mạnh dạn đổi mới cách thức biểu diễn để ngôn ngữ hát dễ hiểu. Đến nay, mỗi suất diễn của nhà hát thu hút khoảng 500 – 600 khán giả.
Dù lễ Kỳ Yên thường diễn ra vào tháng 2 Âm lịch nhưng ngay trong tháng Giêng nhà hát đã biểu diễn hơn 10 suất. Đầu năm mới 2008 nhà hát đã diễn các vở Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu, Lưu Bị cầu hôn Giang Tả (Người đẹp đất Giang Đông), Phụng Nghi Đình, Ngọc Kỳ Lân, Ngũ Biến báo phu cừu…
Các tệ nạn ăn theo...
Miễu Bà Ngũ Hành giữ được trật tự, vệ sinh. Ảnh: L.T.B.
Từ mùng 1 Tết đến nay ở miễu Bà Ngũ Hành không lúc nào ngớt khách thập phương đến lễ bái. Các xe hơi đời mới, taxi, xe khách… nối đuôi nhau đậu trong những bãi giữ xe tư nhân và dọc hai bên đường. Bên trong con đường nhỏ hẹp dẫn vào miễu Bà có hàng loạt bãi giữ xe hai bánh, nhiều hàng quán bán đủ thứ từ nhang đèn hoa quả để cúng đến các quán ăn uống, quầy hàng quà lưu niệm, trang sức, các loại mắm, bánh kẹo, cá lóc (để thả xuống sông làm phước)… cũng có vô số cụ già, người khuyết tật và cả những người khỏe mạnh ngồi ăn xin.
Không chỉ có vậy, nhiều chị bán hàng còn kiêm thêm việc giới thiệu xem bói, xem tướng! Bên trong miễu Bà, tại nơi thờ Ngọc Hoàng, mọi người chen chân nhau thắp hương và kiếm chỗ trống để quỳ lạy, nhiều thiện nam tín nữ đến xin lộc đầu năm là một gói giấy màu đỏ, bên trong có một nhúm muối, gạo. Ngồi phía sau mâm “lộc” là một người đàn ông hơn 30 tuổi, hễ thấy ai có bỏ tiền vào thùng thì ông phát cho một gói lộc. Ở một chỗ thờ khác, ai muốn “thỉnh” được lộc (bao lì xì) thì phải bỏ tiền vào cái lư đồng lớn… Tại chùa Ấn Độ, quận 1 cũng diễn ra hình ảnh “mua bán lộc” lộ liễu.
Đập vào mắt khách đến viếng chùa Bà Tây Ninh không phải là cảnh đẹp mà là rác… khắp nơi, có nơi chất thành đống. Ngoài ra, nạn móc túi vẫn hoành hành nơi này. Một số khách đến viếng chùa đã bị mất điện thoại, bóp tiền khi mải mê chen chân cắm nhang hay quỳ lạy. Xế chiều ở Việt Nam Quốc Tự (quận 10, TPHCM), các quầy hàng lưu động bán các văn hóa phẩm mê tín dị đoan được bày bán công khai. Ở nhiều nơi, một số người khi đến nơi tôn nghiêm lễ bái trong trang phục không phù hợp như quần xà lỏn, áo hai dây, cung cách ứng xử không văn hóa...
Việc đi lễ đình, chùa đầu xuân vốn là một nét đẹp văn hóa của người Việt. Đi lễ đầu năm ngoài việc mong muốn cho gia đình một năm mới bình an, thì việc “hái lộc” đầu năm cũng là để lấy hên, mang chút tâm linh. Tuy nhiên, thực tế việc xin lộc đang dần trở thành chuyện mua bán có chủ đích đã làm giảm đi nét đẹp văn hóa vốn có từ lâu. Mặt khác, bên cạnh điều tốt đẹp văn minh, văn hóa mà các đình, chùa đã làm được vẫn còn tồn tại nhiều tệ nạn xã hội mà báo chí đã nhiều lần lên tiếng. Thiết nghĩ các cơ quan chức năng địa phương cần quan tâm nhiều hơn, kịp thời chỉnh đốn những hình ảnh chưa đẹp, chưa hay đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ. Đó cũng là việc làm thiết thực hưởng ứng cuộc vận động “Năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị 2008” mà thành phố vừa phát động.
THÚY BÌNH
