Tại TPHCM, tỷ lệ hộ dân được cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước của Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) tính đến cuối năm 2007 đạt 77,5%. Tuy nhiên, tỷ lệ này không đều giữa các quận – huyện. Có những quận tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch đạt tối đa 100%, nhưng cũng có quận chỉ có khoảng 46% hộ dân được dùng nước sạch. Điều đáng nói là, không chỉ khu vực cuối nguồn thiếu nước mà nhiều khu vực ở đầu nguồn thuộc các quận 2, 9, Thủ Đức… nguồn nước sạch cũng rất thiếu.

Cõng nước

Khoảng 1 giờ trưa 23-4, tại một điểm phân phối lẻ nước sạch của tư nhân trên đường Huỳnh Tấn Phát (Nhà Bè), trời nắng nóng như đổ lửa, vậy mà ông Lê Văn Tân (80 tuổi) vẫn đứng bơm nước sạch vào từng can nhựa đặt sẵn trên chiếc xích lô cũ kỹ. Khi đã bơm nước đầy, ông trả ống lại cho chủ kèm theo 3.000 đồng tiền mua nước. Thân hình còm nhom, cong queo, ông cố sức kéo chiếc xích lô chở nước một cách nặng nhọc đi về hướng đường Đặng Nhữ Lâm. Một người chạy xe ôm đứng đợi khách tại đây cho biết: Do nhà nằm trong hẻm sâu, nước không bao giờ chảy giọt nào nên mỗi ngày 2 bận, ông già này đẩy xích lô ra đây mua nước. 6 can nhựa loại 20 lít/can với giá 3.000 đồng chỉ đủ cho 2 vợ chồng ông dùng trong 1 ngày. Đối với người nghèo, tiền mua nước giá này là quá đắt, nhưng công sức đi “cõng” nước ở tuổi 80 của ông thì còn tội hơn.

Ông Lê Văn Tân đang kéo nước dưới trời nắng gắt. Ảnh: P.V.ANH

Bà Phạm Thị Lan (ngụ số 62/3 KP 6 thị trấn Nhà Bè) bộc bạch: “Mấy tháng rồi, mãi đến gần 1 giờ sáng mới có nước chảy. Đêm nào cũng phải thức canh nước đến 2 - 3 giờ sáng, mệt mỏi lắm cô ơi. Mà đâu phải đêm nào nước cũng chảy, có khi 3 - 4 ngày nước không chảy giọt nào, chúng tôi phải mua nước lẻ với giá 40.000 – 50.000 đồng/m3”.

Đặc biệt, một chủ cửa hàng bán vật liệu xây dựng trên đường Huỳnh Tấn Phát (phường Phú Mỹ quận 7) do thấy giá vật liệu xây dựng tăng, người mua ít, trong khi nước sinh hoạt đang khan hiếm, người mua nhiều nên đã “chuyển hướng kinh doanh”, tập trung xe tải đến khu vực có áp lực nước mạnh để mua nước về dự trữ rồi phân phối lẻ lại cho các hộ dân kiếm lời. Vừa nói chuyện với chúng tôi chị vừa liên tục nghe điện thoại của những người đặt mua nước. Rất nhiều lần chúng tôi thấy chị từ chối không bán cho những người mua nước mà nhà nằm ở hẻm sâu. “Chở vô đó khó khăn lắm!” – Chị giải thích.

“Dân phải kêu chúng tôi mới biết”

Ngồi bên cầu Phú Xuân, một bên là quận 7, một bên là huyện Nhà Bè, chúng tôi chứng kiến cứ 15 – 20 phút là có 1 xe bồn chở nước (loại 30m3/chiếc) liên tục đưa nước về cho khu vực Nhà Bè. Còn xe ba gác bán nước lẻ thì qua lại tấp nập. Ông Nguyễn Doãn Xã, Phó Giám đốc Công ty CP Cấp nước Nhà Bè, cho biết: “Do áp lực nước không đủ nên ban ngày công ty điều tiết nước cho KCN Phú Xuân, từ 10 giờ đêm đến 6 giờ sáng mới điều tiết nước về cho khu vực thị trấn Nhà Bè. Những tháng cao điểm nắng nóng này, mỗi ngày công ty phải chở thêm 800m3 nước bằng xe bồn đến bơm vào mạng thông qua họng cứu hỏa để tăng áp lực nước cho dân. Những điểm thiếu nước nào phát sinh, dân phải báo chúng tôi mới biết!”.

Khu vực ở cuối nguồn thiếu nước cũng dễ hiểu, đằng này, nhiều khu vực ở các quận đầu nguồn cấp nước như quận 2, 9, Thủ Đức cũng không có giọt nước máy nào. Ông Nguyễn Xuân Cầu, Giám đốc Công ty CP Cấp nước Thủ Đức, lý giải: Các quận nói trên được tách ra từ quận Thủ Đức cũ, phần lớn địa bàn này trước đây toàn đất nông nghiệp, dân cư sống thưa thớt nên ngành cấp nước TPHCM không thể phát triển mạng. Bà con ở đây phần lớn sử dụng nước từ giếng khoan công nghiệp của Sở NN-PTNT. Hiện nay, chúng tôi cũng biết có nhiều phường dân cư đã sống đông đúc nhưng mạng cấp nước sạch vẫn chưa phát triển đến và cũng có nơi có mạng nhưng chưa có nước như phường Hiệp Bình Phước, Linh Xuân, Bình Chiểu (quận Thủ Đức), Long Phước, Long Trường, Phú Hữu, Trường Thạnh (quận 9) và nhiều khu vực khác ở các phường Bình Trưng Đông, Bình Trưng Tây… (quận 2). “Việc đầu tư mạng cấp nước cũng phụ thuộc lẫn nhau. Theo phân cấp, Sawaco sẽ đầu tư mạng cấp 2, còn Công ty CP Cấp nước sẽ đầu tư mạng cấp 3. Do chưa có mạng cấp 2 nên chúng tôi chưa thể phát triển mạng cấp 3 ở những vùng này được”, một lãnh đạo của Công ty CP Cấp nước Thủ Đức nói.

Dự án BOO: Đến hẹn lại... hứa!

Để giải “cơn khát” cho dân tại các địa bàn nói trên, hiện nay, Công ty CP Cấp nước Nhà Bè đã đầu tư 9 dự án phát triển mạng cấp 3 tại khu vực quận 7, huyện Nhà Bè với tổng kinh phí gần 11 tỷ đồng. Tương tự, Công ty CP Cấp nước Thủ Đức cũng đầu tư hơn 67 tỷ đồng để phát triển 20 dự án mạng cấp 3 với tổng chiều dài đường ống là 45.468m, để cấp nước cho 6.150 hộ dân chủ yếu là khu vực quận 9 và một phần của quận 2 như: đường Nguyễn Duy Trinh, phường Bình Trưng Đông, Bình Trưng Tây. Tất cả dự án của 2 đơn vị cấp nước này sẽ tiếp nhận nguồn nước của Dự án BOO nước Thủ Đức.

Nói về tiến độ thực hiện những dự án này, ông Bùi Công Sơn, Giám đốc Công ty CP Cấp nước Nhà Bè, khẳng định: “Chắc chắn các dự án phát triển mạng cấp nước trên địa bàn quận 7, huyện Nhà Bè sẽ hoàn tất trước khi Nhà máy BOO nước Thủ Đức phát nước”. Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Cầu, Giám đốc Công ty CP Cấp nước Thủ Đức, tiết lộ: “Tiến độ thực hiện 20 dự án mạng cấp nước cấp 3 trên địa bàn quận 2, 9 của chúng tôi bình quân đã đạt khoảng 50% khối lượng. Có những dự án chúng tôi đã hoàn tất nhưng lại không dám gắn đồng hồ. Vì nếu gắn đồng hồ mà chưa có nước người dân sẽ thắc mắc, thậm chí chất vấn chúng tôi”. Như vậy, mạng cấp 3 đã sẵn sàng. Vấn đề còn lại là bao giờ mạng cấp 2 hoàn thành và Nhà máy BOO phát nước.

Lần làm việc mới đây nhất với Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Hữu Tín, chủ đầu tư Dự án BOO nước Thủ Đức đã có lời cam kết chắc chắn: Trước dịp lễ 30-4, dự án BOO sẽ phát trước 100.000m3 nước/ngày để cấp nước cho các quận 2, 9, Thủ Đức và đến trước dịp lễ 2-9, nhà máy sẽ phát hết tổng công suất 300.000m3/ngày để đưa nước về cho khu vực cuối nguồn quận 7, huyện Nhà Bè. Thế mà, chỉ còn vài ngày nữa đến hẹn nhưng theo ghi nhận của chúng tôi, các đoạn ống tiếp nhận nguồn nước của dự án BOO trên xa lộ Hà Nội (khu vực cầu Rạch Chiếc) vẫn còn ngổn ngang. Riêng nhà máy này vẫn chưa phát nước thử. Trong khi đó, theo kinh nghiệm của một lãnh đạo Nhà máy nước Tân Hiệp, từ khi phát nước thử đến khi phát nước thật phải mất ít nhất 1 tháng để cân chỉnh các thông số kỹ thuật của nhà máy. Vì vậy, chỉ thị của lãnh đạo TP về việc Nhà máy BOO nước Thủ Đức phải phát nước cho bà con trước dịp lễ 30-4 này xem như cho qua và đáng buồn nhất là sự trông ngóng từng ngày về dòng nước sạch cho sinh hoạt sẽ về đến từng nhà của người dân lại tiếp tục là sự mong đợi ngậm ngùi! 

VÂN ANH