Sự phát triển của công nghiệp văn hóa đang đặt ra yêu cầu mới đối với từng hội nghề nghiệp, góp phần đưa những giá trị sáng tạo tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện cơ chế hoạt động của các hội trở thành yêu cầu cấp thiết.
Đó cũng là lý do Nghị định số 126/2024/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức, hoạt động và quản lý hội (Nghị định 126) được giới chuyên môn quan tâm. Theo quy định, hội nghề nghiệp được thành lập hợp pháp có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản và có thể có biểu tượng (logo); đồng thời được tổ chức các hoạt động theo điều lệ và quy định của pháp luật, tạo cơ sở để huy động các nguồn lực hợp pháp phục vụ hoạt động chuyên môn.
Nghị định 126 không làm thay đổi bản chất của hội là tổ chức xã hội hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Điều thay đổi là tư duy vận hành. Trong bối cảnh các ngành công nghiệp văn hóa được xác định là động lực phát triển, hội nghề nghiệp không thể chỉ dừng ở vai trò tổ chức phong trào hay sinh hoạt chuyên môn định kỳ. Muốn đồng hành cùng sự phát triển của đất nước, hội nghề nghiệp nên hướng đến tổ chức có khả năng kết nối nguồn lực, hỗ trợ hội viên, thúc đẩy các hoạt động nghề nghiệp và tạo dựng môi trường sáng tạo lành mạnh. Đó cũng là xu hướng đang được nhiều hội nghề nghiệp từng bước cụ thể hóa.
Theo GS-TS Nguyễn Xuân Tiên, nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật TPHCM, điều lệ nhiệm kỳ mới của hội được xây dựng trên cơ sở Nghị định 126, hướng đến việc phát huy tốt hơn tính chủ động của tổ chức hội. Sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, hội dự kiến thành lập Trung tâm Sáng tạo và thực hành mỹ thuật, triển khai các hoạt động như triển lãm, đào tạo, mỹ thuật ứng dụng, đấu giá tác phẩm và kết nối các dự án sáng tạo. Các hoạt động trên đánh dấu sự chuyển mình từ việc chủ yếu phục vụ nội bộ hội viên sang tạo lập hệ sinh thái để nghệ sĩ có điều kiện sáng tạo, quảng bá tác phẩm và kết nối với đời sống.
Câu chuyện của Hội Mỹ thuật TPHCM không phải là trường hợp riêng lẻ. Nhiều hội nghề nghiệp trong các lĩnh vực văn học, nhiếp ảnh, âm nhạc, sân khấu, kiến trúc… cũng đang đứng trước yêu cầu đổi mới. Tất cả nhằm hướng đến mở rộng hợp tác và phát huy hiệu quả các nguồn lực hợp pháp để phục vụ tốt hơn sứ mệnh của mỗi hội, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của văn hóa và công nghiệp văn hóa.
