Không dùng hòa giải để “dàn xếp cho xong” các vụ việc bạo lực

Ưu tiên bảo vệ người yếu thế trong hòa giải ở cơ sở

Bà Huỳnh Thị Thúy Phương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM, cho rằng dự thảo đã kế thừa nhiều nguyên tắc quan trọng của luật hiện hành như tôn trọng sự tự nguyện, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên; không áp đặt, không lợi dụng hòa giải để trốn tránh trách nhiệm pháp lý; bảo đảm bình đẳng giới. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn nguyên tắc bảo vệ nhóm yếu thế và không hòa giải thay cho việc xử lý các hành vi bạo lực, xâm hại, vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Thực tiễn ở cơ sở xuất hiện nhiều vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em, tranh chấp tài sản hoặc có yếu tố bất bình đẳng giữa các bên. Nếu hòa giải viên không nhận diện được các yếu tố bạo lực, bất bình đẳng quyền lực, quá trình hòa giải có thể gây áp lực khiến người yếu thế phải nhường nhịn hoặc từ bỏ quyền lợi chính đáng.

Bà Phương đề nghị bổ sung quy định ưu tiên bảo đảm an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em, phụ nữ, người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, nạn nhân bạo lực gia đình và các nhóm yếu thế khác; đồng thời không sử dụng hòa giải để gây áp lực buộc họ từ bỏ quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ theo quy định pháp luật.

Điều này sẽ giúp hoạt động hòa giải ở cơ sở giữ được tính nhân văn, đồng thời tránh bị hiểu là cơ chế “dàn xếp cho xong” đối với các vụ việc có yếu tố bạo lực, xâm hại hoặc bất bình đẳng quyền lực.

Nhân lực hòa giải ở cơ sở còn nhiều khó khăn

Đại diện phường Sài Gòn góp ý, cho rằng cần ưu tiên hòa giải ở cơ sở thay vì đưa tranh chấp ra tòa hoặc khiếu kiện nhiều nơi. Dự thảo cũng không nên quy định cứng mỗi khu phố chỉ có một tổ hòa giải, mà cần căn cứ quy mô dân số, đặc thù địa bàn. Với nơi diện tích rộng hoặc dân số đông, một tổ hòa giải sẽ khó đáp ứng yêu cầu xử lý các vụ việc phát sinh.

Đại diện UBND phường Tân Tạo cũng cho biết công tác hòa giải ở cơ sở đang gặp khó về nhân lực, nhiều khu phố khó tìm người đủ điều kiện làm hòa giải viên. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô quản lý tăng, nhưng số lượng hòa giải viên không tăng tương ứng.

Ngoài ra, hiệu quả hòa giải phụ thuộc lớn vào năng lực của hòa giải viên. Trong nhiều trường hợp, “cái tình” còn có giá trị hơn “cái lý”. Do đó, cần quy định rõ tiêu chí đối với hòa giải viên và xem xét việc bắt buộc mỗi khu phố phải có một tổ hòa giải để tránh hình thức.

Kết luận hội nghị, đồng chí Võ Ngọc Thanh Trúc cảm ơn các ý kiến góp ý tâm huyết, sát thực tiễn và cho biết Đoàn ĐBQH TPHCM sẽ tổng hợp, báo cáo Quốc hội xem xét trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật.