Ứng dụng công nghệ triệt để
Sự bùng nổ của các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) công nghệ sinh học trường thọ (SLB) đang trở thành điểm sáng thu hút vốn mạo hiểm toàn cầu. Không còn dừng ở xu hướng làm đẹp bề ngoài, mục tiêu của các startup là kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh, giúp con người duy trì thể lực, trí lực và khả năng làm việc, trong bối cảnh nhiều nước đối mặt với già hóa dân số và thiếu hụt lao động.
Trong nhiều thập niên, khái niệm chống lão hóa thường bị gắn với chăm sóc sắc đẹp, mỹ phẩm đắt tiền hay phẫu thuật thẩm mỹ nhằm níu kéo vẻ ngoài trẻ trung. Tuy nhiên, giai đoạn 2026-2030 sẽ chứng kiến sự chuyển hướng rõ rệt. Các quỹ đầu tư lớn và nhà sáng lập công nghệ hàng đầu tập trung vào “tuổi thọ khỏe mạnh”, tức số năm một con người có thể sống minh mẫn, tràn đầy năng lượng và bệnh tật.
Theo tạp chí y khoa La Presse Médicale (Pháp), trí tuệ nhân tạo (AI) sinh học phân tử và di truyền học đang trở thành những công nghệ cốt lõi của sinh học trường thọ. AI được dùng để phân tích dữ liệu sinh học quy mô lớn, xây dựng hồ sơ gene cá thể hóa và dự báo nguy cơ bệnh từ sớm. Các nghiên cứu trên tạp chí Nature (Anh) cũng cho thấy, AI có thể sàng lọc hàng triệu hợp chất sinh học để tìm ra các phân tử có khả năng làm chậm hoặc đảo ngược quá trình lão hóa ở cấp độ tế bào. Trước đây, quá trình đưa một loại thuốc từ phòng thí nghiệm ra thị trường mất trung bình từ 10-12 năm và tiêu tốn hàng tỷ USD, nhưng nay, nhờ mô hình giả lập cơ thể người và phân tích dữ liệu sinh học, thời gian thử nghiệm thuốc đã rút ngắn có khi tới 90%. Điều này giúp giảm chi phí nghiên cứu và mở ra cơ hội tiếp cận y học trường thọ với tốc độ chưa từng thấy.
Giải pháp an ninh dân số
Theo Trung tâm chiến lược hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tại Valencia, Tây Ban Nha, nền kinh tế trường thọ toàn cầu đang hướng tới mức 44.000 tỷ USD vào năm 2030. Riêng thị trường công nghệ trường thọ, bao gồm cả lĩnh vực công nghệ sinh học trường thọ, được dự báo tăng từ mức 38 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 83 tỷ USD vào năm 2030. Xu hướng chính là kết hợp AI để đảo ngược lão hóa tế bào và rút ngắn chu kỳ thử nghiệm lâm sàng đối với các biện pháp chống lão hóa.
Theo Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), các quốc gia như Nhật Bản, Đức, Italy đang đối mặt với tình trạng dân số siêu già. Tại các nước này, tỷ lệ người già trên 65 tuổi chiếm từ 20%-30% dân số. Hệ quả là hệ thống an sinh xã hội, quỹ lương hưu và đặc biệt là hệ thống bảo hiểm y tế công cộng quá tải. Người già sống thọ hơn nhờ y học hiện đại, nhưng nhiều người vẫn phải trải qua những năm cuối đời trên giường bệnh và các loại thuốc, tạo ra gánh nặng tài chính ngày càng lớn lên lực lượng lao động trẻ vốn đang thu hẹp. Từ đó, các công nghệ sinh học trường thọ xuất hiện như một giải pháp an ninh dân số quốc gia. Công nghệ đảo ngược lão hóa có thể giúp người ở độ tuổi 70-80 vẫn duy trì thể lực, trí lực và khả năng tự chủ tốt hơn, giảm phụ thuộc vào hệ thống y tế công.
Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới, khi làn sóng AI đại trà và phần mềm truyền thống tại thung lũng Silicon (Mỹ) bão hòa, công nghệ sinh học trường thọ nổi lên như một “mỏ vàng” mới. Việc đổ hàng trăm tỷ USD vào các công nghệ sinh học trường thọ như Altos Labs hay NewLimit không chỉ là một canh bạc tài chính, mà là tầm nhìn chiến lược. Bên nào nắm giữ công nghệ kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh, bên đó sẽ chiếm lợi thế trong dòng chảy kinh tế toàn cầu những thập niên tới. Cuộc chạy đua công nghệ này vì vậy trở thành cuộc chiến giành quyền tự chủ chiến lược về lực lượng lao động, an sinh xã hội và phát triển bền vững của các cường quốc.
Theo Liên hợp quốc, đến năm 2050, cứ 6 người trên thế giới sẽ có 1 người trên 65 tuổi, so với khoảng 1/10 người hiện nay. Số người từ 80 tuổi trở lên dự kiến tăng từ 155 triệu năm 2024 lên khoảng 459 triệu vào năm 2050. Đến năm 2070, số người từ 65 tuổi trở lên sẽ vượt số trẻ em dưới 18 tuổi trên toàn cầu. Trong khi tuổi thọ toàn cầu tăng nhanh, số năm sống khỏe mạnh tăng chậm hơn.
