"Điều chúng tôi mong muốn là cần có một cơ chế dân chủ, minh bạch khi về làm việc ở địa phương. Còn khó khăn, chúng tôi không ngại vì chính chúng tôi sẽ là lực lượng thay đổi, xây dựng quê hương mình…" - kết thúc 4 giờ giao lưu sôi nổi giữa lãnh đạo UBND cùng doanh nghiệp ở 13 tỉnh thành ĐBSCL và sinh viên (SV) vào sáng 23-5 tại Nhà văn hóa Thanh niên TPHCM, Lê Minh Thuận (quê Kiên Giang, SV năm 2 khoa Kinh tế ĐHQG TPHCM) đã nói lên nguyện vọng chung của các SV ở ĐBSCL. Phải chăng, điều băn khoăn của các bạn cũng chính là lý do khiến tỷ lệ SV các tỉnh trở về quê làm việc hàng năm chỉ khoảng 0 - 2% (?).
- Địa phương: Dành kinh phí lớn để thu hút nhân tài
Với tiềm năng vốn có, ĐBSCL là vựa nông sản lớn nhất của cả nước, hàng năm cung cấp hơn 70% nông sản hàng hóa cho thị trường trong nước và xuất khẩu, nhưng các chỉ số phát triển về kinh tế - xã hội của ĐBSCL đa phần thấp hơn các chỉ số bình quân chung của cả nước.
Ông Huỳnh Văn Thòn, Tổng Giám đốc Công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang, đặt vấn đề: “ĐBSCL vẫn còn nghèo, tình trạng chậm phát triển, thất học cứ đeo bám mãi. Không biết các bạn nghĩ thế nào chứ với tôi đấy là một nỗi đau, nỗi nhục…”. Cả hội trường như “đóng băng”. “Được học là một vinh dự nhưng sẽ tự hào hơn khi chính các bạn quay về phục vụ cho quê hương, xứ sở mình. Ai cũng rủ nhau bỏ làng ra phố thì quê hương sẽ ra sao?” - ông Thòn trăn trở.
Và để cung cấp thêm thông tin, hầu hết các tỉnh ĐBSCL đã chuyển đến SV những chính sách cụ thể để góp phần hỗ trợ và trọng dụng người tài về quê làm việc. Là một tỉnh nghèo của khu vực, nhưng để tạo nguồn và thu hút nhân lực, Sóc Trăng đã có chính sách hỗ trợ 2 triệu đồng/SV/năm đối với SV có hộ khẩu tỉnh đang theo học ĐH chính quy, là người dân tộc Khmer, con thương binh liệt sĩ, sinh viên giỏi của từng năm học và có cam kết về địa phương làm việc sau khi tốt nghiệp.
Riêng thạc sĩ, tiến sĩ, giáo sư tình nguyện về Sóc Trăng công tác sẽ được trợ cấp một lần 20 - 60 triệu đồng và gia đình được nhập hộ khẩu về tỉnh.
An Giang thì hỗ trợ 1,5 triệu đồng đối với SV đang theo học các trường ĐH-CĐ-THCN cuối năm được xếp loại giỏi; hỗ trợ 2 triệu đồng đối với SV loại xuất sắc. Tỉnh cũng ưu đãi cho từng khu vực cụ thể như bác sĩ về công tác vùng sâu vùng xa thời gian tối thiểu 2 năm sẽ được trợ cấp 300.000 đồng/tháng, các xã còn lại được trợ cấp 210.000 đồng/tháng.
Ở Kiên Giang, người trúng tuyển vào một ngạch công chức và có cam kết công tác tại tỉnh ít nhất 5 năm, nếu có bằng tốt nghiệp ĐH chính quy, tại chức loại khá giỏi trở lên được phụ cấp thêm đủ 100% lương khởi điểm của ngạch công chức đang xếp trong thời gian tập sự; nếu có bằng thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa cấp 2 được hỗ trợ ban đầu 20 triệu đồng…
- Sinh viên: Tiền chỉ là thứ yếu
Trong thâm tâm mỗi người, ai cũng muốn nơi “chôn nhau cắt rốn” của mình phải phát triển giàu mạnh và được cống hiến, làm việc tại tỉnh nhà là ước muốn của nhiều SV. Thế nhưng, không phải nơi nào cũng trải thảm đỏ đúng nghĩa. Cái trí thức trẻ cần nhất là “điểm tựa” đủ tin cậy, vững chắc thì chúng em chắc chắn sẽ cống hiến hết mình. Phùng Trần Nguyệt Anh, SV năm 3 ĐHQG TPHCM |
Có cái nhìn khá thực tế, Lê Văn Bảo (quê Hậu Giang, SV khoa Kinh tế ĐHQG TPHCM) cho rằng mối quan tâm nhất của SV khi về quê làm việc là hai yếu tố: chính sách ưu đãi (lương, điều kiện làm việc) và môi trường làm việc.
Tuy nhiên, Bảo cho rằng, chính sách ưu đãi là thứ yếu, cái cần quan tâm để SV quyết định có về quê công tác hay không là môi trường làm việc. Không phải chỉ ở ĐBSCL mà hầu hết các bạn ở các địa phương khác cũng cho rằng họ rất e ngại khi về quê nhà làm việc.
Các bạn góp ý khá thẳng thắn về tình trạng “cơ cấu”, thiếu dân chủ, chèn ép… ở một vài nơi là trở ngại lớn để trí thức phát huy năng lực của mình, thậm chí nó còn làm mai một kiến thức của trí thức trẻ.
Quê ở An Giang, Nguyễn Nhật Thông, SV năm 3 ngành vật lý Trường ĐH Khoa học tự nhiên ĐHQG TPHCM, hứng khởi khi lần đầu tiên được tham dự cuộc giao lưu trực tiếp với chính quyền. Thông cho rằng đây là cách làm dân chủ để hai bên hiểu nhau, nhận biết mình đang thiếu và cần những gì.
Thông bày tỏ: “Xin đừng nghĩ SV mới ra trường đặt nặng vấn đề lợi ích, nó chỉ là yếu tố cần. Nếu đã đặt nặng vấn đề kinh tế, tiền bạc thì không bao giờ SV nghĩ đến việc trở về để cống hiến. Tuy nhiên, để trí thức trẻ thực hiện lý tưởng đóng góp, xây dựng quê hương thì ít nhất phải có một cơ chế phù hợp, thông thoáng như: làm đúng chuyên môn, cạnh tranh công bằng, dân chủ, quyền lợi phải công bằng với nghĩa vụ”.
Phùng Trần Nguyệt Anh (ĐHQG TPHCM) đặt câu hỏi với lãnh đạo các tỉnh ĐBSCL. Ảnh: T.HÙNG
Trước nay, sự thiếu thông tin được xem là một trở ngại không nhỏ đối với việc thu hút trí thức về đóng góp cho các tỉnh ĐBSCL. Bằng chứng là nhiều tỉnh như Vĩnh Long, Kiên Giang, An Giang… có rất nhiều dự án phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế và nhu cầu lao động đa dạng, phong phú, nhưng hầu như SV đang theo học tại TPHCM ít được biết và trong đầu họ lúc nào cũng nghĩ quê mình chỉ phát triển quanh quẩn ở hạt lúa, con cá, con tôm và cây trái.
Là một doanh nghiệp trực tiếp tuyển dụng và sử dụng lao động, ông Huỳnh Văn Thòn cho rằng không phải cái gì bằng tiền cũng có thể giải quyết được. Cái quan trọng để thu hút trí thức về đóng góp cho ĐBSCL là thay đổi cơ chế chính sách, đừng để thiếu thông tin lao động và tạo dựng môi trường, tác phong làm việc dân chủ, hiện đại… để người có tài toàn tâm toàn ý đóng góp trí lực và sức lực cho quê hương
PHƯƠNG ĐÔNG - THANH HÙNG
