Ngày đầu kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026: Tranh luận sôi nổi về đề Văn

Đề Văn phân hóa thí sinh?

Đề thi môn Văn gồm 2 phần Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm). Phần Đọc hiểu cho ngữ liệu nói về sự ra đời của máy in vào năm 1440, trích từ tác phẩm Code và cát - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới, hỏi học sinh về quan hệ giữa luận đề và luận điểm, nên sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ...

Ở phần Viết, đề nghị luận xã hội nhắc tới Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Thí sinh cần viết đoạn văn trả lời câu hỏi "Làm như nào để có những Steve Jobs Việt Nam?". Đề nghị luận văn học cho ngữ liệu là bài thơ Những chiếc lá của tác giả Nguyễn Đình Thi và yêu cầu học sinh phân tích trong khoảng 600 chữ.

Tại điểm thi Trường THCS Văn Yên, phường Hà Đông, TP Hà Nội, thí sinh Nguyễn Hà Vi, học sinh Trường THPT Lê Lợi, cho biết, em làm được bài. Câu nghị luận xã hội yêu cầu thí sinh bày tỏ suy nghĩ về “quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới". Đây là những vấn đề đang rất thời sự hiện nay, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, là thời đại của công nghệ và chuyển đổi số. Đất nước muốn phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới không thể thiếu những Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk. Muốn thế phải có rất nhiều yếu tố, trong đó có những chính sách hấp dẫn của nhà nước.

Về nghị luận văn học, với ngữ liệu là bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi, yêu cầu phân tích trong khoảng 600 chữ, nhiều thí sinh không mấy tự tin khi cho rằng, để phân tích sâu và làm rõ được giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm này không dễ.

Nhận xét về đề Văn năm nay, nhiều giáo viên cho rằng, đề thi có tính thực tiễn, độ phân hóa cao. Cấu trúc đề năm nay khá giống năm ngoái, nhưng nội dung mang tính thời sự cao. Nếu năm ngoái bàn về chuyện sáp nhập tỉnh, thành thì năm nay đề thi gọi tên AI - chủ đề rất thời sự, nếu thí sinh nào cập nhật tin tức công nghệ sẽ làm tốt. Ở phần nghị luận văn học, đây là tác phẩm giàu cảm xúc, ngôn ngữ dung dị nhưng chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa về cuộc sống và con người.

Cô Nguyễn Thị Hương, Tổ trưởng bộ môn Văn, Trường THPT Quỳnh Lưu 2, tỉnh Nghệ An, nhận xét, đề yêu cầu phân tích một bài thơ mới, không có trong sách giáo khoa. Điểm khó là văn bản lạ nhưng bài thơ được chọn rất hay, nói về đời sống bình dị và những giá trị cống hiến thông qua câu chuyện chiếc lá. Do đó, học sinh khá, giỏi sẽ làm tốt và thích đề này; học sinh bình thường có thể gặp khó khăn ở mức độ cảm thụ và phân tích.

Nhiều ý kiến trái chiều trên mạng xã hội

Trên nhiều nền tảng mạng xã hội, không ít ý kiến tranh luận trái chiều về đề Văn. Một số ý kiến cho rằng, đề Văn khó với học sinh nông thôn, miền núi, vì không được tiếp cận nhiều về công nghệ, AI. “Một đề thi tốt nghiệp có nên mặc định mọi học sinh đều biết Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk là ai không? Học sinh vùng sâu, vùng xa, ít tiếp xúc với công nghệ toàn cầu, có bất lợi không?”, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD-ĐT, đặt câu hỏi.

Trong khi đó, nhiều ý kiến cho rằng, đề thi không hạn chế sự sáng tạo của thí sinh. Theo GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ GD-ĐT), văn bản đọc hiểu cũng như bài thơ Những chiếc lá đều là lựa chọn hay, học sinh hiểu đến đâu, cảm nhận đến đâu, viết đến đó. Với môn Văn, đôi khi như vậy lại tốt, vì cho phép học sinh bộc lộ năng lực thật của mình, chứ không chỉ lặp lại những gì đã học thuộc. Việc đưa vào đề những nhân vật như Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk và yêu cầu học sinh nêu suy nghĩ “làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam” là một câu hỏi hay, đặt ra một vấn đề lớn: Làm thế nào để Việt Nam có thể nuôi dưỡng những con người sáng tạo, có khả năng tạo ra giá trị có ảnh hưởng tầm thế giới? Đây là một hướng gợi mở tốt, đáng để học sinh suy nghĩ về giáo dục, môi trường xã hội, chính sách và văn hóa khuyến khích sáng tạo.

Tuy nhiên, theo GS-TS Lê Anh Vinh, với một kỳ thi đại trà quy mô quốc gia, một chi tiết tưởng như chỉ để gợi mở vẫn có thể vô tình tạo lợi thế cho nhóm học sinh quen thuộc với các nhân vật đó, và gây lúng túng cho những em không biết hoặc biết rất ít. Nghĩa là cách diễn đạt trong đề có thể trung tính và phổ quát hơn - thay vì hỏi làm thế nào để có “Steve Jobs Việt Nam”, có thể hỏi làm thế nào để Việt Nam nuôi dưỡng những con người sáng tạo, có năng lực tạo ra sản phẩm, ý tưởng hoặc giá trị có ảnh hưởng rộng lớn. Học sinh không cần biết nhiều con người cụ thể, vẫn có thể suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề.

Môn Toán dự đoán có “mưa” điểm 9

Chiều 11-6, thí sinh cả nước đã hoàn tất bài thi môn Toán. Tại điểm thi THCS Trần Văn Ơn (phường Tân Định, TPHCM), hầu hết thí sinh đều phấn khởi sau khi làm bài. Em Nguyễn Thế Kiệt (lớp 12TH2, Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, phường An Khánh, TPHCM) cho biết, đề thi chỉ có 2 câu hỏi về xác suất là khó, còn lại không đánh đố thí sinh. So với năm ngoái, đề thi năm nay dễ hơn, toàn bộ câu hỏi trắc nghiệm và chọn đúng - sai đều dễ. Riêng phần trả lời ngắn có 2 câu hỏi xác suất "làm khó" thí sinh do đòi hỏi khả năng suy luận cao. Nhiều thí sinh khẳng định có thể dễ dàng đạt 8-9 điểm.

TS Bùi Ngọc Mai, giảng viên khoa Kinh doanh, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam, nhận xét, đề Toán 2026 thể hiện rõ định hướng chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực. Bên cạnh những câu hỏi nền tảng để đảm bảo mục tiêu xét tốt nghiệp, đề xuất hiện nhiều bài toán gắn với bối cảnh thực tiễn như cảnh báo sức khỏe, lưu trữ năng lượng từ hệ thống pin mặt trời hay tối ưu doanh thu nông sản. Qua đó yêu cầu học sinh không chỉ thực hiện phép tính mà còn phải đọc hiểu tình huống, xác định các yếu tố quan trọng và lựa chọn công cụ toán học phù hợp. Vì vậy, đề vừa đáp ứng mục tiêu xét tốt nghiệp, vừa có khả năng phân loại thí sinh tốt hơn ở nhóm khá, giỏi.

So với năm 2025, đề năm nay không khó hơn nhiều về mặt kỹ thuật, nhưng đòi hỏi tư duy và khả năng lập luận cao hơn. Do đề thi yêu cầu nhiều hơn về đọc hiểu, lập luận và vận dụng kiến thức trong bối cảnh thực tế, số lượng thí sinh đạt từ 8 điểm trở lên có thể giảm so với năm 2025. Dự báo phổ điểm năm nay sẽ phản ánh rõ hơn sự khác biệt về năng lực giữa các nhóm thí sinh và hỗ trợ tốt hơn cho mục tiêu phân loại phục vụ tuyển sinh đại học. Có thể nói, đề Toán thi tốt nghiệp THPT năm 2026 gần với tư duy đại học hơn. Một số giáo viên Toán cũng nhận định, dự kiến đỉnh phổ điểm trong khoảng 6 điểm.