Kể về di sản bằng ngôn ngữ người trẻ
Vừa qua, nhóm sinh viên khoa Khoa học Xã hội (Trường Đại học quốc tế Hồng Bàng) tổ chức chương trình Sắc tuồng sắc diện chủ đề Giữ lớp son ngời, khơi lời kể mới.
Bạn Đào Gia Kiệt, sinh viên năm 3, phó trưởng ban tổ chức, chia sẻ: “Chúng tôi nhận ra văn hóa truyền thống luôn được nhắc đến rất nhiều nhưng khoảng cách đến với người trẻ vẫn còn khá lớn. Đặc biệt, với nghệ thuật hát bội, nhiều bạn trẻ vẫn nghĩ đây là loại hình nghệ thuật khó xem, chỉ dành cho người lớn tuổi, thế hệ trước”.
Xuất phát từ ý tưởng khi học môn Tổ chức sự kiện, nhóm sinh viên đã lựa chọn thực hiện một chương trình về hát bội, thay vì những chủ đề giải trí thời thượng. Mục tiêu là đưa loại hình nghệ thuật truyền thống này vào không gian học đường, giúp sinh viên tiếp cận qua biểu diễn, giao lưu và trải nghiệm. Trong hơn 1 tháng, 12 thành viên miệt mài nghiên cứu về hát bội, làm việc với nhà hát, xây dựng nội dung, thiết kế nhận diện, truyền thông, tìm tài trợ...
Những trích đoạn kinh điển do các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM biểu diễn cùng các hoạt động giao lưu, trải nghiệm... đã giữ chân hơn 300 khán giả trẻ đến cuối chương trình là phần thưởng lớn nhất cho những nỗ lực đó.
Trước đó, vào cuối tháng 5, tập thể lớp Đại học Quản lý văn hóa 18.2A (khoa Quản lý văn hóa nghệ thuật, Trường Đại học Văn hóa TPHCM) tổ chức chương trình biểu diễn nghệ thuật gây quỹ Giữ nhịp song lang. Từ một bài thi kết thúc học phần, chương trình trở thành cầu nối đưa cải lương đến gần hơn với giới trẻ bằng tinh thần mới mẻ, gần gũi và cảm xúc.
Bạn Đặng Huỳnh Nhã, sinh viên năm 3, Trưởng ban điều hành dự án, cho biết, nhóm chọn cải lương vì đây là loại hình nghệ thuật quen thuộc nhưng đang dần trở nên xa lạ với giới trẻ. “Chúng tôi tin rằng, văn hóa truyền thống chỉ thật sự được gìn giữ khi có thêm nhiều người trẻ hiểu, yêu và chủ động tiếp nối”, Đặng Huỳnh Nhã chia sẻ.
Dự án được triển khai bài bản từ nghiên cứu, xác định thông điệp, phân chia công việc đến tổ chức chương trình. Và thành công đã đến với những con số ấn tượng: 8 tiết mục biểu diễn, 12 nghệ sĩ khách mời, 13 đơn vị tài trợ, hơn 600 khán giả tham dự trực tiếp cùng hàng triệu lượt tiếp cận trên mạng xã hội. Đặc biệt, chương trình còn gây quỹ được gần 32 triệu đồng trao tặng NSND Hùng Minh, một nghệ sĩ gạo cội của sân khấu cải lương Nam bộ.
Đó chỉ là 2 trong số rất nhiều dự án do sinh viên tại TPHCM thực hiện nhằm lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống. Ngoài chương trình, các bạn trẻ còn chủ động tổ chức triển lãm, workshop, talkshow…
“Điểm đặc sắc ở các dự án của người trẻ là luôn cập nhật những điều mới mẻ, mang đến cho khán giả những sáng tạo độc đáo với những quan điểm hay, góc nhìn độc đáo”, Th.S Phạm Ngọc Bình, Trưởng ngành Truyền thông và Tổ chức sự kiện, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, chia sẻ.
Bản sắc và làm mới
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận văn hóa truyền thống của người trẻ hiện nay là vừa gìn giữ bản sắc, họ vừa đặt mình vào vị trí người tiếp nhận để tìm cách kể lại bằng ngôn ngữ của thế hệ mình.
Theo Huỳnh Nhã, thách thức lớn nhất khi thực hiện dự án là cân bằng giữa tính chuyên môn và sức hấp dẫn với giới trẻ. Vì vậy, nhóm giữ nguyên những giá trị cốt lõi của cải lương như nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, lời ca và ý nghĩa văn hóa, nhưng đổi mới cách truyền tải.
Với Sắc tuồng sắc diện, kinh nghiệm được tích lũy từ việc tham dự các chương trình quảng bá hát bội tại Đường sách TPHCM, Lăng Ông - Bà Chiểu, trực tiếp trao đổi với các nghệ sĩ… “Chúng tôi giữ ngôn ngữ truyền thống nhưng thiết kế hình ảnh hiện đại và tạo nhiều hoạt động tương tác, giao lưu với nghệ sĩ để các bạn trẻ dễ dàng trải nghiệm hơn”, Huỳnh Nhã cho biết.
Không dừng lại ở một chương trình, các nhóm sinh viên đều hướng tới những kế hoạch dài hơi. Nhóm Giữ nhịp song lang mong muốn phát triển thành chuỗi workshop, talkshow, hoạt động trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên và xây dựng nội dung số về cải lương trên các nền tảng mạng xã hội.
Trong khi đó, nhóm Sắc tuồng sắc diện cho biết sẽ đề xuất với nhà trường, đưa nghệ thuật hát bội trở thành một trong những nội dung trong các chương trình văn hóa thường niên, đồng thời mở rộng giới thiệu thêm nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác.
Theo Th.S Phạm Ngọc Bình, bên cạnh việc tạo điều kiện để thế hệ trẻ gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống, các dự án của người trẻ đang rất cần sự đồng hành của những chuyên gia trong các lĩnh vực nghệ thuật. Bởi nếu quá phụ thuộc vào công nghệ và truyền thông rất dễ dẫn đến hiểu sai, làm sai. Nếu được đầu tư bài bản, hỗ trợ hiệu quả, việc đưa những giá trị văn hóa truyền thống vào đời sống hiện đại của giới trẻ sẽ hiệu quả hơn, góp phần lan tỏa, bảo tồn văn hóa truyền thống.
“Chúng tôi tin rằng một giá trị văn hóa còn được nhắc đến, còn được kể lại và còn được người trẻ quan tâm, giá trị ấy vẫn đang sống.
Bảo tồn không chỉ là gìn giữ nguyên vẹn, mà còn là tạo cơ hội để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay”, Đào Gia Kiệt, Phó Trưởng ban tổ chức chương trình Sắc tuồng sắc diện, cho biết.
