Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, Việt Nam không thiếu phương tiện vận tải, dự án đầu tư nhưng đang thiếu sự kết nối hiệu quả giữa các phương thức vận tải và giữa các vùng kinh tế. Trong khi đường bộ vẫn phải gánh phần lớn lưu lượng hàng hóa, những phương thức có chi phí thấp hơn như đường sắt và đường thủy nội địa chưa được khai thác tương xứng. Kết quả là, hàng hóa phải đi theo con đường tốn kém nhất thay vì tối ưu nhất.
Trong bối cảnh đó, những dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam, tuyến kết nối cảng biển, sân bay và khu kinh tế mà Thủ tướng trực tiếp kiểm tra tại miền Trung chính là mắt xích quan trọng để giải quyết điểm nghẽn. Khi hạ tầng được kết nối liên hoàn, thời gian vận chuyển rút ngắn, chi phí nhiên liệu và chi phí trung chuyển giảm, hiệu quả logistics sẽ được cải thiện rõ rệt.
Chỉ đạo của Thủ tướng cũng nhấn mạnh đến việc phối hợp chặt chẽ của các bộ ngành, địa phương. Bài học từ nhiều quốc gia cho thấy, để giải bài toán kéo giảm chi phí logistics, cơ quan quản lý hạ tầng phải bảo đảm các dự án giao thông được quy hoạch theo logic chuỗi cung ứng, tránh tình trạng đường làm xong nhưng thiếu kết nối với cảng, ga hàng hóa hay trung tâm logistics. Ngành công thương phải gắn phát triển logistics với mạng lưới phân phối, thương mại điện tử và thị trường nội địa để giảm chi phí lưu thông. Các địa phương cũng phải chuyển từ tư duy phát triển riêng lẻ sang liên kết vùng.
Một yếu tố quan trọng khác là cải cách thể chế và chuyển đổi số. Thực tế cho thấy, chi phí logistics cao không chỉ nằm ở vận chuyển mà còn phát sinh từ thủ tục hành chính và thời gian chờ đợi. Khi dữ liệu vận tải, cảng biển, kho bãi và quản lý chuyên ngành được kết nối thông suốt, doanh nghiệp sẽ kéo giảm rất nhiều những chi phí không cần thiết. Vì vậy, xây dựng hệ thống dữ liệu logistics quốc gia và thúc đẩy số hóa quản lý vận tải cũng nên được xem là nhiệm vụ cấp bách. Cùng với đó, việc hình thành các trung tâm logistics quốc gia sớm được triển khai theo đúng chức năng kết nối vận tải đa phương thức, thay vì chỉ phát triển kho bãi đơn thuần. Những trung tâm này phải trở thành đầu mối tổ chức dòng chảy hàng hóa giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không, qua đó tối ưu hóa chuỗi cung ứng và kéo giảm chi phí một cách bền vững.
Chiến lược phát triển logistics đến năm 2035 đã đặt ra định hướng rõ ràng. Tuy nhiên, với tính chất là chìa khóa để tháo gỡ “điểm nghẽn chi phí” của nền kinh tế, ngành xây dựng nên tăng tốc tiến độ của tất cả các dự án trọng điểm. Khi các đầu mối quan trọng sớm được kết nối thông suốt, hàng hóa sẽ có đường đi tối ưu, lợi thế địa lý của Việt Nam sẽ thực sự chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh. Đó cũng là điều kiện để nền kinh tế Việt Nam bước vào chuỗi cung ứng khu vực với vị thế chủ động hơn, thay vì tiếp tục chịu áp lực chi phí cao như hiện nay.
