Đưa việc học tập, thực hành theo Bác vào thể chế

Học cách Bác giải quyết công việc

Sáng đầu tuần, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cát Lái (TPHCM), ông Nguyễn Văn Nam đến đăng ký hộ kinh doanh. Ông được cán bộ hướng dẫn cặn kẽ từng bước, giải đáp đầy đủ thắc mắc. Hồ sơ được các bộ phận phối hợp xử lý trên nền tảng số và chỉ ít phút sau, ông nhận giấy hẹn trả kết quả.

“Tôi thấy cán bộ hướng dẫn vui vẻ, tận tình, làm việc nhanh”, ông Nam chia sẻ.

Sau 10 năm thực hiện Chỉ thị 05, nhiều chuyển biến tích cực trong nhận thức và rèn luyện của đội ngũ cán bộ, đảng viên đã được ghi nhận. Tuy nhiên, với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Chỉ thị 07-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” vừa được Bộ Chính trị ban hành đặt trọng tâm vào việc đưa các giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh vào hoạt động của bộ máy nhà nước và đời sống xã hội.

TS Nguyễn Thị Việt Hà, Trường Đại học Sài Gòn, khẳng định, điểm mới nổi bật của Chỉ thị 07 là chuyển từ “học và làm theo” sang yêu cầu “học và thực hành”, gắn trực tiếp với chất lượng thực hiện nhiệm vụ và kết quả phục vụ nhân dân.

Theo bà, “thực hành” vốn là tư tưởng xuyên suốt trong di sản Hồ Chí Minh. Chỉ thị 07 không thay đổi bản chất của việc học Bác mà nhấn mạnh yêu cầu biến nhận thức thành hành động cụ thể, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo.

Đáng chú ý, Chỉ thị 07 bổ sung nội dung “phương pháp Hồ Chí Minh”. Theo TS Nguyễn Thị Việt Hà, đây không phải là bổ sung một khái niệm mà là yêu cầu học cách Bác giải quyết công việc: luôn xuất phát từ thực tiễn, lấy nhân dân làm trung tâm, làm việc khoa học, dân chủ và thường xuyên tổng kết thực tiễn để kịp thời điều chỉnh.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và yêu cầu phục vụ nhân dân ngày càng cao, chính phương pháp ấy quyết định chất lượng thực thi công vụ. Yêu cầu đặt ra không dừng ở việc nâng cao nhận thức của mỗi cán bộ, đảng viên mà hướng tới xây dựng đội ngũ có bản lĩnh chính trị, phương pháp làm việc khoa học và năng lực hành động, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Thể chế hóa phải thực chất

Một điểm mới nổi bật khác của Chỉ thị 07 là yêu cầu thể chế hóa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong xây dựng pháp luật, chính sách và hoạt động quản lý nhà nước.

PGS-TS Nguyễn Quốc Dũng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng, việc học tập và thực hành theo Bác không còn chung chung, mà lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan làm thước đo.

Theo ông, yêu cầu cao hơn là phải chuyển hóa toàn bộ di sản tư tưởng, phương pháp của Bác thành các nguyên tắc nền tảng trong ban hành và thực thi pháp luật, tạo điểm tựa đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Cụ thể, việc thể chế hóa cần được triển khai trên 2 phương diện. Trước hết, những quan điểm lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh phải trở thành nguyên tắc cốt lõi trong xây dựng hệ thống pháp luật và thể chế. Những tư tưởng như “dân là gốc”, xây dựng Nhà nước phục vụ, cán bộ vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân... phải được luật hóa thành khung của thể chế.

Ở phương diện thứ hai, các giá trị ấy phải được hiện thực hóa trong hoạt động công vụ hàng ngày của mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu trong thực hành các phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đồng thời khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm để hoàn thành những nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Ở góc độ lập pháp, bà Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, nhìn nhận, Chỉ thị 07 đã chuyển yêu cầu học tập và thực hành theo Bác từ phạm vi đạo đức cá nhân sang đạo đức công vụ và đạo đức thể chế. Thể chế phải khuyến khích sự liêm chính, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; xác định rõ trách nhiệm đối với hành vi né tránh, đùn đẩy hay lạm dụng quyền lực.

Thước đo của việc học tập và thực hành theo Bác là chất lượng phục vụ, hiệu quả giải quyết công việc và niềm tin của nhân dân. Với TPHCM - đô thị có quy mô lớn và nhiều vấn đề quản trị mới - yêu cầu học tập và thực hành theo Bác càng cần được thể hiện bằng tinh thần đổi mới, dám chịu trách nhiệm và năng lực giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn.

Bà Võ Ngọc Thanh Trúc nhấn mạnh, thể chế hóa phải thực chất, tránh đưa các chuẩn mực đạo đức vào văn bản quy phạm một cách hình thức; phải xuất phát từ thực tiễn, từ những khó khăn mà người dân, doanh nghiệp gặp phải.

Mỗi quy định cần được xem xét trên cơ sở bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, nhất là đối với nhóm yếu thế; giảm thủ tục và chi phí; hạn chế khoảng trống từ cơ chế xin - cho và lợi ích nhóm. Hiệu quả của việc học tập và thực hành theo Bác phải được kiểm chứng bằng chất lượng chính sách sau khi ban hành và tác động thực tế đối với đời sống. Một đạo luật tốt không chỉ đúng về kỹ thuật lập pháp mà còn phải dễ hiểu, dễ thực hiện, tháo gỡ được những điểm nghẽn của thực tiễn.