Lời hẹn ba trăm năm của một vùng quê
Ở một vùng quê ven sông Long Đại, dưới núi Thần Đinh, thuộc xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị, người ta vẫn nhắc đến một cái tên bằng sự thành kính: Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh.
Nguyễn Hữu Cảnh sinh năm 1650 tại vùng đất thuộc xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình (nay là xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị). Ông là một vị tướng tài của chúa Nguyễn và là người đặt nền móng cho sự hình thành vùng đất Gia Định - Sài Gòn vào năm 1698.
Những người già trong làng kể rằng, từ đời ông bà của họ, chuyện dựng một nhà thờ xứng tầm với công đức của Nguyễn Hữu Cảnh đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần.
Câu chuyện ấy tồn tại như một lời hẹn chưa trọn. Trong khi đó, ở miền Nam, đặc biệt tại Đồng Nai, tên tuổi Nguyễn Hữu Cảnh được tôn kính như người khai sáng vùng đất này. Đền thờ ông tại Cù Lao Phố (Biên Hòa) từ lâu đã trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia, nơi người dân thường xuyên đến tưởng niệm vị công thần mở cõi.
Theo ông Trần Quang Minh, Bí thư Đảng ủy xã Trường Ninh, địa phương cũng đã dựng nhà thờ cho Đức ông Nguyễn Hữu Cảnh, nhưng nguồn lực còn hạn hẹp nên chỉ dựng một nhà thờ nhỏ trên đất hương hỏa chừng 3 gian.
Khi miền Nam tri ân tiền nhân mở cõi
Thông tin tỉnh Đồng Nai tài trợ 40 tỷ đồng để xây dựng nhà thờ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh tại xã Trường Ninh khiến nhiều người dân trong vùng xúc động.
Cụ Nguyễn Văn Hòa, 78 tuổi nói: "Bà con trong vùng nghe mà mừng. Bao năm mong muốn rồi cũng có nơi thờ tự cho Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh".
"Việc Đồng Nai tài trợ, dựng nhà thờ ở quê gốc của ông mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó là sự nối lại mạch lịch sử giữa đất mở cõi và đất sinh thành", ông Trương Ngọc Quý, Chủ tịch UBND xã Trường Ninh nói.
Hậu duệ của dòng họ Nguyễn Hữu tại địa phương, ông Nguyễn Hữu Thắng, đời thứ 10 nói: "Từ nhiều năm qua, con cháu trong họ vẫn mong có một công trình thờ tự khang trang để xứng đáng với công lao của tổ tiên. Vì đó không những là niềm tự hào của dòng họ, mà là niềm tự hào của cả vùng đất”.
Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Trị cho biết: Nguồn kinh phí tỉnh Đồng Nai tài trợ 40 tỷ đồng xây dựng đền thờ Đức ông Nguyễn Hữu Cảnh đã chuyển cho địa phương. Sở VH-TT-DL được phân làm chủ đầu tư. Công trình sẽ khởi công vào ngày 27-3-2026. Dự kiến hoàn thành sau 4 tháng thi công.
