Những tưởng trồng rau đơn giản lắm. Nhưng hiện tại, người trồng rau lại không “dễ sống” chút nào khi họ đang phải đánh vật với đủ kiểu thông tin, chẳng hạn như trong rau có vi khuẩn tả, có thuốc trừ sâu, rau bị dính thuốc kích thích tăng trưởng… Và cứ mỗi lần như vậy thì người trồng rau lại bầm giập, chết lên ngất xuống.
“Chết lên, chết xuống”
Rau, cải bắp đã xanh um bạt ngàn trên đồng, nhưng không bán được vì người mua nghi có thuốc tăng trưởng hoặc mang mầm vi khuẩn tả
Trong khi ở nhiều làng quê, người nông dân vẫn cứ loay hoay mãi với cây lúa thì ở xã Tân Minh thuộc huyện Thường Tín (Hà Tây), từ nhiều năm nay, người dân nhanh chóng chuyển sang trồng rau xanh để phục vụ người đô thị. Và họ đã giàu lên nhanh chóng. Thế nhưng bây giờ, thời “hoàng kim” đã không còn bởi người trồng rau đang ngắc ngoải bởi tin đồn.
Theo ông Nguyễn Ngọc Doanh, Chủ tịch UBND xã Tân Minh, chỉ tính từ tháng 11-2007 đến nay, người dân xã Tân Minh đã có ít nhất 4 lần “chết đi sống lại” với cây rau. Lần đầu tiên, do sự bùng phát của dịch tả nên nhiều gia đình đã phải nhổ bỏ rau do không bán được. Cả làng mất việc hơn 1 tháng liền. Sau đó thì đến đợt rét đậm, rau chết trụi như bị cháy, mặc dù giá cao nhưng không có rau để bán. Trời vừa ấm lên một chút, người nông dân vừa khấp khởi trồng rau xong thì bị “tiếng sét” thuốc kích thích tăng trưởng giáng xuống, khiến rau thành mớ cỏ. Cú sốc chưa kịp hoàn hồn, đợt dịch tiêu chảy lần thứ 2 lại xuất hiện.
Tìm đến cánh đồng rau Tân Minh, trước ngày nào cũng ngập kín người nhưng bây giờ rau già không ai buồn hái. Trên đồng, chỉ lơ thơ vài người qua lại. Chị Phí Thị Hoa, 40 tuổi, có 3 sào rau xanh, bùi ngùi bảo: “Rau nhổ lên, mang về chợ không bán được. Nếu có bán được cũng rẻ lắm, không có lãi, nhiều người đang tính nhổ bỏ rau đi, trồng cây khác”.
Ông Nguyễn Đức Tâm, ngoài 50 tuổi, ngồi bần thần bên ruộng rau sà lách, kể: “Sau đợt dịch tả đầu tiên, trong làng tôi có nhiều người điêu đứng vì rau. Nhưng khi dịch qua, bà con trồng rau trở lại, vì tin rằng dịch sẽ không còn tái diễn nữa. Nhưng sau đó, chúng tôi phải đối mặt với cái tiếng rau Tân Minh có thuốc tăng trưởng khiến cả làng rau gần như phá sản”.
Rồi chẳng cần biết kết quả ra sao, người ở chợ chỉ nghe loáng thoáng là cứ mặc nhiên cho rằng, rau Tân Minh có thuốc tăng trưởng nên người ta không những không mua rau Tân Minh nữa mà còn bớt ăn rau.
Người buôn rau ở Hà Nội thì không về làng mua rau nữa, mà người làng mang rau đi cũng không ai nhận, bởi họ rõ mặt từng người làng Tân Minh.
Thờ ơ với số phận nông dân?
Theo ông Nguyễn Ngọc Doanh - Chủ tịch UBND xã Tân Minh - rau được trồng nhiều ở Tân Minh chủ yếu là loại rau húng, tía tô, kinh giới, rau mùi, sà lách… - toàn là loại dễ “nhạy cảm” với thông tin dịch khuẩn tả cũng như thuốc kích thích tăng trưởng.
Hiện cả xã đang có hơn 80ha chuyên canh rau, trồng ở các thôn Phúc Trại, Triều Đông, La Uyên, Thọ Giáo, Phú Lương… nằm ven sông Nhuệ. Trước đây, cây rau đã mang lại một nguồn thu lớn cho xã, lên tới 30-40 tỷ đồng/năm nhưng bây giờ, một nghịch lý đang đặt ra là trồng càng nhiều thì càng lỗ lớn.
Theo ông Doanh, mức độ thiệt hại do lời đồn là rất lớn. Tính ra, mỗi ngày người Tân Minh mất trắng khoảng 40 triệu đồng. Bà con thẳng thắn bảo rằng, nếu như trước kia, khi chưa gặp “vận đen” thì chỉ cần mở mắt ra mỗi gia đình đã có 50.000-100.000đ, thậm chí vài trăm ngàn đồng bỏ túi nhờ rau. Nay, giá rau sụt giảm thê thảm. Trước, bình quân 1 bó rau húng có giá 700đ, nay bán không được 100đ. Tương tự, 1kg sà lách trước bán giá 30.000đ, nay đắt nhất cũng chỉ có 4.000-5.000đ.
Rẻ như vậy mà hiện nay, nhiều gia đình muốn bán cũng không bán được. Chẳng còn cách nào khác, nhiều gia đình đành nhổ về làm thức ăn cho cá. Bà con đều khẳng định rằng, ở Tân Minh không hề dùng thuốc tăng trưởng để phun, tưới lên rau. Còn dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm, hiện ở Tân Minh chưa phát hiện trường hợp nào mắc tiêu chảy cấp. Nhưng dịch lại đang lây lan ra nhiều nơi trong cả nước, mà nguyên nhân chính là do ăn uống mất vệ sinh. Không còn cách nào khác, người trồng rau đành phải ngậm ngùi, chờ đợi dịch đi qua để cây rau trở lại.
Chuyện cũng lạ, sau sự kiện có một số nguồn thông tin, dư luận cho rằng có thể có loại “thần dược” khiến rau lớn nhanh như thổi, nhiều chuyên gia, nhà khoa học và cả cơ quan chức năng đã vào cuộc, lần lượt chỉ đạo làm các thí nghiệm. Sau đó, mỗi người lại đưa ra một kết quả khẳng định khác nhau.
Cuối cùng, cho đến giờ chẳng ai hay cơ quan nào khẳng định rõ ràng, kết luận một lần cuối rằng có loại thuốc tăng trưởng hay không và nếu có thì nó có gây hại cho sức khỏe con người thế nào? Trong khi đó, hàng ngàn người nông dân trồng rau xanh ở Tân Minh nói riêng, cả nước nói chung thì đang sống dở chết dở.
VĂN PHÚC HẬU
